Η αγορά των οικιακών φωτοβολταϊκών στην Κύπρο πάτησε απότομα φρένο, όχι επειδή εξαφανίστηκε η ανάγκη για χαμηλότερους λογαριασμούς, αλλά επειδή χιλιάδες νοικοκυριά περιμένουν να μάθουν τους τελικούς όρους της επόμενης χορηγίας. Την ίδια ώρα, η αποθήκευση κερδίζει έδαφος και αλλάζει την επενδυτική εξίσωση: το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο πόση ενέργεια παράγει μια στέγη, αλλά πόση από αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί όταν το σπίτι τη χρειάζεται.
Τα στοιχεία της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου δείχνουν το μέγεθος της μεταβολής. Το 2025 υποβλήθηκαν 38.856 αιτήσεις για συστήματα ιδιοκατανάλωσης και μόλις 89 από αυτές περιλάμβαναν αποθήκευση. Από την 1η Ιανουαρίου έως τις 25 Αυγούστου 2026, οι νέες αιτήσεις ιδιοκατανάλωσης περιορίστηκαν στις 1.835, ενώ οι αιτήσεις με μπαταρία αυξήθηκαν στις 137.
- Οι αιτήσεις ιδιοκατανάλωσης έπεσαν στις 1.835 μέχρι τις 25 Αυγούστου 2026, από 38.856 σε ολόκληρο το 2025.
- Οι αιτήσεις που περιλαμβάνουν μπαταρία αυξήθηκαν από 89 το 2025 σε 137 στο πρώτο σχεδόν οκτάμηνο του 2026.
- Το νέο «Εξοικονομώ – Αναβαθμίζω» έχει προϋπολογισμό €20 εκατ. και ανώτατη χορηγία έως €32.000 ανά κατοικία, ανάλογα με την επένδυση.
- Η επίσημη προαναγγελία καλύπτει φωτοβολταϊκά με net billing και συστήματα αποθήκευσης, με την πρόσκληση να αναμένεται τον Σεπτέμβριο.
- Η μπαταρία δεν είναι αυτομάτως συμφέρουσα για κάθε σπίτι. Η απόδοση κρίνεται από την κατανάλωση μετά τη δύση, το πραγματικό πλεόνασμα, την αξιοποιήσιμη χωρητικότητα και την εγγύηση.
Μια πτώση που δεν εξηγείται από τη ζήτηση για φθηνότερο ρεύμα
Η σύγκριση χρειάζεται προσοχή, επειδή αντιπαραβάλλει ένα πλήρες έτος με περίοδο σχεδόν οκτώ μηνών. Ακόμη και έτσι, η απόσταση είναι εξαιρετικά μεγάλη. Οι 1.835 αιτήσεις του 2026 αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 5% του συνολικού αριθμού του 2025. Δεν πρόκειται για φυσιολογική εποχική επιβράδυνση.
Η πιο πειστική εξήγηση βρίσκεται στις προσδοκίες. Ένα νοικοκυριό που θεωρεί πιθανό να επιδοτηθεί η επένδυσή του σε λίγες εβδομάδες έχει ισχυρό κίνητρο να αναβάλει την παραγγελία. Η συμπεριφορά είναι οικονομικά ορθολογική σε ατομικό επίπεδο. Σε επίπεδο αγοράς, όμως, δημιουργεί κενό εργασιών για εγκαταστάτες και καθυστερεί νέες μονάδες ιδιοκατανάλωσης.
Υπάρχει και δεύτερος παράγοντας. Η μετάβαση από τα παλαιότερα σχήματα συμψηφισμού στη λογική του net billing κάνει την αυτοκατανάλωση πιο σημαντική. Η κιλοβατώρα που καταναλώνεται την ώρα που παράγεται έχει διαφορετική οικονομική αξία από την πλεονάζουσα ενέργεια που διοχετεύεται στο δίκτυο. Έτσι, η σωστή διαστασιολόγηση και η μπαταρία αποκτούν μεγαλύτερο βάρος από το απλό ερώτημα «πόσα πάνελ χωρούν στη στέγη».
