MoneyMatters Series: Πού φεύγουν τα λεφτά μας
Οι προσφορές στο supermarket είναι παντού. 1+1 δώρο, δεύτερο προϊόν μισή τιμή, οικογενειακή συσκευασία, έκπτωση 30%, μόνο για σήμερα, τιμή μέλους, πακέτο προσφοράς. Στην πρώτη ματιά, όλα δείχνουν σαν ευκαιρία. Και πολλές φορές πράγματι είναι.
Όμως υπάρχει και η άλλη πλευρά. Μια προσφορά μπορεί να σε βοηθήσει να εξοικονομήσεις χρήματα, αλλά μπορεί και να σε κάνει να ξοδέψεις περισσότερα από όσα είχες σκοπό. Το κλειδί δεν είναι να αποφεύγεις τις προσφορές. Είναι να ξέρεις να τις διαβάζεις σωστά.
Στο πλαίσιο της σειράς του MoneyMatters, «Πού φεύγουν τα λεφτά μας», βλέπουμε αυτή τη φορά πώς οι προσφορές στο supermarket μπορούν να φουσκώσουν το καλάθι, πότε αξίζουν πραγματικά και πότε απλώς μας οδηγούν σε επιπλέον αγορές.
Η προσφορά δεν είναι πάντα εξοικονόμηση
Το μεγαλύτερο λάθος που κάνουμε είναι ότι βλέπουμε μια προσφορά και θεωρούμε αυτόματα ότι γλιτώνουμε χρήματα. Αυτό ισχύει μόνο αν επρόκειτο να αγοράσουμε το προϊόν έτσι κι αλλιώς.
Αν μπήκες στο supermarket για γάλα, ψωμί και αυγά, αλλά είδες 1+1 σε προϊόν που δεν χρειαζόσουν και το έβαλες στο καλάθι, τότε δεν γλίτωσες χρήματα. Ξόδεψες επιπλέον χρήματα.
Η πραγματική ερώτηση δεν είναι «πόσο έκπτωση έχει;». Η πραγματική ερώτηση είναι «θα το αγόραζα αν δεν ήταν σε προσφορά;».
Αν η απάντηση είναι όχι, τότε η προσφορά μπορεί να είναι έξοδο και όχι εξοικονόμηση.
Το 1+1 που ανεβάζει τον λογαριασμό σήμερα
Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα. Ένα προϊόν κοστίζει €4 και είναι σε προσφορά 1+1 δώρο. Αν το χρησιμοποιείς συχνά και θα το αγόραζες ούτως ή άλλως, τότε η προσφορά είναι καλή. Πληρώνεις €4 και παίρνεις δύο προϊόντα.
Αν όμως δεν το χρειαζόσουν, τότε το 1+1 σε έκανε να ξοδέψεις €4 που δεν ήταν στο πλάνο σου.
Το ίδιο ισχύει και για το δεύτερο μισή τιμή. Αν ένα προϊόν κοστίζει €6 και το δεύτερο έχει 50% έκπτωση, τότε πληρώνεις συνολικά €9 για δύο τεμάχια. Η μέση τιμή πέφτει στα €4,50. Αυτό φαίνεται καλό.
Όμως αν χρειαζόσουν μόνο ένα προϊόν, τότε αντί να πληρώσεις €6, πλήρωσες €9. Μπορεί να πήρες καλύτερη τιμή ανά τεμάχιο, αλλά έβγαλες περισσότερα χρήματα από την τσέπη σου εκείνη τη στιγμή.
Το μεγάλο ερώτημα: Θα το καταναλώσεις πριν χαλάσει;
Οι προσφορές σε τρόφιμα έχουν έναν επιπλέον κίνδυνο: την ημερομηνία λήξης. Το 1+1 σε γιαούρτια, αλλαντικά, τυριά, έτοιμα γεύματα, σαλάτες ή φρέσκα προϊόντα μπορεί να είναι συμφέρον μόνο αν το νοικοκυριό θα τα καταναλώσει εγκαίρως.
Αν αγοράσεις δύο προϊόντα επειδή ήταν σε προσφορά, αλλά το ένα λήξει και πεταχτεί, τότε η προσφορά δεν ήταν ευκαιρία. Ήταν σπατάλη.
