Σε υψηλό σχεδόν 20 μηνών ανήλθαν οι τιμές του φοινικελαίου, καθώς η αυξημένη χρήση του για την παραγωγή βιοκαυσίμων συμπίπτει με εντεινόμενες ανησυχίες για τις καιρικές συνθήκες στη Νοτιοανατολική Ασία.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης στο χρηματιστήριο της Κουάλα Λουμπούρ ενισχύθηκαν έως και 1,7%, φτάνοντας ενδοσυνεδριακά τα 4.977 ρινγκίτ ανά τόνο. Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί από τον Δεκέμβριο του 2024.
Η άνοδος δεν συνδέεται με έναν μόνο παράγοντα. Η εφαρμογή του προγράμματος βιοντίζελ B50 στην Ινδονησία αυξάνει την εγχώρια κατανάλωση φοινικελαίου, ενώ οι ξηρότερες καιρικές συνθήκες δημιουργούν φόβους για περιορισμό της παραγωγής. Την ίδια στιγμή, οι διαταραχές στις εξαγωγές ηλιελαίου από τη Μαύρη Θάλασσα ενισχύουν τη ζήτηση για εναλλακτικά φυτικά έλαια.
Το B50 αλλάζει την παγκόσμια αγορά
Η Ινδονησία, ο μεγαλύτερος παραγωγός και εξαγωγέας φοινικελαίου παγκοσμίως, άρχισε την εφαρμογή του προγράμματος B50 από την 1η Ιουλίου 2026.
Το νέο πρότυπο προβλέπει ότι το ντίζελ θα περιλαμβάνει 50% βιοντίζελ που παράγεται από φοινικέλαιο και 50% συμβατικό ντίζελ, έναντι αναλογίας 40% που ίσχυε προηγουμένως.
Η πολιτική αποσκοπεί στη μείωση των εισαγωγών πετρελαϊκών προϊόντων και στην ενίσχυση της ενεργειακής αυτάρκειας της Ινδονησίας. Παράλληλα, όμως, διοχετεύει μεγαλύτερο μέρος της εγχώριας παραγωγής φοινικελαίου στην αγορά καυσίμων, περιορίζοντας τις ποσότητες που μπορούν να εξαχθούν ή να χρησιμοποιηθούν για τρόφιμα.
Η κατανάλωση βιοντίζελ στην Ινδονησία αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά μετά τη μετάβαση από το B40 στο B50. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται μέσω εισφορών που επιβάλλονται στις εξαγωγές φοινικελαίου, ώστε να καλύπτεται η διαφορά μεταξύ του κόστους παραγωγής του βιοκαυσίμου και της τιμής του συμβατικού ντίζελ.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ινδονησιακού Υπουργείου Ενέργειας, η εφαρμογή του B50 μπορεί να αυξήσει τη ζήτηση για βιοντίζελ σε περίπου 17,6 εκατ. χιλιόλιτρα το 2026. Reuters
Η απειλή του Ελ Νίνιο
Η αγορά παρακολουθεί επίσης τις ενδείξεις για ενίσχυση του φαινομένου Ελ Νίνιο, το οποίο συνδέεται συνήθως με θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες σε περιοχές της Νοτιοανατολικής Ασίας.
Η Ινδονησία και η Μαλαισία καλύπτουν μαζί τη συντριπτική πλειονότητα της παγκόσμιας παραγωγής φοινικελαίου. Αυτό σημαίνει ότι μια παρατεταμένη περίοδος ξηρασίας στις δύο χώρες μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την παγκόσμια προσφορά.
Οι επιπτώσεις της ξηρασίας στις φυτείες φοινικόδεντρων δεν εμφανίζονται πάντοτε αμέσως. Η μειωμένη βροχόπτωση μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη των καρπών και να επηρεάσει την απόδοση αρκετούς μήνες αργότερα, δημιουργώντας καθυστερημένες πιέσεις στην παραγωγή.
Οι φόβοι ενισχύονται από την πρόβλεψη του αμερικανικού Υπουργείου Γεωργίας ότι τα παγκόσμια αποθέματα φοινικελαίου θα υποχωρήσουν κατά την εμπορική περίοδο 2026–2027 στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων εννέα ετών.
