Πόσο θα κόστιζε στον Ντόναλντ Τραμπ η αγορά της Γροιλανδία, αν αυτή βρισκόταν πράγματι προς πώληση; Οι εκτιμήσεις του διεθνούς Τύπου κινούνται σε ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα, από 77 δισ. έως και 1,1 τρισ. δολάρια, παρότι η Δανία έχει ξεκαθαρίσει επανειλημμένα ότι το μεγαλύτερο νησί του κόσμου δεν πωλείται.
Η συζήτηση, ωστόσο, δεν είναι οικονομική. Είναι πρωτίστως γεωπολιτική, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τις εξελίξεις, φοβούμενη εμπορικά αντίποινα, δασμούς και ρήγματα στη συνοχή του ΝΑΤΟ.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ξεκάθαρα ότι επιδιώκει την απόκτηση της Γροιλανδίας «με τον έναν ή τον άλλο τρόπο», ανακοινώνοντας μάλιστα πρόσφατα δασμούς έως 25% σε ευρωπαϊκές χώρες που αντιτίθενται στα σχέδιά του. Στο παρελθόν εμφανιζόταν διατεθειμένος να συζητήσει μια συμφωνία αγοράς, χωρίς όμως να αποκλείσει ούτε το ενδεχόμενο στρατιωτικής πίεσης.
Μιλώντας μέσω βιντεοσύνδεσης στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, επανέλαβε ότι «δεν πρόκειται να υποχωρήσει» στο θέμα των δασμών, αφήνοντας σαφώς να εννοηθεί ότι το ζήτημα της Γροιλανδίας αποτελεί βασικό χαρτί στη στρατηγική του.
Γιατί η Γροιλανδία δεν αποτιμάται με βάση το ΑΕΠ
Η οικονομία της Γροιλανδίας είναι μικρή και περιορισμένη. Βασίζεται κυρίως στην αλιεία, η οποία αντιστοιχεί στο 90% των εξαγωγών, ενώ «επιβιώνει» χάρη στην ετήσια επιχορήγηση περίπου 520 εκατ. ευρώ από τη Δανία, σχεδόν 9.000 ευρώ ανά κάτοικο.
Το ΑΕΠ της, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, κυμαίνεται μεταξύ 3,5 και 4 δισ. δολαρίων, με πληθυσμό μόλις 56.000 κατοίκους. Για την Ουάσιγκτον, όμως, τα μεγέθη αυτά είναι δευτερεύοντα.
Η αμερικανική στρατηγική επικεντρώνεται σε δύο καθοριστικούς παράγοντες:
- Τη γεωγραφική θέση
- Τους φυσικούς πόρους κάτω από τους πάγους
Η Γροιλανδία βρίσκεται στο κρίσιμο πέρασμα μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Ευρώπης και ήδη φιλοξενεί αμερικανική στρατιωτική βάση, την Pituffik Space Base. «Αν δεν το κάνουμε εμείς, θα το κάνει η Ρωσία ή η Κίνα», δήλωσε πρόσφατα ο Τραμπ, θέτοντας το ζήτημα σε όρους ψυχροπολεμικής λογικής.
Σπάνιες γαίες, ενέργεια και το κινεζικό μονοπώλιο
Παρότι ο Τραμπ υποβαθμίζει δημοσίως τον ρόλο των ορυκτών, οι σπάνιες γαίες αποτελούν βασικό κομμάτι του παζλ. Η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ εκτιμά ότι κάτω από τους πάγους της Γροιλανδίας βρίσκονται περίπου 1,5 εκατ. τόνοι σπάνιων γαιών, ενώ η αντίστοιχη δανική υπηρεσία ανεβάζει την εκτίμηση στους 36,1 εκατ. τόνους, αναδεικνύοντας το χάσμα ανάμεσα στα θεωρητικά και τα εμπορικά εκμεταλλεύσιμα αποθέματα.
Στο νησί έχουν εντοπιστεί 25 από τα 34 κρίσιμα ορυκτά που η ΕΕ θεωρεί στρατηγικής σημασίας, υλικά απαραίτητα για ηλεκτρικά οχήματα, ανεμογεννήτριες, μικροτσίπ και μαχητικά αεροσκάφη.
Σήμερα, το 70% της παγκόσμιας παραγωγής σπάνιων γαιών (270.000 τόνοι το 2024) ελέγχεται από την Κίνα, γεγονός που καθιστά τόσο την ΕΕ όσο και τις ΗΠΑ εξαιρετικά ευάλωτες σε γεωοικονομικές πιέσεις.
Πετρέλαιο, φυσικό αέριο και η «θεωρητική αξία» των 4 τρισ. δολαρίων
Πέρα από τα ορυκτά, η Γροιλανδία εκτιμάται ότι διαθέτει και σημαντικά αποθέματα υδρογονανθράκων. Η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ υπολογίζει ότι οι υπεράκτιες λεκάνες της μπορεί να κρύβουν 17,5 δισ. βαρέλια πετρελαίου και 4,1 τρισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, αν και οι έρευνες έχουν «παγώσει» μετά το μορατόριουμ του 2021.
Σύμφωνα με μελέτη του American Action Forum, η συνολική γεωλογική αξία των γνωστών πόρων θα μπορούσε θεωρητικά να ξεπερνά τα 4 τρισ. δολάρια, ωστόσο μόλις 186 δισ. θεωρούνται ρεαλιστικά εκμεταλλεύσιμα με τα σημερινά δεδομένα.
Από τα $50 δισ. στο $1,1 τρισ.: γιατί διαφέρουν τόσο οι εκτιμήσεις
Οι αποτιμήσεις ποικίλλουν δραματικά:
- The Economist: ~50 δισ. δολάρια
- Financial Times: έως 1,1 τρισ. δολάρια
- The New York Times: 12,5–77 δισ. δολάρια
- NBC: έως 700 δισ. δολάρια, βάσει κυβερνητικών εκτιμήσεων
Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάστηκε ακόμη και το ενδεχόμενο άμεσων πληρωμών 10.000–100.000 δολαρίων σε κάθε κάτοικο της Γροιλανδίας, ώστε να μεταβληθεί το δημόσιο αίσθημα.
Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις είναι αποκαλυπτικές: το 85% των Γροιλανδών δεν επιθυμεί ένταξη στις ΗΠΑ, ενώ και στο εσωτερικό των ΗΠΑ μόλις 8% τάσσεται υπέρ μιας στρατιωτικής επέμβασης, σύμφωνα με έρευνα του YouGov.