Αυτό συμβαίνει συχνά με προϊόντα που αγοράζουμε επειδή «είναι κρίμα να χάσουμε την προσφορά». Το πρόβλημα είναι ότι αν τελικά δεν τα καταναλώσουμε, δεν χάσαμε την προσφορά. Χάσαμε τα λεφτά μας.
Η προσφορά αξίζει μόνο όταν ταιριάζει με την πραγματική κατανάλωση του σπιτιού.
Οι οικογενειακές συσκευασίες δεν είναι πάντα φθηνότερες
Οι μεγάλες συσκευασίες δίνουν την εντύπωση ότι είναι πιο συμφέρουσες. Πολλές φορές είναι. Όχι πάντα.
Ένα μεγάλο κουτί δημητριακών, ένα μεγάλο απορρυπαντικό, μια οικογενειακή συσκευασία snacks ή ένα μεγάλο πακέτο χαρτικών μπορεί να φαίνεται πιο οικονομικό, αλλά η αλήθεια φαίνεται μόνο όταν κοιτάξεις την τιμή ανά κιλό, ανά λίτρο ή ανά τεμάχιο.
Μπορεί η μεγάλη συσκευασία να κοστίζει €8 και η μικρή €4,50. Στην πρώτη ματιά, η μεγάλη φαίνεται καλύτερη. Αν όμως η μικρή έχει καλύτερη τιμή ανά μονάδα λόγω άλλης προσφοράς, τότε η μεγάλη δεν είναι απαραίτητα η φθηνότερη επιλογή.
Το ίδιο ισχύει για προϊόντα που χρησιμοποιούμε αργά. Αν αγοράσεις μεγάλη ποσότητα μόνο επειδή φαίνεται οικονομική, αλλά δεν τη χρειάζεσαι άμεσα, τότε δεσμεύεις χρήματα σε στοκ αντί να τα κρατήσεις για άλλες ανάγκες.
Η τιμή ανά κιλό λέει την αλήθεια
Το μικρό ταμπελάκι στο ράφι που δείχνει την τιμή ανά κιλό ή ανά λίτρο είναι ίσως το πιο χρήσιμο εργαλείο στο supermarket. Εκεί φαίνεται ποιο προϊόν είναι πραγματικά φθηνότερο.
Για παράδειγμα, δύο συσκευασίες τυριού μπορεί να έχουν παρόμοια τιμή. Η μία όμως μπορεί να έχει 200 γραμμάρια και η άλλη 300 γραμμάρια. Αν κοιτάξεις μόνο την τελική τιμή, μπορεί να επιλέξεις λάθος. Αν κοιτάξεις την τιμή ανά κιλό, βλέπεις την πραγματική σύγκριση.
Το ίδιο ισχύει για καφέ, δημητριακά, ρύζι, ζυμαρικά, γιαούρτια, λάδι, απορρυπαντικά, χαρτικά, παιδικά προϊόντα και τροφές για κατοικίδια.
Η προσφορά που δεν αντέχει στη σύγκριση ανά κιλό ή ανά λίτρο δεν είναι πάντα τόσο καλή όσο φαίνεται.
Το «μόνο σήμερα» που δημιουργεί βιασύνη
Πολλές προσφορές δουλεύουν ψυχολογικά. Η φράση «μόνο σήμερα», «μέχρι εξαντλήσεως των αποθεμάτων» ή «τελευταία τεμάχια» δημιουργεί αίσθηση επείγοντος. Ο καταναλωτής νιώθει ότι πρέπει να αποφασίσει γρήγορα.
Όσο πιο γρήγορα αποφασίζουμε, τόσο λιγότερο σκεφτόμαστε αν πραγματικά χρειαζόμαστε το προϊόν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι προσφορές αυτές είναι ψεύτικες ή κακές. Σημαίνει όμως ότι ο καταναλωτής πρέπει να σταματήσει για λίγα δευτερόλεπτα και να κάνει την απλή ερώτηση: «Αν δεν υπήρχε η ένδειξη προσφοράς, θα το έβαζα στο καλάθι;».
Αν η απάντηση είναι όχι, τότε μάλλον δεν είναι ανάγκη. Είναι παρόρμηση.
