Νέες πιέσεις στην παγκόσμια αγορά σιταριού προκαλεί η κλιμάκωση των επιθέσεων σε λιμάνια, πλοία και εγκαταστάσεις εξαγωγής στη Μαύρη Θάλασσα, αναγκάζοντας μεγάλους εισαγωγείς να αναζητούν ακριβότερες εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Οι διαταραχές καταγράφονται στην κορύφωση της εξαγωγικής περιόδου, όταν οι νέες σοδειές της Ρωσίας και της Ουκρανίας διοχετεύονται συνήθως στη διεθνή αγορά. Η αδυναμία πλοίων να προσεγγίσουν ορισμένα λιμάνια έχει οδηγήσει σε καθυστερήσεις και ακυρώσεις φορτώσεων, αυξάνοντας ταυτόχρονα το κόστος και τον κίνδυνο των θαλάσσιων μεταφορών.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης σιταριού στο Σικάγο, τα οποία αποτελούν διεθνές σημείο αναφοράς, έχουν ενισχυθεί περισσότερο από 17% από τις αρχές Ιουλίου, σύμφωνα με το Reuters. Η άνοδος αντανακλά την επιστροφή ενός ισχυρού γεωπολιτικού ασφαλίστρου στις τιμές, καθώς η αγορά προσπαθεί να υπολογίσει πόσο θα διαρκέσουν οι διακοπές των εξαγωγών.
Γιατί η Μαύρη Θάλασσα είναι κρίσιμη
Η Ρωσία αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγέα σιταριού παγκοσμίως, ενώ η Ουκρανία παραμένει σημαντικός προμηθευτής σιτηρών και άλλων αγροτικών προϊόντων. Μεγάλο μέρος αυτών των ποσοτήτων μεταφέρεται μέσω λιμανιών της Μαύρης Θάλασσας.
Η περιοχή εξυπηρετεί ιδιαίτερα αγορές στη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Ασία, καθώς προσφέρει συνήθως ανταγωνιστικότερες τιμές από άλλους μεγάλους εξαγωγείς.
Οι επιθέσεις των τελευταίων εβδομάδων έχουν επηρεάσει εγκαταστάσεις και στις δύο πλευρές. Τερματικοί σταθμοί σιτηρών ανέστειλαν κατά περιόδους τη λειτουργία τους, ενώ ναυλωτές καθυστέρησαν ή ακύρωσαν φορτώσεις λόγω των κινδύνων για τα πλοία και τα πληρώματά τους.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στις ποσότητες που δεν φορτώνονται. Η αυξημένη επικινδυνότητα μπορεί να οδηγήσει σε ακριβότερα ασφάλιστρα πολέμου, υψηλότερους ναύλους και μεγαλύτερες καθυστερήσεις, επιβαρύνοντας περαιτέρω την τελική τιμή των φορτίων.
Σε αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών
Οι διεθνείς αγοραστές εξετάζουν πλέον την αντικατάσταση μέρους των φορτίων της Μαύρης Θάλασσας με σιτάρι από την Αυστραλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και την Αργεντινή.
Η στροφή αυτή έχει κόστος. Τα φορτία από τη Μαύρη Θάλασσα προσφέρονται περίπου μεταξύ 260 και 280 δολαρίων ανά τόνο, ενώ το αυστραλιανό σιτάρι Australian Premium White διαμορφώνεται περίπου στα 315–320 δολάρια ανά τόνο, περιλαμβανομένων του κόστους και των ναύλων προς την Ασία. Το φθηνότερο αμερικανικό σιτάρι υπολογίζεται κοντά στα 305 δολάρια ανά τόνο.
Η διαφορά μπορεί να ξεπερνά τα 40 ή και τα 50 δολάρια ανά τόνο, χωρίς να συνυπολογίζονται πάντοτε οι διαφοροποιήσεις στην ποιότητα, στις προδιαγραφές, στη διάρκεια μεταφοράς και στη συναλλαγματική ισοτιμία.
Εάν μεγάλος αριθμός αγοραστών στραφεί ταυτόχρονα στους ίδιους εναλλακτικούς προμηθευτές, οι τιμές στις αγορές αυτές μπορεί να αυξηθούν περαιτέρω. Η διαθέσιμη παγκόσμια παραγωγή δεν βρίσκεται απαραίτητα στο κατάλληλο σημείο ή στην απαιτούμενη ποιότητα για να αντικαταστήσει άμεσα κάθε καθυστερημένο φορτίο.
Αβεβαιότητα για 2–2,5 εκατ. τόνους στην Ασία
Οι ασιατικοί μεταποιητές έχουν συμφωνήσει την αγορά περίπου 2 έως 2,5 εκατ. τόνων σιταριού από τη Μαύρη Θάλασσα, με προγραμματισμένη παράδοση μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου.
Οι ποσότητες αυτές αντιστοιχούν, σύμφωνα με εμπόρους, περίπου στο 30%–50% της εισαγωγικής ζήτησης ορισμένων αγορών κατά τη συγκεκριμένη περίοδο. Η ανησυχία δεν αφορά μόνο το ενδεχόμενο οριστικής ακύρωσης, αλλά και την πιθανότητα οι παραδόσεις να φτάσουν με μεγάλη καθυστέρηση.
Οι μύλοι χρειάζονται σταθερή ροή πρώτης ύλης για να διατηρήσουν την παραγωγή τους. Ακόμη και όταν υπάρχουν επαρκή συνολικά αποθέματα, μια προσωρινή διακοπή των αφίξεων μπορεί να υποχρεώσει τις επιχειρήσεις να αγοράσουν ακριβότερα φορτία άμεσης παράδοσης.
