- Ο Ντόναλντ Τραμπ ακύρωσε τη σχεδιαζόμενη επίθεση στο Ιράν, μόλις μία ημέρα μετά την προειδοποίησή του για νέα ισχυρά πλήγματα.
- Η απόφαση ακολούθησε την παρέμβαση περιφερειακών δυνάμεων και την αναφορά για συμφωνία επί βασικών παραμέτρων, με επίκεντρο το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
- Η στρατιωτική επιλογή δεν έχει αποσυρθεί οριστικά: η ακύρωση τελεί υπό την προϋπόθεση ότι θα ολοκληρωθεί γρήγορα μια αποδεκτή συμφωνία.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ακύρωσε στο παρά πέντε τη σχεδιαζόμενη νέα επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν, επικαλούμενος πρόοδο προς μια συμφωνία που θα μπορούσε να ανοίξει πλήρως τα Στενά του Ορμούζ και να αντιμετωπίσει την ιρανική πυρηνική απειλή.
Η ανακοίνωση ήρθε το βράδυ του Σαββάτου 1ης Αυγούστου, λιγότερο από ένα εικοσιτετράωρο αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ θα χτυπούσαν το Ιράν «πολύ δυνατά». Η απότομη μεταβολή επιβεβαιώνει ότι η στρατιωτική πίεση και η διπλωματική διαπραγμάτευση εξελίσσονται ταυτόχρονα, με τις χώρες του Κόλπου να παρεμβαίνουν για να αποτρέψουν μια νέα περιφερειακή έκρηξη.
Οι όροι που έβαλε ο Τραμπ
Σε ανάρτησή του, ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής ζήτησαν από την Ουάσιγκτον να μην προχωρήσει στα πλήγματα, καθώς είχαν συμφωνηθεί οι βασικές παράμετροι μιας διευθέτησης. Όπως ανέφερε, το πλαίσιο θα περιλαμβάνει το άμεσο, πλήρες και καθολικό άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, καθώς και τον τερματισμό της πυρηνικής απειλής από το Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι δέχθηκε να ακυρώσει την επίθεση, αλλά συνέδεσε ρητά την απόφαση με την ταχεία ολοκλήρωση συμφωνίας. Πρόκειται, επομένως, για αναστολή της κλιμάκωσης υπό όρους και όχι για οριστική εγκατάλειψη της στρατιωτικής επιλογής.
Σύμφωνα με την Associated Press, ο Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι το Ισραήλ συμφώνησε να συμμετάσχει στην προσπάθεια ολοκλήρωσης της συμφωνίας. Μέχρι την ώρα της ανακοίνωσης, η Τεχεράνη δεν είχε διατυπώσει δημόσια επίσημη αντίδραση.
Η παρέμβαση της Σαουδικής Αραβίας
Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να διαδραμάτισε η τηλεφωνική επικοινωνία του Τραμπ με τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Ο Σαουδάραβας ηγέτης εξέφρασε ανησυχία για το ενδεχόμενο μεγάλης αμερικανικής επίθεσης και ζήτησε αποκλιμάκωση, σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Axios.
Η ανησυχία του Ριάντ δεν είναι θεωρητική. Η Τεχεράνη είχε προειδοποιήσει ότι νέα αμερικανικά ή ισραηλινά πλήγματα θα προκαλούσαν αποφασιστική απάντηση, με τις ενεργειακές και άλλες κρίσιμες υποδομές των χωρών του Κόλπου να βρίσκονται μεταξύ των πιθανών στόχων αντιποίνων.
Παράλληλα, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Τουρκία και το Πακιστάν άσκησαν πίεση για αποκλιμάκωση. Καταριανοί μεσολαβητές πραγματοποίησαν χωριστές επαφές με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, τον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και αξιωματούχους του Ομάν.
Από τα σχέδια βομβαρδισμών στο παράθυρο συμφωνίας
Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξέταζαν νέα εκστρατεία εναντίον σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, διυλιστηρίων και άλλων κρίσιμων υποδομών. Το Strategist είχε καταγράψει ότι δεν είχε δοθεί ακόμη η τελική προεδρική εντολή, παρά τη σκληρή δημόσια ρητορική. Η σημερινή απόφαση αποτελεί την κατάληξη αυτής της τελευταίας πολιτικής αξιολόγησης.
Διαβάστε επίσης: Τραμπ: «Θα τους χτυπήσουμε πολύ δυνατά» – Στο τραπέζι βομβαρδισμοί στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η Ουάσιγκτον δεν παρουσιάζει την ακύρωση ως υποχώρηση, αλλά ως αποτέλεσμα της στρατιωτικής πίεσης. Αντίστοιχα, η Τεχεράνη μπορεί να επιχειρήσει να εμφανίσει την αποφυγή των πληγμάτων ως επιτυχία της αποτρεπτικής απειλής της.
Γιατί η συμφωνία παραμένει εύθραυστη
Οι συμφωνημένες παράμετροι δεν αποτελούν ακόμη υπογεγραμμένη και εφαρμόσιμη συμφωνία. Μια προηγούμενη εκεχειρία κατέρρευσε μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενώ παραμένουν βαθιές διαφορές για το πυρηνικό πρόγραμμα, τις επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα και τους όρους ασφαλούς διέλευσης από το Ορμούζ.
Η άμεση δοκιμασία θα είναι πρακτική: εάν τα εμπορικά πλοία μπορέσουν να περάσουν χωρίς επιθέσεις ή νέους περιορισμούς και εάν η Τεχεράνη δεχθεί ένα επαληθεύσιμο πλαίσιο για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Οποιοδήποτε νέο περιστατικό μπορεί να επαναφέρει τα σχέδια βομβαρδισμών.
Strategist View
Η απόφαση δείχνει ότι οι χώρες του Κόλπου απέκτησαν ουσιαστικό βάρος στον αμερικανικό υπολογισμό. Δεν μπορούν να επιβάλουν την ειρήνη, μπορούν όμως να καταστήσουν σαφές ότι μια επίθεση στις ιρανικές ενεργειακές υποδομές θα μπορούσε να προκαλέσει αντίποινα σε ολόκληρο το περιφερειακό ενεργειακό σύστημα.
Για τον Τραμπ, η ακύρωση προσφέρει προσωρινά τρία οφέλη: αποφεύγει μια νέα ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, προστατεύει τις αγορές από άμεσο ενεργειακό σοκ και διατηρεί την απειλή στρατιωτικής δράσης ως διαπραγματευτικό μοχλό.
Το ρίσκο είναι ότι η τακτική λειτουργεί μόνο όσο όλες οι πλευρές πιστεύουν πως η επόμενη επίθεση παραμένει πραγματική πιθανότητα. Η διπλωματία κέρδισε χρόνο. Δεν έχει ακόμη κερδίσει τη σύγκρουση.
