Ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο για τη διάσωση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς των κατεχόμενων κοινοτήτων θέτει σε εφαρμογή το Υφυπουργείο Πολιτισμού. Το Σχέδιο «ΝΟΣΤΟΣ» 2026 απευθύνεται σε κατεχόμενες κοινότητες, προσφυγικά σωματεία, φυσικά πρόσωπα και πολιτιστικούς φορείς που μπορούν να αναπτύξουν τεκμηριωμένες δράσεις γύρω από τη μνήμη, την ιστορία, τη γλώσσα, την αρχιτεκτονική και τις παραδόσεις των εκτοπισμένων κοινοτήτων.
Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά από τη Δευτέρα 24 Αυγούστου 2026, ενώ η τελική προθεσμία είναι η Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026, στις 14:00. Πρόκειται για ένα στενό χρονικό περιθώριο, γεγονός που καθιστά αναγκαία την έγκαιρη προετοιμασία των προτάσεων και την εξασφάλιση των απαιτούμενων επιστολών στήριξης.
Τι επιδιώκει το «ΝΟΣΤΟΣ»
Το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού παρουσιάζει το σχέδιο ως στοχευμένη πρωτοβουλία για τη διάσωση, τεκμηρίωση και προβολή της άυλης και υλικής πολιτιστικής κληρονομιάς των κατεχόμενων κοινοτήτων. Η λογική του προγράμματος δεν περιορίζεται στην πραγματοποίηση επετειακών εκδηλώσεων. Επιδιώκει να δημιουργήσει υλικό, αρχεία και συμμετοχικές δράσεις που θα μπορούν να διατηρήσουν την ιστορική συνέχεια και να μεταφέρουν τη συλλογική μνήμη στις νεότερες γενιές.
Οι προτάσεις μπορούν να καλύπτουν αφηγήσεις, έθιμα, γλωσσική κληρονομιά, αρχιτεκτονική, ιστορικά τεκμήρια και τη συλλογική εμπειρία των ανθρώπων που εκτοπίστηκαν από τις κοινότητές τους. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ψηφιακή και αρχειακή υποστήριξη, καθώς η τεκμηρίωση μπορεί να εξασφαλίσει ότι μαρτυρίες και πολιτιστικά στοιχεία δεν θα χαθούν με την πάροδο του χρόνου.
Στους ειδικούς στόχους του σχεδίου περιλαμβάνονται:
- Η συνυπευθυνότητα φορέων και κοινοτήτων κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των δράσεων.
- Η τεκμηρίωση, διάσωση και ψηφιακή ή αρχειακή υποστήριξη της πολιτιστικής μνήμης.
- Η προώθηση συμμετοχικών δράσεων με ενεργό εμπλοκή των εκτοπισμένων κοινοτήτων.
- Η ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής και της συλλογικής ταυτότητας.
- Η προώθηση της πολιτιστικής πολυμορφίας και της ισότιμης πρόσβασης.
- Η ενίσχυση της συλλογικής μνήμης και της δημιουργικής συνέχειας.
- Η βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα πολιτιστικών πόρων και δομών.
Οι τρεις κατηγορίες δικαιούχων
Το επίσημο πλαίσιο καθορίζει τρεις βασικές κατηγορίες δυνητικών αιτητών.
1. Κατεχόμενες κοινότητες. Μπορούν να καταθέσουν πρόταση σε συνεργασία με καλλιτέχνες, επιστήμονες, πνευματικούς ανθρώπους, πολιτιστικούς παράγοντες, οργανισμούς ή φυσικά πρόσωπα. Οι προτάσεις πρέπει να υπηρετούν τη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας, της μνήμης και της δημιουργικής συνέχειας της κοινότητας.
2. Προσφυγικά σωματεία κατεχόμενων κοινοτήτων. Τα σωματεία μπορούν επίσης να συνεργαστούν με δημιουργούς και εξειδικευμένους φορείς, αλλά απαιτείται υποστηρικτική επιστολή από την αντίστοιχη κοινοτική αρχή.
3. Φυσικά πρόσωπα ή φορείς. Δημιουργοί, ερευνητές, πολιτιστικοί οργανισμοί και άλλοι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν πρόταση εφόσον έχουν προηγουμένως συνεργαστεί με το κοινοτικό συμβούλιο ή το προσφυγικό σωματείο της κατεχόμενης κοινότητας και έχουν εξασφαλίσει την απαιτούμενη επιστολή υποστήριξης.
