- Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τις νέες επαφές την «τελευταία ευκαιρία» του Ιράν και προειδοποίησε ότι οι εξελίξεις θα κριθούν άμεσα.
- Η Ουάσιγκτον προτείνει διαπραγμάτευση σε δύο φάσεις: πρώτα το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και έπειτα η αποπυρηνικοποίηση.
- Η Τεχεράνη αρνείται ότι διαπραγματεύεται με τις ΗΠΑ και υποστηρίζει ότι συζητά με το Ομάν μόνο για προσωρινή ασφαλή ναυτιλιακή διαδρομή.
Σε νέα, ακόμη πιο σκληρή προειδοποίηση προς την Τεχεράνη, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την τελευταία διπλωματική προσπάθεια την «απολύτως τελευταία ευκαιρία» του Ιράν πριν από τον «αποκεφαλισμό», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η αποτυχία των επαφών θα οδηγήσει σε δραματική στρατιωτική κλιμάκωση.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η έκβαση θα γίνει γνωστή «σήμερα ή αύριο» και ότι οι εξελίξεις θα κινηθούν γρήγορα «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο». Δεν διευκρίνισε τι ακριβώς εννοούσε με τον όρο «αποκεφαλισμός» ούτε ποιο θα ήταν το εύρος μιας επόμενης αμερικανικής επιχείρησης.
Η αμφίσημη αλλά εξαιρετικά βαριά διατύπωση εντείνει την πίεση προς την ιρανική ηγεσία, λίγες μόλις ώρες μετά την ανάρτηση με την οποία ο Τραμπ έθεσε το δίλημμα «συμφωνία ή ολοκληρωτική παράδοση».
Το σχέδιο των δύο φάσεων
Ο Τραμπ παρουσίασε για πρώτη φορά με σαφή σειρά τις δύο βασικές προτεραιότητες της Ουάσιγκτον. Η πρώτη φάση θα αφορά το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς τέλη ή άλλους περιορισμούς στη διέλευση. Η δεύτερη φάση θα επικεντρωθεί στην αποπυρηνικοποίηση του Ιράν και, σύμφωνα με τον ίδιο, θα απαιτήσει περισσότερο χρόνο.
Όπως μεταδίδει η Associated Press, ο Αμερικανός πρόεδρος θεωρεί ότι οι συνομιλίες μπορούν να ανοίξουν ξανά τη στρατηγική θαλάσσια δίοδο και να δημιουργήσουν διαδρομή για την αντιμετώπιση των αμερικανικών ανησυχιών γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Η επιλογή να προηγηθεί το Ορμούζ δεν είναι τυχαία. Η διέλευση από το στενό παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη, με σοβαρές επιπτώσεις στη ναυτιλία, στην τροφοδοσία των αγορών και στο κόστος μεταφοράς πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου και πρώτων υλών.
Η Τεχεράνη διαψεύδει τις διαπραγματεύσεις
Το Ιράν επιμένει ότι δεν βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, δήλωσε ότι οι επαφές με το Ομάν αφορούν μια προσωρινή ασφαλή διαδρομή για τα πλοία και όχι συνολική συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών.
Η διάσταση μεταξύ των δύο αφηγημάτων είναι πλέον κεντρικό εμπόδιο. Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι οι επαφές έχουν αρχίσει και ότι προγραμματίζονται νέες. Η Τεχεράνη, αντίθετα, αποφεύγει να εμφανιστεί ότι διαπραγματεύεται υπό τον αμερικανικό αποκλεισμό και την απειλή νέων πληγμάτων.
Για το Ιράν, η δημόσια αποδοχή συνομιλιών με αυτούς τους όρους θα μπορούσε να εκληφθεί ως συνθηκολόγηση. Για τον Λευκό Οίκο, όμως, η άρνηση της Τεχεράνης υπονομεύει το αφήγημα ότι η στρατιωτική πίεση έχει ήδη παραγάγει απτά διπλωματικά αποτελέσματα.