Οι προσφορές σε snacks είναι από τις πιο ύπουλες
Τα snacks είναι μια από τις κατηγορίες όπου οι προσφορές μπορούν εύκολα να ανεβάσουν τον λογαριασμό. Πατατάκια, μπισκότα, σοκολάτες, κρουασάν, μπάρες, χυμοί, αναψυκτικά και παιδικά σνακ μπαίνουν εύκολα στο καλάθι όταν είναι σε προσφορά.
Το θέμα είναι ότι συχνά αγοράζονται επιπλέον και όχι αντί για κάτι άλλο.
Αν ένα πακέτο μπισκότα κόστιζε €2,50 και τώρα έχει προσφορά δύο πακέτα €4, μπορεί να φαίνεται λογικό. Αν όμως δεν είχες σκοπό να πάρεις μπισκότα, μόλις πρόσθεσες €4 στο καλάθι.
Σε μια μόνο επίσκεψη αυτό δεν φαίνεται μεγάλο ποσό. Αν όμως σε κάθε επίσκεψη μπαίνουν €5 ή €8 σε προσφορές τέτοιου τύπου, τότε σε έναν μήνα μπορεί να μιλάμε για €40, €60 ή και περισσότερο.
Το στοκ στο σπίτι δεν είναι πάντα οικονομία
Υπάρχει η λογική «να πάρω περισσότερα τώρα που είναι φθηνά». Σε προϊόντα που δεν χαλάνε και χρησιμοποιούνται συχνά, αυτό μπορεί να είναι σωστό. Για παράδειγμα, απορρυπαντικά, χαρτικά, ζυμαρικά, ρύζι, καφές ή προϊόντα που το νοικοκυριό καταναλώνει σταθερά.
Όμως το στοκ έχει νόημα μόνο όταν υπάρχουν τρεις προϋποθέσεις. Πρώτον, το προϊόν χρησιμοποιείται σίγουρα. Δεύτερον, υπάρχει χώρος αποθήκευσης. Τρίτον, η αγορά δεν πιέζει το υπόλοιπο μηνιαίο budget.
Αν αγοράσεις απορρυπαντικά αξίας €40 επειδή ήταν σε προσφορά, αλλά μετά δεν σου μένουν αρκετά για τα υπόλοιπα βασικά του μήνα, τότε η εξοικονόμηση δεν είναι τόσο απλή.
Η οικονομία δεν είναι μόνο η χαμηλή τιμή. Είναι και η σωστή ροή χρημάτων μέσα στον μήνα.
Όταν η προσφορά σε κάνει να αλλάξεις πλάνο
Ένα καλά οργανωμένο καλάθι ξεκινά με λίστα. Όταν όμως η λίστα αλλάζει συνεχώς επειδή βλέπουμε προσφορές, τότε το ταμείο ανεβαίνει.
Μπορεί να πήγες για 10 πράγματα και να βγήκες με 18, επειδή τα άλλα 8 ήταν σε προσφορά. Το καθένα μπορεί να ήταν «καλή τιμή». Όλα μαζί όμως έφτιαξαν έναν μεγαλύτερο λογαριασμό.
Εδώ φαίνεται η διαφορά ανάμεσα στη συνειδητή αγορά και στην παρορμητική αγορά. Η συνειδητή αγορά είναι όταν λες «το χρειάζομαι και σήμερα το βρίσκω φθηνότερα». Η παρορμητική αγορά είναι όταν λες «δεν το χρειαζόμουν, αλλά είναι σε προσφορά».
Η πρώτη μπορεί να γλιτώσει λεφτά. Η δεύτερη συνήθως τα ξοδεύει.
Πώς να διαβάζεις σωστά μια προσφορά
Η σωστή ανάγνωση μιας προσφοράς θέλει τρεις απλές ερωτήσεις.
Πρώτον, θα το αγόραζα έτσι κι αλλιώς; Αν ναι, η προσφορά αξίζει να εξεταστεί. Αν όχι, χρειάζεται προσοχή.
Δεύτερον, ποια είναι η τιμή ανά κιλό, ανά λίτρο ή ανά τεμάχιο; Αν η προσφορά δεν είναι καλύτερη στη μονάδα μέτρησης, μπορεί να μην είναι πραγματική ευκαιρία.