Τι έχει ανακοινωθεί επίσημα για το νέο σχέδιο
Το Υπουργείο Ενέργειας έχει προαναγγείλει την τρίτη πρόσκληση του «Εξοικονομώ – Αναβαθμίζω στις Κατοικίες», με συνολικό προϋπολογισμό €20 εκατ. και μέγιστη ενίσχυση έως €32.000 ανά κατοικία, ανάλογα με το πακέτο εργασιών.
Η επίσημη Πύλη Χρηματοδοτικών Προγραμμάτων αναφέρει ότι στις επιλέξιμες επενδύσεις περιλαμβάνονται φωτοβολταϊκά που θα λειτουργούν με net billing και συστήματα αποθήκευσης, μαζί με θερμομόνωση, κουφώματα, σκίαση, αντλίες θερμότητας και άλλες παρεμβάσεις. Η πρόσκληση αναμένεται εντός Σεπτεμβρίου 2026.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αγορά φωτοβολταϊκού και μπαταρίας θα λάβει αυτομάτως το ανώτατο ποσό. Μέχρι να δημοσιευθεί ο πλήρης οδηγός, παραμένουν κρίσιμα τα ποσοστά επιλέξιμης δαπάνης, τα τεχνικά όρια, η σειρά αξιολόγησης, η ημερομηνία επιλεξιμότητας των εξόδων και τα απαιτούμενα πιστοποιητικά. Η προαναγγελία είναι σαφής για την κατεύθυνση, όχι ακόμη για το τελικό ποσό που θα λάβει κάθε νοικοκυριό.
Η πρόσφατη εμπειρία δείχνει γιατί οι ημερομηνίες μετρούν. Τον Μάιο, το Ταμείο ΑΠΕ και ΕΞ.Ε επανέφερε προσωρινά τις κατηγορίες Α1 και Α2 του προηγούμενου σχεδίου αποκλειστικά για ενδιαφερομένους που είχαν ζητήσει όρους σύνδεσης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025 αλλά δεν είχαν προλάβει να υποβάλουν αίτηση χορηγίας. Η περίοδος άνοιξε από 18 έως 31 Μαΐου 2026. Το προηγούμενο βήμα, επομένως, μπορεί να καθορίζει την επιλεξιμότητα.
Γιατί αυξάνεται το ενδιαφέρον για μπαταρίες
Οι 137 αιτήσεις με αποθήκευση μέχρι τις 25 Αυγούστου ξεπερνούν ήδη τις 89 ολόκληρου του 2025. Ο απόλυτος αριθμός παραμένει μικρός σε σχέση με τις δεκάδες χιλιάδες συμβατικών αιτήσεων, αλλά η τάση είναι σαφής.
Η μπαταρία μεταφέρει την ηλιακή παραγωγή από τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας προς το απόγευμα και το βράδυ, όταν συνήθως αυξάνεται η κατανάλωση ενός νοικοκυριού. Μπορεί επίσης να περιορίσει την ενέργεια που εξάγεται με χαμηλότερη οικονομική αξία. Η ωφέλεια είναι μεγαλύτερη σε σπίτια με υψηλό φορτίο μετά τη δύση, κλιματισμό, ηλεκτρική θέρμανση, αντλία θερμότητας ή ηλεκτρικό όχημα.
Δεν αρκεί, όμως, η ονομαστική χωρητικότητα. Ο καταναλωτής πρέπει να εξετάσει την αξιοποιήσιμη χωρητικότητα, την απόδοση του πλήρους κύκλου, το επιτρεπόμενο βάθος εκφόρτισης, τον αριθμό εγγυημένων κύκλων, την απώλεια δυναμικότητας με τον χρόνο και το κόστος ενδεχόμενης αντικατάστασης inverter. Μια μεγάλη μπαταρία σε σπίτι με μικρό βραδινό φορτίο μπορεί να μένει υποαξιοποιημένη.
