Μια νέα πραγματικότητα διαμορφώνεται στις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου, καθώς ολοένα περισσότερα υπερδεξαμενόπλοια απενεργοποιούν τα συστήματα εντοπισμού τους για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, προκειμένου να περάσουν από το Στενό του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Η πρακτική της πλεύσης «στο σκοτάδι», η οποία στην αρχική φάση της σύγκρουσης των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν περιοριζόταν συνήθως σε λίγες ώρες, εξελίσσεται πλέον σε ταξίδια που μπορεί να διαρκούν μία εβδομάδα ή και περισσότερο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα πλοία επανεμφανίζονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από το τελευταίο σημείο στο οποίο είχαν καταγραφεί.
Η νέα τακτική περιορίζει τη δυνατότητα παρακολούθησης των πραγματικών ροών πετρελαίου και δυσκολεύει την εκτίμηση τόσο της προσφοράς όσο και των κινδύνων που αντιμετωπίζει η διεθνής αγορά ενέργειας.
Γιατί τα δεξαμενόπλοια απενεργοποιούν το σήμα
Τα εμπορικά πλοία χρησιμοποιούν το Σύστημα Αυτόματης Αναγνώρισης, γνωστό ως AIS, για να μεταδίδουν πληροφορίες σχετικά με τη θέση, την ταχύτητα και την πορεία τους. Τα στοιχεία αυτά αξιοποιούνται από τις λιμενικές αρχές, τα άλλα πλοία και τις εταιρείες παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας.
Σε περιοχές πολεμικών συγκρούσεων, όμως, η συνεχής μετάδοση της ακριβούς θέσης ενός δεξαμενόπλοιου μπορεί να το καταστήσει ευκολότερο στόχο. Για αυτόν τον λόγο, ορισμένοι πλοιοκτήτες επιλέγουν να απενεργοποιούν προσωρινά τους πομποδέκτες, ιδιαίτερα κατά τη διέλευση από σημεία στα οποία έχουν καταγραφεί επιθέσεις.
Η πρακτική δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη παράνομης δραστηριότητας. Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις φαίνεται να χρησιμοποιείται κυρίως ως μέτρο προστασίας του πλοίου, του πληρώματος και του φορτίου. Ωστόσο, η παρατεταμένη απουσία σήματος δημιουργεί σημαντικά κενά στη διαφάνεια και αυξάνει τους κινδύνους για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Από λίγες ώρες σε ημέρες «σιωπής»
Σύμφωνα με το Bloomberg, πλοία που μετέφεραν πετρέλαιο μη ιρανικής προέλευσης άρχισαν να απενεργοποιούν τους πομποδέκτες τους τις εβδομάδες μετά την έναρξη της σύγκρουσης, στα τέλη Φεβρουαρίου.
Αρχικά, η απενεργοποίηση περιοριζόταν κυρίως στις ώρες που απαιτούνταν για τη διέλευση από το Ορμούζ. Πλέον, ορισμένα δεξαμενόπλοια παραμένουν εκτός των δημόσιων συστημάτων παρακολούθησης για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το υπερδεξαμενόπλοιο Romania Prosperity, το οποίο εξαφανίστηκε από τα συστήματα εντοπισμού ενώ βρισκόταν ανοικτά της Φουτζέιρα, στον Κόλπο του Ομάν, στα τέλη Ιουλίου. Επανεμφανίστηκε στην ίδια περιοχή δέκα ημέρες αργότερα.
Κατά το διάστημα της απουσίας του δεν ήταν δυνατό να εξακριβωθεί από τους εξωτερικούς παρατηρητές εάν εξακολουθούσε να μεταφέρει το ίδιο φορτίο, εάν είχε πραγματοποιήσει μεταφόρτωση σε άλλο πλοίο ή εάν είχε επιστρέψει στον Περσικό Κόλπο για να παραλάβει νέο φορτίο.
Αντίστοιχα, το πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο αργού Alexandros σταμάτησε να μεταδίδει σήμα ενώ ήταν άδειο στο βόρειο τμήμα της Ερυθράς Θάλασσας. Όταν επανεμφανίστηκε κοντά στην Ινδία, έφερε μερικό φορτίο.
Το Kuwait Prosperity χάθηκε από τα συστήματα παρακολούθησης στις αρχές Ιουλίου, ενώ βρισκόταν φορτωμένο στον Περσικό Κόλπο, και εντοπίστηκε ξανά δέκα ημέρες αργότερα κοντά στην Ινδονησία.
Η μεταφόρτωση περιπλέκει την εικόνα
Η παρακολούθηση των πετρελαϊκών ροών γίνεται ακόμη δυσκολότερη εξαιτίας της αυξανόμενης χρήσης ενδιάμεσων δρομολογίων. Στο πλαίσιο της πρακτικής που περιγράφεται ως «μεταφορά με πλοία-διαμετακομιστές», το πετρέλαιο μεταφέρεται έξω από το Ορμούζ και στη συνέχεια μεταφορτώνεται σε άλλο δεξαμενόπλοιο.
Η διαδικασία περιορίζει την ανάγκη να εισέρχονται όλα τα πλοία στον Περσικό Κόλπο, μειώνοντας την έκθεσή τους σε επιθέσεις. Ταυτόχρονα, όμως, καθιστά δυσκολότερη την εξακρίβωση της προέλευσης, της διαδρομής και του τελικού προορισμού κάθε φορτίου.
