Η Γερμανία ανοίγει μία από τις πιο δύσκολες πολιτικές και οικονομικές συζητήσεις της επόμενης δεκαετίας: πόσο μπορεί να αντέξει ένα συνταξιοδοτικό σύστημα όταν ο πληθυσμός γερνά και οι εργαζόμενοι που το χρηματοδοτούν μειώνονται;
Οι προτάσεις που καταθέτει η επιτροπή εμπειρογνωμόνων της κυβέρνησης του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς περιλαμβάνουν αλλαγές που θα μπορούσαν να μεταμορφώσουν το γερμανικό ασφαλιστικό σύστημα τις επόμενες δεκαετίες. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν η σταδιακή σύνδεση της ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής, η κατάργηση της πρόωρης συνταξιοδότησης στα 63 έτη και η εισαγωγή ενός κεφαλαιοποιητικού πυλώνα επενδύσεων κατά το πρότυπο της Σουηδίας.
Αν και οι αλλαγές δεν πρόκειται να εφαρμοστούν άμεσα, οι αντιδράσεις έχουν ήδη ξεκινήσει, καθώς πολλοί εργαζόμενοι βλέπουν για πρώτη φορά το ενδεχόμενο η ηλικία συνταξιοδότησης να φτάσει σταδιακά ακόμη και τα 70 έτη.
Γιατί η Γερμανία θέλει αλλαγές
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο γερμανικό. Αφορά σχεδόν όλες τις ανεπτυγμένες οικονομίες.
Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η μείωση των γεννήσεων σημαίνουν ότι ολοένα λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να χρηματοδοτήσουν ολοένα περισσότερους συνταξιούχους.
Στη Γερμανία, η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ομοσπονδιακής στατιστικής υπηρεσίας, μέχρι το 2035 εκατομμύρια εργαζόμενοι της γενιάς των baby boomers θα έχουν αποχωρήσει από την αγορά εργασίας, αυξάνοντας σημαντικά το βάρος στο ασφαλιστικό σύστημα.
Οι εμπειρογνώμονες θεωρούν ότι χωρίς παρεμβάσεις οι συνταξιοδοτικές δαπάνες θα συνεχίσουν να αυξάνονται, επιβαρύνοντας τόσο τους εργαζόμενους όσο και τον κρατικό προϋπολογισμό.
Σύνταξη στα 70; Πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα
Η πιο συζητημένη πρόταση αφορά τη σύνδεση της ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής.
Σύμφωνα με το σχέδιο, από το 2041 η ηλικία συνταξιοδότησης θα αυξάνεται κατά περίπου έξι μήνες ανά δεκαετία, ακολουθώντας τη βελτίωση του προσδόκιμου ζωής.
Με βάση τους σημερινούς υπολογισμούς:
- Η ηλικία συνταξιοδότησης θα φθάσει τα 67,5 έτη το 2041
- Θα ανέλθει στα 68 έτη το 2051
- Στη δεκαετία του 2090 θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 70 έτη
Παράλληλα, η επιτροπή εισηγείται την κατάργηση της πρόωρης συνταξιοδότησης στα 63 έτη, μέτρο που θεωρείται ιδιαίτερα δαπανηρό για το σύστημα.
Ωστόσο, οι ειδικοί προτείνουν ειδικές εξαιρέσεις για εργαζομένους με σοβαρά προβλήματα υγείας ή για όσους απασχολούνται σε ιδιαίτερα απαιτητικά επαγγέλματα.
Το «σουηδικό μοντέλο» μπαίνει στο τραπέζι
Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα οικονομικά πρόταση αφορά τη δημιουργία κεφαλαιοποιητικού πυλώνα επενδύσεων.
Η επιτροπή εισηγείται ένα μέρος των ασφαλιστικών εισφορών να επενδύεται στις κεφαλαιαγορές, ακολουθώντας το μοντέλο που εφαρμόζεται στη Σουηδία.
Στόχος είναι σταδιακά έως και 2% των ακαθάριστων μισθών να κατευθύνεται σε επενδυτικά κεφάλαια, ξεκινώντας από 0,5%.
Το κόστος θα μοιράζεται ισόποσα μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων, με κάθε πλευρά να καταβάλλει το 50% των εισφορών.
Οι υποστηρικτές του μοντέλου θεωρούν ότι οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις των επενδύσεων μπορούν να ενισχύσουν τη βιωσιμότητα του συστήματος και να περιορίσουν την εξάρτηση από τις εισφορές των εργαζομένων.