Νέο περιστατικό κοντά στο Ορμούζ
Το κλίμα επιβαρύνεται περαιτέρω από νέο περιστατικό ασφαλείας στη θαλάσσια περιοχή. Εμπορικό πλοίο που έπλεε περίπου 20 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά του Αλ Χασάμπ, στο Ομάν, ανέφερε ότι επλήγη από άγνωστο βλήμα, σύμφωνα με το βρετανικό κέντρο UK Maritime Trade Operations.
Η επίθεση δεν είχε αποδοθεί σε συγκεκριμένη πλευρά κατά την αρχική ενημέρωση. Παρ’ όλα αυτά, υπογραμμίζει πόσο εύκολα ένα μεμονωμένο επεισόδιο μπορεί να ανατρέψει τις διπλωματικές προσπάθειες, να προκαλέσει αντίποινα και να κλείσει ακόμη περισσότερο τις εναλλακτικές διαδρομές ναυσιπλοΐας.
Οι αγορές παρακολουθούν στενά τις κινήσεις. Το Brent κινήθηκε γύρω στα 84,10 δολάρια το βαρέλι, ενώ η απόδοση του αμερικανικού δεκαετούς ομολόγου είχε υποχωρήσει κατά 6 μονάδες βάσης, στο 4,68%, καθώς οι επενδυτές προσπάθησαν να σταθμίσουν την πιθανότητα συμφωνίας έναντι μιας νέας εκστρατείας βομβαρδισμών.
Η απάντηση από την Τεχεράνη
Ο Μοχσέν Ρεζαεΐ, σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, κάλεσε τις ΗΠΑ να κάνουν το πρώτο βήμα και να επιστρέψουν στους όρους της προηγούμενης συμφωνίας. Προειδοποίησε ότι αμερικανικά πολεμικά πλοία και βάσεις θα τεθούν σε σοβαρό κίνδυνο εάν δεν αρθεί ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων.
Η απειλή αυτή διευρύνει το κόστος μιας πιθανής αποτυχίας. Οι χώρες του Κόλπου φοβούνται ότι νέα αμερικανικά πλήγματα θα μπορούσαν να προκαλέσουν ιρανικά αντίποινα εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων, λιμένων και στρατιωτικών βάσεων σε ολόκληρη την περιοχή.
Διαβάστε επίσης: Τελεσίγραφο Τραμπ στο Ιράν: «Συμφωνία ή ολοκληρωτική παράδοση».
Strategist View
Η φράση «τελευταία ευκαιρία πριν από τον αποκεφαλισμό» δεν αφήνει σχεδόν κανένα πολιτικό περιθώριο για μια ήπια αποτυχία των συνομιλιών. Εάν δεν υπάρξει γρήγορο αποτέλεσμα, ο Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με την επιλογή είτε να υλοποιήσει τη στρατιωτική απειλή είτε να παρατείνει για ακόμη μία φορά τη διορία, με κόστος για την αξιοπιστία της αποτροπής.
Η διάσπαση της διαπραγμάτευσης σε δύο φάσεις είναι πρακτική, επειδή διαχωρίζει το άμεσο πρόβλημα της ναυσιπλοΐας από το πολύ δυσκολότερο πυρηνικό ζήτημα. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί τον κίνδυνο μια προσωρινή ρύθμιση στο Ορμούζ να καταρρεύσει προτού υπάρξει πρόοδος στη δεύτερη φάση.
Το επόμενο εικοσιτετράωρο μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο, όχι επειδή εγγυάται συμφωνία, αλλά επειδή θα δείξει εάν υπάρχει πραγματικός δίαυλος Ουάσιγκτον–Τεχεράνης ή δύο παράλληλες εκδοχές μιας διαπραγμάτευσης που η κάθε πλευρά περιγράφει για το δικό της ακροατήριο.
