Οι Ηνωμένες Πολιτείες προετοιμάζουν στρατιωτικές επιλογές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περιορισμένη χερσαία επιχείρηση στο νότιο Ιράν, καθώς οι αεροπορικές και ναυτικές επιθέσεις επικεντρώνονται στις παράκτιες υποδομές, στα λιμάνια και στις ιρανικές δυνατότητες ελέγχου των Στενών του Ορμούζ.
Η εικόνα που προκύπτει από αμερικανικά και ισραηλινά δημοσιεύματα δεν παραπέμπει, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, σε σχέδιο εισβολής και κατοχής ολόκληρου του Ιράν. Παραπέμπει περισσότερο σε στοχευμένες επιχειρήσεις περιορισμένης έκτασης, με πιθανούς στόχους το νησί Χαργκ, μικρότερα νησιά κοντά στα Στενά του Ορμούζ ή παράκτιες εγκαταστάσεις από τις οποίες μπορούν να απειληθούν πολεμικά και εμπορικά πλοία.
Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει λάβει τελική απόφαση για αποστολή χερσαίων δυνάμεων. Το Πεντάγωνο, ωστόσο, οφείλει να έχει έτοιμα επιχειρησιακά σχέδια για διαφορετικά σενάρια, ενώ οι κινήσεις δυνάμεων και η επιλογή των στόχων των τελευταίων ημερών διευρύνουν τις διαθέσιμες επιλογές της Ουάσιγκτον.
Οι ενδείξεις πίσω από τα σενάρια
Η Washington Post είχε αποκαλύψει από τον Μάρτιο ότι το Πεντάγωνο επεξεργαζόταν σχέδια για επιχειρήσεις διάρκειας εβδομάδων, εφόσον ο Λευκός Οίκος αποφάσιζε να κλιμακώσει τον πόλεμο. Οι επιλογές περιλάμβαναν ειδικές δυνάμεις και συμβατικό πεζικό, χωρίς να φτάνουν στην κλίμακα μιας πλήρους εισβολής.
Οι συζητήσεις επανέρχονται μετά από εννέα συνεχόμενες ημέρες αμερικανικών πληγμάτων. Οι επιχειρήσεις έχουν στοχεύσει δρόμους, λιμάνια, αεροδρόμια, σταθμούς ενέργειας, εγκαταστάσεις επιτήρησης, ναυτικές δυνατότητες και αποθήκες όπλων, με ιδιαίτερη έμφαση στις νότιες επαρχίες της χώρας.
Τρεις Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν σε διεθνή μέσα ότι τα πλήγματα αποδυναμώνουν ακριβώς τις δυνατότητες που θα μπορούσαν να εμποδίσουν μια πιο σύνθετη επιχείρηση. Η λογική είναι στρατιωτικά αναγνωρίσιμη: πριν από οποιαδήποτε περιορισμένη απόβαση ή επιδρομή, απαιτούνται αεροπορική υπεροχή, καταστολή της αντιαεροπορικής άμυνας και καταστροφή συστημάτων που μπορούν να πλήξουν πλοία και ελικόπτερα.
Η σχετική ενημέρωση που δημοσιεύτηκε από τους Times of Israel, με πληροφορίες διεθνών πρακτορείων, αναφέρει ότι τα πρόσφατα πλήγματα ενισχύουν τις πρόσθετες στρατιωτικές επιλογές του Αμερικανού προέδρου. Το Πεντάγωνο δεν έχει ανακοινώσει δημόσια σχετική απόφαση.
Γιατί το νότιο Ιράν βρίσκεται στο επίκεντρο
Οι νότιες ακτές του Ιράν έχουν κομβική σημασία, επειδή ελέγχουν την πρόσβαση στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ. Από το στενό διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, γεγονός που μετατρέπει κάθε στρατιωτική κίνηση σε ζήτημα παγκόσμιας οικονομικής ασφάλειας.
Ένας πιθανός αμερικανικός στόχος θα ήταν η απομόνωση των ιρανικών δυνάμεων στα παράλια και στα νησιά, ώστε να περιοριστεί η δυνατότητα της Τεχεράνης να μεταφέρει πυραύλους, drones και ενισχύσεις προς τα σημεία από τα οποία μπορεί να απειληθεί η ναυσιπλοΐα.
Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση έχει δηλώσει ότι οι επιχειρήσεις της αποσκοπούν στην υποβάθμιση των ιρανικών δυνατοτήτων που χρησιμοποιούνται κατά της εμπορικής ναυτιλίας. Η διατύπωση δεν επιβεβαιώνει χερσαία επιχείρηση, δείχνει όμως ότι η ασφάλεια του θαλάσσιου διαδρόμου αποτελεί κεντρικό επιχειρησιακό στόχο.