Οι περικοπές δεν ακυρώνουν τα οικιακά φωτοβολταϊκά
Η δημόσια συζήτηση για τις περικοπές ΑΠΕ δημιούργησε την εντύπωση ότι τα μικρά συστήματα χάνουν συστηματικά μεγάλο μέρος της παραγωγής τους. Τα επίσημα στοιχεία του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου χρειάζονται πιο προσεκτική ανάγνωση: ο ΔΣΜΚ αναφέρει ότι το 2025 εφαρμόστηκαν περικοπές έξι φορές στα μικρά εμπορικά και οικιακά συστήματα.
Σε ξεχωριστή διευκρίνιση, υπολόγισε ότι η απώλεια στα οικιστικά και μικρά εμπορικά φωτοβολταϊκά το 2024 ήταν περίπου 1% της δυνητικής ετήσιας παραγωγής. Το ποσοστό δεν πρέπει να μεταφέρεται αυτομάτως στο 2026, καθώς οι συνθήκες του συστήματος αλλάζουν. Δείχνει, ωστόσο, ότι οι περικοπές στα μεγάλα έργα και στα οικιακά συστήματα δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Να περιμένει κάποιος ή να προχωρήσει τώρα;
Δεν υπάρχει μία απάντηση για όλους. Η αναμονή μπορεί να έχει νόημα όταν η επένδυση εξαρτάται από τη χορηγία, το έργο δεν είναι επείγον και ο ενδιαφερόμενος μπορεί να περιμένει μέχρι να διαβάσει τον επίσημο οδηγό. Το κόστος της αναμονής είναι οι λογαριασμοί που συνεχίζουν να πληρώνονται και ο κίνδυνος να αυξηθεί η ζήτηση για εγκαταστάτες μετά την προκήρυξη.
Η άμεση κίνηση μπορεί να έχει νόημα όταν το σπίτι έχει πολύ υψηλή κατανάλωση, υπάρχει επαρκής ρευστότητα και η προσφορά είναι οικονομικά βιώσιμη ακόμη και χωρίς επιδότηση. Πριν υπογράψει, όμως, ο καταναλωτής πρέπει να διαπιστώσει αν μια πρόωρη παραγγελία ή πληρωμή μπορεί να τον αποκλείσει από το νέο σχέδιο.
Ο πρακτικός έλεγχος πρέπει να περιλαμβάνει τους τελευταίους 12 λογαριασμούς, ωριαίο προφίλ κατανάλωσης όπου υπάρχει διαθέσιμο, δύο τουλάχιστον συγκρίσιμες προσφορές, ξεχωριστή τιμή πάνελ και μπαταρίας, γραπτή εκτίμηση ετήσιας παραγωγής και αποθήκευσης, εγγυήσεις και σενάριο χωρίς χορηγία. Η αίτηση στα σχέδια του Ταμείου ΑΠΕ και ΕΞ.Ε γίνεται ηλεκτρονικά, αλλά οι τελικοί όροι κάθε πρόσκλησης υπερισχύουν οποιασδήποτε εμπορικής διαβεβαίωσης.
Η μεγάλη μεταβολή του 2026 δεν είναι η υποχώρηση του ενδιαφέροντος για την ηλιακή ενέργεια. Είναι ότι η αγορά περιμένει να περάσει από το «βάζω πάνελ» στο «σχεδιάζω ολόκληρο το ενεργειακό προφίλ του σπιτιού». Η χορηγία μπορεί να επιταχύνει αυτή τη μετάβαση, αλλά δεν αντικαθιστά τον σωστό οικονομικό υπολογισμό.
The post Φωτοβολταϊκά στην Κύπρο: Μόλις 1.835 αιτήσεις στο οκτάμηνο και στροφή στις μπαταρίες appeared first on moneymatters.cy.
