Η αρχή «όσο λιγότερα σύμμεικτα σκουπίδια παράγεις, τόσο λιγότερα πληρώνεις» είναι απλή. Ο λογαριασμός που θα φτάσει όμως σε κάθε κυπριακό νοικοκυριό θα κριθεί από λεπτομέρειες που ακόμη πρέπει να γίνουν απολύτως σαφείς: την τιμή της προπληρωμένης σακούλας, το σταθερό τέλος, τη συχνότητα συλλογής, τις υποδομές για οργανικά απόβλητα και την ποιότητα των υπηρεσιών σε κάθε Δήμο.
Αυτές τις εκκρεμότητες επαναφέρει στο προσκήνιο ο ΔΗΣΥ. Σε ανακοίνωση του Συμβουλίου Παρακολούθησης Κυβερνητικού Έργου, την οποία υπογράφει ο Πόλυς Κουρουσίδης για το χαρτοφυλάκιο Εσωτερικών, το κόμμα ζητά ουσιαστική διαβούλευση με την Τοπική Αυτοδιοίκηση πριν από την καθολική εφαρμογή του «Πληρώνω Όσο Πετώ», την οποία τοποθετεί στις αρχές του 2027.
- Το σύστημα χρεώνει κυρίως τα υπολειμματικά, σύμμεικτα απόβλητα, όχι κάθε υλικό που ανακυκλώνεται χωριστά.
- Η Κυβέρνηση έχει ανακοινώσει στήριξη €48 εκατ. προς τις τοπικές αρχές για την εφαρμογή.
- Η επίσημη εκτίμηση για πρόσθετη ετήσια επιβάρυνση νοικοκυριού με την εφαρμογή του συστήματος κυμαίνεται περίπου από €2,54 έως €6,76, αλλά το τελικό κόστος εξαρτάται από τα δημοτικά τέλη και τη χρήση σακουλών.
- Ο ΔΗΣΥ ζητά συγκεκριμένο σχέδιο, εξασφαλισμένες υποδομές και πόρους, σαφές χρονοδιάγραμμα και εγγύηση ότι το κόστος δεν θα μετακυλιστεί ανεξέλεγκτα στους πολίτες.
- Η Κύπρος παρήγαγε 688 κιλά δημοτικών αποβλήτων ανά κάτοικο το 2024, έναντι 517 κιλών στην ΕΕ.
Τι είναι και τι δεν είναι το «Πληρώνω Όσο Πετώ»
Το κυπριακό μοντέλο βασίζεται στην προπληρωμένη σακούλα για τα υπολειμματικά απόβλητα. Όσα περισσότερα σύμμεικτα σκουπίδια βάζει ένα νοικοκυριό στο ρεύμα της γενικής συλλογής, τόσο περισσότερες σακούλες αγοράζει. Αντίθετα, το χαρτί, το γυαλί, οι συσκευασίες και τα οργανικά πρέπει να εξυπηρετούνται από συστήματα χωριστής συλλογής.
Αυτό είναι κρίσιμο για την κατανόηση του μέτρου. Το «Πληρώνω Όσο Πετώ» δεν είναι απλώς ένας νέος οριζόντιος φόρος στα σκουπίδια. Είναι οικονομικό κίνητρο για μείωση των σύμμεικτων αποβλήτων. Λειτουργεί όμως δίκαια μόνο όταν ο πολίτης έχει πραγματική και εύκολη εναλλακτική: κάδους, συχνές συλλογές και σαφείς οδηγίες για ανακύκλωση και οργανικά.
Οι επίσημοι Κανονισμοί Διαχείρισης Δημοτικών Αποβλήτων αναθέτουν στις τοπικές αρχές την οργάνωση της χωριστής συλλογής και την εφαρμογή του συστήματος. Προβλέπουν επίσης ενημέρωση των πολιτών για τα τέλη και τον τρόπο υπολογισμού τους, καθώς και μηχανισμούς στήριξης των Δήμων από το κράτος.
Ο λογαριασμός: τι γνωρίζουμε
Η Κυβέρνηση έχει ανακοινώσει χρηματοδότηση €48 εκατ. για την εφαρμογή του «Πληρώνω Όσο Πετώ», από τα οποία €23 εκατ. συνδέονται με ορόσημο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για το τέλος ταφής. Σύμφωνα με το κυβερνητικό σχέδιο, η εκταμίευση προς τις τοπικές αρχές γίνεται σταδιακά εντός του 2026, ανάλογα με την πρόοδο των τοπικών σχεδίων δράσης.
