- Ο ΠΟΥ αναγνωρίζει ότι το ΓεΣΥ διεύρυνε την πρόσβαση και μείωσε τα οικονομικά εμπόδια από το 2019.
- Διαπιστώνει υπερβολική χρήση εξωνοσοκομειακών ειδικών και ανεπαρκή αξιοποίηση της πρωτοβάθμιας φροντίδας.
- Η κατανομή προϋπολογισμών με βάση την ιστορική δαπάνη κινδυνεύει να διαιωνίζει την προκλητή ζήτηση αντί να υπηρετεί τις ανάγκες του πληθυσμού.
Μια δομική αδυναμία που μπορεί να αυξάνει το κόστος χωρίς αντίστοιχη βελτίωση της φροντίδας εντοπίζει στο ΓεΣΥ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας: οι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί και οι διαδρομές των ασθενών ευνοούν την υπερβολική χρήση ειδικών γιατρών, ενώ η πρωτοβάθμια φροντίδα παραμένει αδύναμη.
Η τεχνική έκθεση του ΠΟΥ και του European Observatory on Health Systems and Policies, που δημοσιεύθηκε στις 6 Ιουλίου 2026, αναγνωρίζει ότι από την εφαρμογή του ΓεΣΥ το 2019 η Κύπρος διεύρυνε σημαντικά την κάλυψη και περιόρισε τα οικονομικά εμπόδια πρόσβασης.
Την ίδια ώρα, όμως, διαπιστώνει ότι οι υφιστάμενες ρυθμίσεις δεν κατευθύνουν πάντοτε τον ασθενή στη σωστή φροντίδα, τη σωστή στιγμή και στο κατάλληλο επίπεδο.
Το πρόβλημα της ιστορικής δαπάνης
Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στις προηγούμενες δαπάνες για την κατανομή των προϋπολογισμών. Όταν η χρηματοδότηση ακολουθεί όσα ξοδεύτηκαν στο παρελθόν, μπορεί να αναπαράγει τη ζήτηση που δημιουργούν οι ίδιοι οι πάροχοι αντί να κατανέμει τους πόρους με βάση τις ανάγκες υγείας του πληθυσμού.
Η πρακτική αυτή κινδυνεύει να επιβραβεύει τον όγκο υπηρεσιών και όχι την αξία ή το αποτέλεσμα της θεραπείας. Παράλληλα, περιορίζει την ικανότητα του συστήματος να μεταφέρει πόρους στην πρόληψη, στην παρακολούθηση χρόνιων νοσημάτων και στην έγκαιρη παρέμβαση.
Αδύναμη πύλη εισόδου
Η έκθεση καταγράφει υπερβολική χρήση εξωνοσοκομειακών ειδικών και ανεπαρκή χρήση των προσωπικών γιατρών. Μεταξύ των αιτιών αναφέρει τις ασαφείς διαδρομές φροντίδας, την περιορισμένη εφαρμογή του ρόλου του προσωπικού γιατρού ως πύλης εισόδου, τις προτιμήσεις των ασθενών και τα οικονομικά κίνητρα.
Όταν οι ασθενείς μετακινούνται γρήγορα προς ειδικούς, η πρωτοβάθμια φροντίδα δυσκολεύεται να αναπτύξει ισχυρό ρόλο συντονισμού. Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος: η χαμηλή εμπιστοσύνη οδηγεί σε περισσότερες επισκέψεις σε ειδικούς και η μειωμένη χρήση του προσωπικού γιατρού αποδυναμώνει περαιτέρω τον θεσμό.
Τι προτείνει ο ΠΟΥ
Η έκθεση προτείνει παρεμβάσεις στην πλευρά της προσφοράς και της ζήτησης, με έμφαση:
- σε βελτιωμένα μοντέλα πληρωμής των προσωπικών γιατρών,
- σε πιο στρατηγικές αγορές υπηρεσιών από τον ΟΑΥ,
- σε κίνητρα για ομαδικά ιατρεία και αλλαγές στο ανθρώπινο δυναμικό,
- σε συνεπή εφαρμογή των κανόνων παραπομπής,
- σε επανεξέταση των συμπληρωμών για επισκέψεις σε ειδικούς χωρίς παραπομπή,
- σε συστηματική παρακολούθηση της συμπεριφοράς των παρόχων.
Ως βασική προϋπόθεση θέτει την αξιολόγηση των αναγκών υγείας του πληθυσμού, ώστε οι προϋπολογισμοί και τα συμβόλαια να συνδέονται με πραγματικές ανάγκες και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Το συμπέρασμα δεν είναι ότι το ΓεΣΥ απέτυχε, αλλά ότι η καθολική πρόσβαση δεν αρκεί από μόνη της. Για να παραμείνει οικονομικά βιώσιμο και κλινικά αποτελεσματικό, το σύστημα χρειάζεται ισχυρότερο προσωπικό γιατρό, καλύτερη στόχευση των πόρων και πληρωμές που ανταμείβουν την κατάλληλη φροντίδα αντί τον μεγαλύτερο όγκο πράξεων.
The post ΠΟΥ για ΓεΣΥ: Τα χρήματα ακολουθούν τη δαπάνη, όχι τις ανάγκες – Ο κίνδυνος για τη βιωσιμότητα appeared first on moneymatters.cy.
