Παρά την απουσία επίσημου δεύτερου γύρου συνομιλιών, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να βρίσκονται πιο κοντά σε μια πιθανή συμφωνία απ’ ό,τι αποτυπώνεται δημόσια, σύμφωνα με πηγές που έχουν γνώση της διαμεσολάβησης.
Η διπλωματική κινητικότητα συνεχίζεται έντονα στο παρασκήνιο, με στόχο μια σταδιακή αποκλιμάκωση που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει την ισορροπία στη Μέση Ανατολή.
Το “σχέδιο σε φάσεις” για αποκλιμάκωση
Στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων βρίσκεται ένα μοντέλο συμφωνίας σε στάδια.
Η πρώτη φάση επικεντρώνεται σε δύο βασικούς στόχους:
- επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση
- πλήρης επαναλειτουργία των Στενά του Hormuz χωρίς περιορισμούς ή τέλη
Πρόκειται για ένα κρίσιμο βήμα, καθώς από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διέρχεται περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας ενεργειακής ροής.
Η δεύτερη και πιο δύσκολη φάση αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο αποτέλεσε και βασική αιτία της σύγκρουσης.
Το μεγάλο “αγκάθι”: το πυρηνικό πρόγραμμα
Η θέση της Ουάσιγκτον, υπό τον πρόεδρο Donald Trump, παραμένει σαφής:
- πλήρης εγκατάλειψη του εμπλουτισμού ουρανίου
- απομάκρυνση αποθεμάτων σχεδόν “στρατιωτικού επιπέδου”
Από την πλευρά του, το Ιράν απορρίπτει κατηγορηματικά αυτές τις απαιτήσεις, καθιστώντας το ζήτημα το βασικό εμπόδιο για μια συνολική συμφωνία.
Πίεση από διαμεσολαβητές και κρίσιμες ημέρες
Οι διαμεσολαβητές εντείνουν τις πιέσεις προς τις δύο πλευρές, επιδιώκοντας να κλειδώσουν τουλάχιστον το πρώτο στάδιο της συμφωνίας.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, τα επόμενα 24ωρα θεωρούνται καθοριστικά.
Το βασικό σενάριο που εξετάζεται είναι:
- άμεση συμφωνία για Hormuz και εκεχειρία
- αναβολή των πυρηνικών διαπραγματεύσεων
- σταδιακή οικοδόμηση εμπιστοσύνης
Το ρίσκο επιστροφής στον πόλεμο
Πάνω από τις διαπραγματεύσεις αιωρείται ένας κρίσιμος παράγοντας: η πιθανότητα οι ΗΠΑ να αποσυρθούν από τη διαδικασία και να επιστρέψουν σε στρατιωτική κλιμάκωση.
Το σενάριο αυτό λειτουργεί ως πίεση προς το Ιράν, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει το ρίσκο αστάθειας για την περιοχή και τις αγορές.
Τι σημαίνει για αγορές και ενέργεια
Η έκβαση των συνομιλιών έχει άμεσες επιπτώσεις:
- πιθανή αποκλιμάκωση στις τιμές πετρελαίου αν ανοίξει το Hormuz
- μείωση γεωπολιτικού ρίσκου
- ενίσχυση επενδυτικής εμπιστοσύνης
Αντίθετα, αποτυχία των διαπραγματεύσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα άνοδο των τιμών ενέργειας και αυξημένη μεταβλητότητα στις αγορές.
Strategist View:
Παρά τη δημόσια ένταση, το χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται μικρότερο στο παρασκήνιο.
Η στρατηγική “βήμα-βήμα” ίσως αποτελέσει τον μόνο ρεαλιστικό δρόμο προς μια συμφωνία.
Όμως το περιθώριο αποτυχίας παραμένει στενό και οι επόμενες ημέρες θα κρίνουν αν η διπλωματία θα επικρατήσει ή αν η σύγκρουση θα εισέλθει σε νέο κύκλο.