Η Ινδονησία, ένας από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς σιταριού παγκοσμίως, έχει συμφωνήσει την αγορά περίπου 600.000 τόνων από χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης για την περίοδο Ιουλίου–Σεπτεμβρίου.
Οι μυλοβιομηχανίες της χώρας αναφέρουν ότι διαθέτουν αποθέματα για την κάλυψη των άμεσων αναγκών, όχι όμως σε επίπεδα που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν πλεονάζοντα. Μεταξύ των εναλλακτικών πηγών εξετάζονται η Αυστραλία, η Αργεντινή, η Βουλγαρία και η Ρουμανία.
Η μεγάλη εξάρτηση της Αιγύπτου
Ιδιαίτερα ευάλωτη είναι και η Αίγυπτος, η οποία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς σιταριού στον κόσμο. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, περισσότερο από το 82% των εισαγωγών της προήλθε από τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Το σιτάρι έχει ιδιαίτερη κοινωνική και πολιτική σημασία για τη χώρα, καθώς χρησιμοποιείται στο εκτεταμένο σύστημα επιδοτούμενου ψωμιού.
Οι αυξημένες αγορές εγχώριου σιταριού από την αιγυπτιακή κυβέρνηση δημιουργούν ένα επίπεδο προστασίας. Μεγαλύτερη πίεση, ωστόσο, δέχεται ο ιδιωτικός τομέας, ο οποίος καλύπτει σημαντικό μέρος των αναγκών του μέσω εισαγωγών και λειτουργεί συνήθως με μικρότερα αποθέματα.
Η απειλή για την παγκόσμια τροφοδοσία τέθηκε και σε πολιτικό επίπεδο, κατά την επικοινωνία του Ουκρανού Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.
Ακυρώσεις διαγωνισμών και φόβοι για ανωτέρα βία
Η ένταση είναι ορατή και στις κρατικές προμήθειες. Η Ιορδανία ακύρωσε μέσα στον Αύγουστο δύο διαγωνισμούς για αγορά σιταριού και δύο για κριθάρι, καθώς υποβλήθηκε περιορισμένος αριθμός προσφορών.
Έμποροι απέδωσαν τη μειωμένη συμμετοχή στις υψηλές τιμές και στους αυξημένους κινδύνους της ναυτιλίας. Η Τυνησία, από την πλευρά της, προειδοποίησε τους προμηθευτές να μην επικαλεστούν ανωτέρα βία για να αποφύγουν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις.
Στους μεγάλους αγοραστές που εξαρτώνται από τη Μαύρη Θάλασσα περιλαμβάνονται επίσης η Αλγερία, το Μπανγκλαντές, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ.
Οι καλύτερες σοδειές σε τμήματα της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής περιορίζουν προς το παρόν τον άμεσο κίνδυνο. Οι βελτιωμένες βροχοπτώσεις έχουν ενισχύσει τις προοπτικές παραγωγής στο Μαρόκο και την Τυνησία, αλλά δεν εξαλείφουν την ανάγκη εισαγωγών.
Πότε θα φανεί το κόστος στους καταναλωτές
Η αύξηση των διεθνών τιμών σιταριού δεν μεταφέρεται αυτομάτως και με την ίδια ένταση στην τιμή του ψωμιού.
Το τελικό κόστος περιλαμβάνει επίσης την άλεση, την ενέργεια, τους μισθούς, τις συσκευασίες, τις μεταφορές και τα περιθώρια χονδρικής και λιανικής. Οι μύλοι και οι βιομηχανίες μπορεί ακόμη να διαθέτουν αποθέματα ή συμβόλαια που είχαν συμφωνηθεί σε χαμηλότερες τιμές.
Εάν, όμως, οι διαταραχές διαρκέσουν και οι ακριβότερες αγορές αντικατάστασης αυξηθούν, η πίεση μπορεί σταδιακά να περάσει στο αλεύρι, στο ψωμί, στα ζυμαρικά και σε άλλες κατηγορίες τροφίμων. Επιπτώσεις μπορεί να υπάρξουν και στις ζωοτροφές, ανάλογα με την εξέλιξη των τιμών στα υπόλοιπα σιτηρά.
MoneyMatters Insight
Η σημερινή κατάσταση δεν ισοδυναμεί ακόμη με παγκόσμια έλλειψη σιταριού. Αποτελεί, όμως, κρίση διακίνησης, χρόνου και κόστους σε έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγικούς διαδρόμους του πλανήτη.
Οι εναλλακτικές ποσότητες υπάρχουν, αλλά βρίσκονται μακρύτερα και προσφέρονται ακριβότερα. Όσο περισσότερο διαρκούν οι διακοπές στη Μαύρη Θάλασσα, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η πίεση στους εναλλακτικούς εξαγωγείς και στις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές.
Για τους καταναλωτές, το κρίσιμο δεν είναι μόνο η ημερήσια κίνηση των χρηματιστηριακών συμβολαίων. Είναι το κατά πόσο οι φορτώσεις θα επανέλθουν εγκαίρως, πριν οι ακριβότερες αγορές αντικατάστασης ενσωματωθούν σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων.
The post Σιτάρι: Οι επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα ανεβάζουν τις τιμές και απειλούν τις προμήθειες appeared first on moneymatters.cy.
