- Το υπό συζήτηση σχέδιο δίνει στο Ιράν έλεγχο των πλοίων που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο, σύμφωνα με πηγές του Reuters.
- Οι χώρες του Κόλπου ζητούν περιφερειακή εποπτεία των επιθεωρήσεων και μόνο εθελοντικές πληρωμές.
- Η Τεχεράνη φέρεται να διεκδικεί τέλη 5% έως 7% επί της αξίας των φορτίων, ενώ η Ουάσιγκτον απαιτεί μηδενικά τέλη.
Το προτεινόμενο πλαίσιο συμφωνίας μεταξύ Ιράν και Ομάν για τα Στενά του Ορμούζ προβλέπει ότι η Τεχεράνη θα ελέγχει τα πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο, μια παραχώρηση που μπορεί να αλλάξει δραστικά την περιφερειακή ισορροπία ισχύος.
Την αποκάλυψη μεταδίδει το Reuters, σε ρεπορτάζ των Parisa Hafezi και Timour Azhari, επικαλούμενο ανώτερη ιρανική πηγή και δύο περιφερειακούς αξιωματούχους. Οι πηγές προειδοποιούν ότι, παρά την αισιοδοξία του Ντόναλντ Τραμπ, κρίσιμες λεπτομέρειες παραμένουν ανοικτές και η συμφωνία δεν θεωρείται ακόμη άμεση.
Η παραχώρηση που αλλάζει το καθεστώς του Ορμούζ
Το κείμενο που βρίσκεται στο τραπέζι προβλέπει ιρανικό έλεγχο των πλοίων που κινούνται προς τον Κόλπο. Το μεγάλο εκκρεμές ζήτημα είναι ποιον ρόλο θα έχει η Τεχεράνη στην αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή στα πλοία που εξέρχονται προς την Αραβική Θάλασσα.
Μία περιφερειακή πηγή δήλωσε στο Reuters ότι έχει ήδη συμφωνηθεί «κάποια μορφή ελέγχου» του Ιράν. Ωστόσο, οι χώρες του Κόλπου επιδιώκουν οι επιθεωρήσεις των πλοίων να εποπτεύονται από περιφερειακά κράτη και οποιαδήποτε πληρωμή να παραμένει εθελοντική.
Πριν από τον πόλεμο, η θαλάσσια δίοδος ήταν ανοικτή σε όλα τα πλοία χωρίς τέλη και χωρίς μονομερή ιρανική έγκριση. Η αποδοχή του νέου καθεστώτος θα συνιστούσε μία από τις μεγαλύτερες παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη και θα ερχόταν σε αντίθεση με την επανειλημμένη θέση Αμερικανών αξιωματούχων ότι καμία χώρα δεν πρέπει να ελέγχει το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του κόσμου.
Η μάχη για τα τέλη
Το οικονομικό σκέλος παραμένει εξίσου εκρηκτικό. Σύμφωνα με την ανώτερη ιρανική πηγή, η Τεχεράνη διεκδικεί τέλη μεταξύ 5% και 7% επί της αξίας των φορτίων που περνούν από τα Στενά.
Το Ομάν συζητά χαμηλότερη επιβάρυνση περίπου 3%, ενώ η Ουάσιγκτον επιμένει σε μηδενικά τέλη. Μια φόρμουλα ονομαστικά εθελοντικών πληρωμών εξετάζεται ως συμβιβασμός, όμως οι ναυτιλιακές δύσκολα θα ρισκάρουν διέλευση χωρίς πληρωμή εάν παραμένει η απειλή ιρανικής επίθεσης.
Ο Τραμπ βλέπει άνοιγμα, οι πηγές κρατούν αποστάσεις
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι συνομιλίες «προχωρούν πολύ καλά» και ότι τα Στενά θα ανοίξουν «πολύ σύντομα». Προειδοποίησε παράλληλα ότι, εάν το Ιράν υπαναχωρήσει ξανά, θα δεχθεί πολύ ισχυρό πλήγμα.
Οι πηγές του Reuters εμφανίζονται αισθητά πιο επιφυλακτικές. Η ανώτερη ιρανική πηγή τόνισε ότι είναι πολύ νωρίς για να θεωρηθεί οριστικοποιημένη η συμφωνία, ενώ δεύτερη ιρανική πηγή προειδοποίησε ότι ακόμη και μία ανάρτηση του Τραμπ θα μπορούσε να ανατρέψει ολόκληρη τη διαδικασία.
Δεν διεξάγονται άμεσες συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Το Ιράν διαπραγματεύεται με το Ομάν, που ελέγχει την απέναντι ακτή των Στενών, ενώ δεν υπήρξε άμεση αμερικανική απάντηση στις αποκαλύψεις για το περιεχόμενο του σχεδίου.
Στρατηγικό κέρδος για την Τεχεράνη
Η στρατιωτική εκστρατεία των ΗΠΑ, περιλαμβανομένων δύο εβδομάδων πληγμάτων τον Ιούλιο, δεν κατάφερε να τερματίσει τον ιρανικό έλεγχο στο πέρασμα. Εάν η συμφωνία αποδεχθεί επισήμως ρόλο της Τεχεράνης στην εισερχόμενη κίνηση, ο πόλεμος θα έχει οδηγήσει σε ενίσχυση της διαπραγματευτικής θέσης του Ιράν αντί στην «άνευ όρων παράδοση» που είχε αρχικά απαιτήσει ο Τραμπ.
Η αποκάλυψη έρχεται ενώ οι Χούθι ανακοίνωσαν νέα επίθεση εναντίον σαουδαραβικού δεξαμενόπλοιου στην Ερυθρά Θάλασσα. Η παράλληλη πίεση στα δύο μεγάλα θαλάσσια περάσματα της περιοχής υπενθυμίζει ότι η ασφάλεια της παγκόσμιας ενέργειας δεν εξαρτάται μόνο από μία συμφωνία στο Ορμούζ.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πότε θα ανοίξει η δίοδος, αλλά με ποιους όρους και υπό ποια εξουσία. Εάν το Ιράν αποκτήσει θεσμοποιημένο έλεγχο της εισόδου, η συμφωνία θα αποτελεί αποκλιμάκωση στη θάλασσα αλλά ταυτόχρονα στρατηγική αναβάθμιση της Τεχεράνης.
Πηγή: Reuters, ρεπορτάζ Parisa Hafezi και Timour Azhari.