Οι δράσεις δεν χρειάζεται να περιορίζονται σε έναν συγκεκριμένο τόπο. Μπορούν να υλοποιηθούν εντός ή εκτός αστικών κέντρων, ανάλογα με τη φυσιογνωμία της πρότασης και τις ανάγκες της κοινότητας. Αυτό επιτρέπει τη διοργάνωση εκθέσεων, παραστάσεων, ερευνητικών ή εκπαιδευτικών δράσεων σε χώρους που είναι περισσότερο προσβάσιμοι στο κοινό.
Τι πρέπει να προσέξουν οι αιτητές
Η ποιότητα μιας πρότασης θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο συνδέει με σαφήνεια τη δράση με μια συγκεκριμένη κατεχόμενη κοινότητα. Μια γενική πολιτιστική εκδήλωση δεν αρκεί. Χρειάζεται τεκμηριωμένος στόχος, ουσιαστική συμμετοχή της κοινότητας, ρεαλιστικό σχέδιο υλοποίησης και παραδοτέο που θα έχει αξία και μετά την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης.
Η επιστολή στήριξης της κοινοτικής αρχής αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για προσφυγικά σωματεία, φυσικά πρόσωπα και άλλους φορείς. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει επομένως να εξασφαλίσουν εγκαίρως τη συνεργασία της κοινότητας, να συμφωνήσουν το περιεχόμενο της δράσης και να αποφύγουν την προετοιμασία της αίτησης την τελευταία στιγμή.
Χρήσιμο είναι επίσης να δοθεί έμφαση στην ψηφιακή διατήρηση του αποτελέσματος. Ένα αρχείο προφορικών μαρτυριών, μια ψηφιοποιημένη συλλογή φωτογραφιών, μια βάση ιστορικών δεδομένων ή εκπαιδευτικό υλικό ανοικτής πρόσβασης μπορούν να αφήσουν πιο μόνιμο αποτύπωμα από μια μεμονωμένη εκδήλωση.
Πώς και πότε υποβάλλονται οι αιτήσεις
Η πλατφόρμα υποβολής θα ανοίξει στις 24 Αυγούστου 2026 στην ηλεκτρονική διεύθυνση grants4arts.cy. Οι αιτήσεις δεν θα γίνονται δεκτές με άλλο τρόπο.
Για την υποστήριξη των ενδιαφερομένων θα πραγματοποιηθεί ενημερωτική παρουσίαση την Τρίτη 1η Σεπτεμβρίου 2026, από τις 12:00 έως τις 14:00, στο ισόγειο του Υφυπουργείου Πολιτισμού, στην οδό Ιφιγενείας 27, 2007 Στρόβολος. Μετά την παρουσίαση θα δοθεί χρόνος για ερωτήσεις και διευκρινίσεις σχετικά με τη συμπλήρωση της αίτησης.
Ερωτήματα για το περιεχόμενο των προτάσεων μπορούν να αποστέλλονται στη διεύθυνση [email protected] ή να υποβάλλονται τηλεφωνικά στο 22 809859, καθημερινά από τις 12:00 έως τις 14:00. Για τεχνικά ζητήματα της πλατφόρμας λειτουργεί η διεύθυνση [email protected].
Οι πλήρεις όροι και τα κριτήρια βρίσκονται στην επίσημη σελίδα του Σχεδίου «ΝΟΣΤΟΣ» 2026. Η προθεσμία λήγει στις 14 Σεπτεμβρίου 2026 στις 14:00.
Το «ΝΟΣΤΟΣ» μπορεί να αποκτήσει ουσιαστική αξία εφόσον οι χρηματοδοτούμενες δράσεις δεν μείνουν σε μια συμβολική αναφορά στο παρελθόν, αλλά δημιουργήσουν προσβάσιμα και διαχρονικά τεκμήρια. Το στοίχημα είναι η μνήμη των κατεχόμενων κοινοτήτων να περάσει από την προσωπική αφήγηση σε ένα οργανωμένο πολιτιστικό απόθεμα που θα παραμείνει ζωντανό για τις επόμενες γενιές.
The post Σχέδιο «ΝΟΣΤΟΣ» 2026: Ποιοι μπορούν να διεκδικήσουν στήριξη για τις κατεχόμενες κοινότητες appeared first on moneymatters.cy.