Τρίτον, θα το καταναλώσω ή θα μείνει στο ντουλάπι μέχρι να χαλάσει ή να ξεχαστεί; Αν υπάρχει πιθανότητα να πεταχτεί ή να μη χρησιμοποιηθεί, τότε η προσφορά χάνει την αξία της.
Αυτές οι τρεις ερωτήσεις μπορούν να μειώσουν αρκετές περιττές αγορές χωρίς να στερήσουν τίποτα σημαντικό από το νοικοκυριό.
Το καλύτερο deal είναι αυτό που χωρά στο budget
Μερικές φορές μια προσφορά είναι όντως καλή, αλλά δεν είναι η κατάλληλη στιγμή. Αν το μηνιαίο budget είναι πιεσμένο, ακόμη και μια καλή προσφορά μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στη ρευστότητα του νοικοκυριού.
Αν ξοδέψεις σήμερα €30 παραπάνω για να στοκάρεις προϊόντα, μπορεί θεωρητικά να γλιτώσεις χρήματα σε βάθος χρόνου. Αν όμως αυτά τα €30 σου λείψουν από κάτι πιο άμεσο, τότε η απόφαση δεν ήταν απαραίτητα σωστή.
Η πραγματική οικονομία δεν είναι να αγοράζεις κάθε καλή προσφορά. Είναι να αγοράζεις τις προσφορές που ταιριάζουν στις ανάγκες σου, στο σπίτι σου και στο budget σου.
Πότε μια προσφορά αξίζει πραγματικά
Μια προσφορά αξίζει όταν αφορά προϊόν που χρησιμοποιείς συχνά, έχει καλή τιμή ανά μονάδα, δεν λήγει σύντομα, δεν σε αναγκάζει να αγοράσεις ποσότητα που δεν χρειάζεσαι και δεν βγάζει το budget σου εκτός ελέγχου.
Για παράδειγμα, αν μια οικογένεια χρησιμοποιεί σταθερά συγκεκριμένο απορρυπαντικό και το βρίσκει σε πραγματικά χαμηλότερη τιμή, τότε η αγορά δύο ή τριών τεμαχίων μπορεί να είναι λογική.
Αν ένα νοικοκυριό καταναλώνει κάθε εβδομάδα συγκεκριμένα ζυμαρικά, ρύζι ή καφέ και τα βρει σε καλή τιμή, επίσης μπορεί να συμφέρει.
Αν όμως η προσφορά αφορά προϊόν που δεν χρησιμοποιείται συχνά, προϊόν που αγοράζεται μόνο επειδή φαίνεται φθηνό ή προϊόν που μπορεί να λήξει, τότε χρειάζεται δεύτερη σκέψη.
MoneyMatters View
Οι προσφορές στο supermarket μπορούν να βοηθήσουν πραγματικά ένα νοικοκυριό. Μπορούν όμως και να γίνουν ένας από τους λόγους που το καλάθι φουσκώνει χωρίς να το καταλάβουμε.
Στο πλαίσιο της σειράς «Πού φεύγουν τα λεφτά μας», το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν αρκεί να βλέπουμε την ένδειξη 1+1, έκπτωση ή δεύτερο μισή τιμή. Πρέπει να βλέπουμε αν η αγορά έχει νόημα για εμάς.
Η καλύτερη προσφορά δεν είναι αυτή που φαίνεται πιο εντυπωσιακή στο ράφι. Είναι αυτή που αφορά προϊόν που χρειαζόμαστε, σε τιμή που όντως συμφέρει, σε ποσότητα που θα καταναλώσουμε και σε στιγμή που δεν πιέζει το budget μας.
Γιατί στο τέλος του μήνα, τα λεφτά δεν φεύγουν μόνο από τις ακριβές τιμές. Φεύγουν και από τις «ευκαιρίες» που αγοράσαμε χωρίς να τις χρειαζόμαστε.
The post Το 1+1 που μπορεί να μη σε συμφέρει: Πώς να διαβάζεις σωστά τις προσφορές στο supermarket appeared first on moneymatters.cy.