Για τις εταιρείες ανάλυσης, τους εμπόρους και τους επενδυτές, αυτό σημαίνει ότι τα διαθέσιμα στοιχεία ενδέχεται να μην αποτυπώνουν πλήρως την πραγματική ποσότητα πετρελαίου που διέρχεται από τα στρατηγικά περάσματα.
Στο 62% οι διελεύσεις χωρίς ενεργό σήμα
Η κλίμακα της πρακτικής αποτυπώνεται στα στοιχεία της Signal Ocean. Περίπου το 62% των διελεύσεων δεξαμενόπλοιων αργού και πετρελαϊκών προϊόντων από το Ορμούζ πραγματοποιήθηκε χωρίς ενεργό σήμα εντοπισμού από τις 14 Ιουλίου έως τις αρχές Αυγούστου.
Πριν από τη συγκεκριμένη περίοδο, το αντίστοιχο ποσοστό βρισκόταν κοντά στο 50%. Από τις 102 διελεύσεις δεξαμενόπλοιων που καταγράφηκαν μετά τις 14 Ιουλίου, σχεδόν οι δύο στις τρεις πραγματοποιήθηκαν με απενεργοποιημένο AIS.
Τα στοιχεία δεν προσδιορίζουν για πόσο χρόνο παρέμεινε απενεργοποιημένος ο πομποδέκτης κάθε πλοίου. Δείχνουν, ωστόσο, ότι η απόκρυψη της θέσης έχει μετατραπεί από περιστασιακή επιλογή σε κυρίαρχο πρότυπο λειτουργίας για σημαντικό μέρος της αγοράς.
Υψηλότερο ρίσκο, αλλά και μεγαλύτερα κέρδη
Παρά τους κινδύνους, ορισμένοι πλοιοκτήτες εξακολουθούν να αποδέχονται φορτία που απαιτούν τη διέλευση από τις συγκεκριμένες περιοχές. Οι αυξημένοι ναύλοι και τα υψηλότερα περιθώρια κέρδους λειτουργούν ως αντιστάθμισμα για το κόστος της ασφάλισης, την πιθανότητα καθυστερήσεων και τον κίνδυνο επίθεσης.
Η αγορά των πολύ μεγάλων δεξαμενόπλοιων αργού έχει ουσιαστικά προσαρμοστεί σε ένα διαφορετικό λειτουργικό περιβάλλον, όπου η απόκρυψη της θέσης αποτελεί μέρος της διαχείρισης κινδύνου.
Η τακτική επεκτάθηκε και στην Ερυθρά Θάλασσα μετά την ανακοίνωση των Χούθι για παρεμπόδιση της μεταφοράς σαουδαραβικού πετρελαίου. Στα τέλη Ιουλίου, δύο δεξαμενόπλοια που μετέφεραν σαουδαραβικό αργό προς ινδικά διυλιστήρια πέρασαν από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχοντας απενεργοποιήσει τους πομποδέκτες τους, σύμφωνα με το Reuters.
Τι σημαίνει για την αγορά πετρελαίου
Η εξάπλωση των «σκοτεινών» ταξιδιών δημιουργεί μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τις πραγματικές εξαγωγές, τα διαθέσιμα φορτία και τους χρόνους παράδοσης. Όσο λιγότερο ορατή γίνεται η κίνηση των δεξαμενόπλοιων, τόσο δυσκολότερο είναι για την αγορά να εκτιμήσει εάν μια μείωση στις καταγεγραμμένες διελεύσεις αντιπροσωπεύει πραγματική διακοπή της προσφοράς ή απλώς απουσία ηλεκτρονικού σήματος.
Παράλληλα, η απενεργοποίηση του AIS αυξάνει τον κίνδυνο σύγκρουσης, ιδιαίτερα σε πολυσύχναστες ή περιορισμένες θαλάσσιες διόδους. Δημιουργεί επίσης πρόσθετες δυσκολίες για τις ασφαλιστικές εταιρείες, τις λιμενικές αρχές και όσους καλούνται να διερευνήσουν ένα ατύχημα ή μια μεταφόρτωση φορτίου.
MoneyMatters Insight
Η σημαντικότερη αλλαγή δεν είναι μόνο ότι περισσότερα δεξαμενόπλοια απενεργοποιούν τα συστήματα εντοπισμού τους. Είναι ότι η πρακτική εξελίσσεται σε σταθερό επιχειρησιακό μοντέλο για τη μεταφορά πετρελαίου μέσα από ζώνες υψηλού κινδύνου. Αυτό περιορίζει τη διαφάνεια στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά και καθιστά λιγότερο αξιόπιστα τα στοιχεία για τις θαλάσσιες ροές. Σε ένα περιβάλλον όπου ακόμη και μικρές διαταραχές στο Ορμούζ ή στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ μπορούν να επηρεάσουν πετρέλαιο, ναύλους και ασφάλιστρα, η απουσία πληροφόρησης μετατρέπεται η ίδια σε παράγοντα κινδύνου.
The post «Αόρατα» υπερδεξαμενόπλοια: Πώς αλλάζει η διακίνηση πετρελαίου στα επικίνδυνα στενά appeared first on moneymatters.cy.