Το νησί Χαργκ και το 90% των εξαγωγών πετρελαίου
Το πιο ευαίσθητο σενάριο αφορά το νησί Χαργκ, τον βασικό κόμβο εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου. Από τις εγκαταστάσεις του διακινείται περίπου το 90% των εξαγωγών αργού πετρελαίου του Ιράν. Η κατάληψη ή ο αποκλεισμός του θα έδινε στην Ουάσιγκτον έναν εξαιρετικά ισχυρό μοχλό πίεσης, αλλά θα προκαλούσε άμεσο σοκ στις ενεργειακές αγορές.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι σε προηγούμενες επιθέσεις διέταξε να μην πληγούν οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του νησιού. Ταυτόχρονα, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο κατάληψής του, λέγοντας ότι θα το εξέταζε εάν οι ιρανικές δυνάμεις αποδυναμώνονταν αρκετά.
Η διατήρηση των υποδομών ανέπαφων έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μία πλευρά περιορίζει τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης ενεργειακής κρίσης. Από την άλλη, διατηρεί την οικονομική αξία του νησιού ως πιθανό διαπραγματευτικό χαρτί.
Περιορισμένη επιχείρηση δεν σημαίνει περιορισμένος κίνδυνος
Ακόμη και μια επιχείρηση σε ένα νησί ή σε μια μικρή παράκτια ζώνη θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη. Οι αμερικανικές δυνάμεις θα έπρεπε να εξασφαλίσουν θαλάσσιες και αεροπορικές γραμμές ανεφοδιασμού, να προστατεύσουν τις θέσεις τους από πυραύλους και drones και να αντιμετωπίσουν πιθανές επιθέσεις από την ηπειρωτική χώρα.
Η πρώτη φάση μιας απόβασης μπορεί να είναι σύντομη. Η κατοχή και η προστασία του εδάφους είναι το δυσκολότερο μέρος. Όσο περισσότερο παραμένουν αμερικανικές δυνάμεις σε ιρανικό έδαφος, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα απωλειών, ομηρίας ή επέκτασης των συγκρούσεων σε αμερικανικές βάσεις και συμμάχους σε ολόκληρη την περιοχή.
Ο Μαρκ Καντσιάν, πρώην αξιωματικός των Πεζοναυτών και αναλυτής στο Center for Strategic and International Studies, έχει επισημάνει ότι η δημόσια συζήτηση των σχεδίων λειτουργεί ως δίκοπο μαχαίρι. Μπορεί να αυξάνει τη διπλωματική πίεση προς την Τεχεράνη, αλλά αποκαλύπτει πιθανές αμερικανικές προθέσεις και επιτρέπει στο Ιράν να προετοιμάσει άμυνα.
Στρατιωτικό σχέδιο ή διαπραγματευτική πίεση;
Η δημόσια ρητορική του Τραμπ αποτελεί μέρος της στρατηγικής αβεβαιότητας που χρησιμοποιεί συστηματικά. Η απειλή μιας χερσαίας επιχείρησης μπορεί να έχει στόχο να πιέσει την ιρανική ηγεσία σε παραχωρήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα, τα Στενά του Ορμούζ και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Ο Ιμράν Μπαγιούμι, πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου και στέλεχος του Atlantic Council, έχει υπογραμμίσει την ανάγκη να διαχωριστεί ο δημόσιος θόρυβος από τις συγκεκριμένες στρατιωτικές ενέργειες. Οι εσωτερικές συζητήσεις της ομάδας εθνικής ασφάλειας μπορεί να είναι σημαντικά πιο επιφυλακτικές από τις δηλώσεις του προέδρου.
Υπάρχει επίσης ισχυρό πολιτικό κόστος. Σε δημοσκόπηση που είχε δημοσιευτεί κατά την προηγούμενη φάση της σύγκρουσης, 62% των Αμερικανών δήλωνε ότι αντιτίθεται έντονα στη χρήση χερσαίων στρατευμάτων στο Ιράν, ενώ μόλις 12% την υποστήριζε.
Η επόμενη απόφαση του Λευκού Οίκου
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι τα αεροπορικά και ναυτικά πλήγματα αρκούν για να εξασφαλίσουν τις επιδιώξεις της. Εάν η Τεχεράνη συνεχίσει να απειλεί τη ναυσιπλοΐα και δεν προσφέρει συγκεκριμένες παραχωρήσεις, η πίεση για πιο επιθετικές επιλογές θα αυξηθεί.
Μέχρι στιγμής, τα δεδομένα δείχνουν προετοιμασία δυνατοτήτων και όχι ειλημμένη απόφαση εισβολής. Η ανάπτυξη πεζοναυτών, η αποδυνάμωση της παράκτιας άμυνας και η συζήτηση για το Χαργκ σημαίνουν ότι η χερσαία επιλογή βρίσκεται πραγματικά στο τραπέζι. Δεν σημαίνουν ότι έχει δοθεί εντολή εκτέλεσης.
Ακριβώς αυτή η διάκριση είναι καθοριστική. Μια περιορισμένη επιχείρηση θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως προσπάθεια προστασίας των Στενών του Ορμούζ. Στην πράξη, όμως, θα άνοιγε μια νέα φάση του πολέμου, με απρόβλεπτη διάρκεια, αυξημένο κίνδυνο αμερικανικών απωλειών και άμεσες συνέπειες για το πετρέλαιο, τη ναυτιλία και την ασφάλεια ολόκληρης της Μέσης Ανατολής.