Σχεδόν 7 εκατομμύρια εργαζόμενοι στο στόχαστρο
Οι αλλαγές δεν σταματούν εκεί.
Η επιτροπή εισηγείται τη διεύρυνση της ασφαλιστικής βάσης, ώστε περισσότεροι εργαζόμενοι να συμμετέχουν στο σύστημα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι αυτοαπασχολούμενοι, οι επαγγελματίες πολιτικοί και οι εργαζόμενοι στις λεγόμενες «mini jobs», οι οποίες σήμερα επιτρέπουν απασχόληση με περιορισμένες ασφαλιστικές εισφορές.
Στη Γερμανία εργάζονται σήμερα με αυτό το καθεστώς σχεδόν 7 εκατομμύρια άνθρωποι, ενώ το ανώτατο επιτρεπόμενο εισόδημα ανέρχεται στα 603 ευρώ τον μήνα.
Οι υποστηρικτές της μεταρρύθμισης θεωρούν ότι η διεύρυνση της συμμετοχής θα ενισχύσει σημαντικά τα έσοδα του ασφαλιστικού συστήματος.
Ο φόβος της «μαύρης» εργασίας
Δεν συμφωνούν όμως όλοι.
Ο οικονομολόγος Φρίντριχ Σνάιντερ προειδοποιεί ότι η κατάργηση ή ο δραστικός περιορισμός των mini jobs θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση της αδήλωτης εργασίας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, η «μαύρη» οικονομία στη Γερμανία αντιστοιχεί ήδη σε περίπου 500 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ μόνο το 2027 το κόστος της αδήλωτης εργασίας θα μπορούσε να φτάσει τα 25 δισεκατομμύρια ευρώ.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η εισαγωγή των mini jobs στις αρχές της δεκαετίας του 2000 συνέβαλε στη μείωση της αδήλωτης εργασίας κατά 20 έως 23 δισεκατομμύρια ευρώ.
Οι εργαζόμενοι δεν θέλουν να δουλεύουν περισσότερο
Οι αντιδράσεις δεν προέρχονται μόνο από τα συνδικάτα.
Σύμφωνα με έρευνα του ινστιτούτου Forsa για λογαριασμό της ασφαλιστικής εταιρείας DAK:
- 44% των Γερμανών δηλώνει ότι επιθυμεί να συνταξιοδοτηθεί πρόωρα
- 35% σχεδιάζει να εργαστεί έως το κανονικό όριο συνταξιοδότησης
- Μόλις 9% δηλώνει ότι θα ήθελε να συνεχίσει να εργάζεται και μετά από αυτό
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν το πολιτικό κόστος που μπορεί να έχει μια τέτοια μεταρρύθμιση, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος ζωής και οι εργασιακές πιέσεις παραμένουν υψηλές.
Γιατί η συζήτηση αφορά ολόκληρη την Ευρώπη
Αν και η μεταρρύθμιση αφορά τη Γερμανία, το δίλημμα είναι πανευρωπαϊκό.
Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν αντίστοιχα προβλήματα γήρανσης πληθυσμού, χαμηλής γεννητικότητας και αυξανόμενων συνταξιοδοτικών δαπανών.
Η Γερμανία, ως η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, ενδέχεται να λειτουργήσει ως «πιλότος» για αλλαγές που αργότερα θα συζητηθούν και σε άλλες χώρες.
Το βασικό ερώτημα παραμένει το ίδιο παντού: θα αυξηθούν οι εισφορές, θα μειωθούν οι παροχές ή θα χρειαστεί οι πολίτες να εργάζονται περισσότερα χρόνια;
MoneyMatters Insight
Η συζήτηση για σύνταξη στα 70 δεν αφορά μόνο τη Γερμανία. Αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της πίεσης που ασκεί η δημογραφική γήρανση στα ασφαλιστικά συστήματα παγκοσμίως. Οι κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους να διατηρήσουν βιώσιμες τις συντάξεις χωρίς να εκτοξεύσουν τις δημόσιες δαπάνες. Το ερώτημα είναι αν οι κοινωνίες είναι έτοιμες να αποδεχθούν ότι η εποχή της πρόωρης συνταξιοδότησης ίσως φτάνει σταδιακά στο τέλος της.
The post Σύνταξη στα 70; Η Γερμανία ανοίγει τη δύσκολη συζήτηση για το μέλλον των ασφαλιστικών συστημάτων appeared first on moneymatters.cy.