Στην ίδια επίσημη ενημέρωση, το αρχικό τέλος ταφής μειώθηκε από €35 σε €10 ανά τόνο, με αυξήσεις κατά €5 από την 1η Ιανουαρίου 2028. Η Κυβέρνηση εκτιμά ότι, χωρίς το «Πληρώνω Όσο Πετώ», η μέση ετήσια επιβάρυνση ανά νοικοκυριό από το τέλος ταφής θα μπορούσε να φτάσει τα €10,60 μέχρι το 2027. Με την εφαρμογή του συστήματος, η πρόσθετη επιβάρυνση υπολογίζεται περίπου μεταξύ €2,54 και €6,76.
Οι αριθμοί αυτοί είναι εκτιμήσεις πολιτικής, όχι τελικός τιμοκατάλογος για κάθε οικογένεια. Το πραγματικό ποσό θα διαφέρει ανάλογα με το σταθερό δημοτικό τέλος, την τιμή και το μέγεθος της σακούλας, τον αριθμό σακουλών που χρησιμοποιούνται και τις απαλλαγές ή ενισχύσεις που θα προβλεφθούν.
Οι πέντε όροι που θέτει ο ΔΗΣΥ
Ο ΔΗΣΥ δεν απορρίπτει την αρχή της μεταρρύθμισης. Υποστηρίζει ότι η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να στηριχθεί σε εξαγγελίες χωρίς να έχουν προηγουμένως εξασφαλιστεί οι προϋποθέσεις εφαρμογής. Η παρέμβαση συμπυκνώνεται σε πέντε απαιτήσεις:
- ουσιαστική διαβούλευση με την Τοπική Αυτοδιοίκηση,
- συγκεκριμένο σχέδιο εφαρμογής για κάθε περιοχή,
- εξασφαλισμένες υποδομές για χωριστή συλλογή και οργανικά απόβλητα,
- επαρκείς πόροι και σαφές χρονοδιάγραμμα,
- ξεκάθαρες απαντήσεις για το κόστος, ώστε να μην προκύψουν πρόσθετες ανεξέλεγκτες επιβαρύνσεις.
Το κόμμα κατηγορεί την Κυβέρνηση ότι επιχειρεί να μεταφέρει την ευθύνη εφαρμογής στους Δήμους και το κόστος στους πολίτες προτού εκπληρώσει τις δικές της υποχρεώσεις. Πρόκειται για πολιτική κριτική και όχι για ανεξάρτητη διαπίστωση. Ακουμπά, όμως, ένα πραγματικό οικονομικό ερώτημα: ποιος θα πληρώσει αν οι υποδομές καθυστερήσουν ή αν η χωριστή συλλογή κοστίζει περισσότερο από τις διαθέσιμες επιχορηγήσεις.
Γιατί το μέτρο δεν μπορεί να περιμένει επ’ αόριστον
Η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια της αδράνειας. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024 παρήγαγε 688 κιλά δημοτικών αποβλήτων ανά κάτοικο, πολύ πάνω από τον μέσο όρο των 517 κιλών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συστήσει την εφαρμογή συστημάτων «Πληρώνω Όσο Πετώ», μαζί με καθοδήγηση και οικονομική στήριξη προς τις τοπικές αρχές.
Η καθυστέρηση συνεπάγεται περιβαλλοντικό και δημοσιονομικό κόστος. Η βιαστική εφαρμογή χωρίς υποδομές, από την άλλη, κινδυνεύει να προκαλέσει αδικίες, διαφορετικές χρεώσεις από Δήμο σε Δήμο, παράνομη απόρριψη αποβλήτων και απώλεια εμπιστοσύνης.
Τι πρέπει να γνωρίζει ο πολίτης πριν πληρώσει
Πριν από την έναρξη, κάθε Δήμος θα πρέπει να δημοσιεύσει έναν απλό και συγκρίσιμο τιμοκατάλογο: ποιο είναι το σταθερό τέλος, πόσο κοστίζει κάθε σακούλα, ποιες συλλογές παρέχονται χωρίς πρόσθετη χρέωση, ποια νοικοκυριά δικαιούνται στήριξη και πώς υποβάλλεται παράπονο. Χρειάζεται επίσης δημόσια εικόνα για την ετοιμότητα των υποδομών και μετρήσιμος στόχος μείωσης των σύμμεικτων αποβλήτων.
Η επιτυχία του «Πληρώνω Όσο Πετώ» δεν θα κριθεί από την ημερομηνία της εξαγγελίας. Θα κριθεί από το αν ο πολίτης μπορεί πράγματι να πετά λιγότερα σύμμεικτα απορρίμματα, να πληρώνει λιγότερα και να γνωρίζει ακριβώς πού κατευθύνεται κάθε ευρώ.
The post «Πληρώνω Όσο Πετώ»: Τα €48 εκατ., το κόστος για τα νοικοκυριά και οι όροι του ΔΗΣΥ appeared first on moneymatters.cy.