Η πρόβλεψη δεν σημαίνει ότι έχει ήδη προκύψει πραγματική έλλειψη. Δείχνει, όμως, ότι η αγορά διαθέτει μικρότερο περιθώριο για να απορροφήσει μια πιθανή μείωση της παραγωγής ή μια νέα αύξηση της ζήτησης.
Η Μαύρη Θάλασσα ενισχύει τη ζήτηση
Στην ανοδική πορεία των τιμών συμβάλλουν και οι διαταραχές στις εξαγωγές αγροτικών προϊόντων από τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Οι δύο χώρες έχουν σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια αγορά ηλιελαίου. Οι επιθέσεις σε λιμάνια, τερματικούς σταθμούς και πλοία στη Μαύρη Θάλασσα έχουν προκαλέσει καθυστερήσεις στις φορτώσεις, αύξηση του κόστους ασφάλισης και περιορισμό των διαθέσιμων φορτίων.
Όταν μειώνεται η διαθεσιμότητα ενός φυτικού ελαίου, οι βιομηχανίες τροφίμων και οι έμποροι στρέφονται σε υποκατάστατα. Η επιλογή μεταξύ φοινικελαίου, σογιέλαιου, ηλιελαίου και κραμβελαίου εξαρτάται από την τιμή, τη διαθεσιμότητα και τις τεχνικές προδιαγραφές κάθε προϊόντος.
Η μειωμένη προσφορά ηλιελαίου μπορεί, επομένως, να αυξήσει τη ζήτηση για φοινικέλαιο, ακόμη και σε αγορές που δεν προμηθεύονται απευθείας μεγάλες ποσότητες από την Ινδονησία ή τη Μαλαισία.
Πώς μπορεί να επηρεαστούν οι τιμές των τροφίμων
Το φοινικέλαιο χρησιμοποιείται σε μεγάλο αριθμό προϊόντων, από αρτοσκευάσματα, μπισκότα και σοκολατοειδή μέχρι μαργαρίνες, έτοιμα γεύματα, καλλυντικά και απορρυπαντικά.
Η αύξηση της διεθνούς τιμής του δεν μεταφέρεται αυτομάτως και με την ίδια ένταση στις τελικές τιμές. Το κόστος της πρώτης ύλης αποτελεί μόνο ένα μέρος της τιμής ενός προϊόντος, μαζί με την ενέργεια, τη συσκευασία, τις μεταφορές, την εργασία και τα περιθώρια της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Εάν, όμως, οι υψηλές τιμές διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα και συνοδευτούν από αυξήσεις σε άλλα φυτικά έλαια, οι βιομηχανίες τροφίμων μπορεί να αντιμετωπίσουν σημαντικότερη πίεση στο κόστος παραγωγής.
Για μικρές, εισαγωγικές οικονομίες όπως η Κύπρος, η επίδραση θα μπορούσε να εμφανιστεί μέσω των τιμών εισαγόμενων επεξεργασμένων τροφίμων και των πρώτων υλών που χρησιμοποιεί η εγχώρια βιομηχανία. Δεν πρόκειται, όμως, για άμεση ή βέβαιη ανατίμηση, καθώς σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν τα αποθέματα, τα συμβόλαια προμήθειας και η δυνατότητα χρήσης εναλλακτικών ελαίων.
Τι μπορεί να περιορίσει το ράλι
Παρά τη θετική δυναμική, υπάρχουν παράγοντες που μπορούν να συγκρατήσουν τις τιμές.
Η ενίσχυση του μαλαισιανού ρινγκίτ καθιστά το φοινικέλαιο ακριβότερο για αγοραστές που συναλλάσσονται σε δολάρια ή άλλα νομίσματα, περιορίζοντας δυνητικά τη διεθνή ζήτηση.
Παράλληλα, το σογιέλαιο παραμένει ένας από τους βασικότερους ανταγωνιστές του. Εάν η τιμή του παραμείνει χαμηλότερη, μέρος της ζήτησης μπορεί να μετακινηθεί προς αυτό, ιδιαίτερα σε εφαρμογές όπου τα δύο προϊόντα μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικά.
Η αγορά θα παρακολουθεί επίσης την πραγματική ένταση του Ελ Νίνιο, την παραγωγή στη Μαλαισία και την Ινδονησία, την εφαρμογή του B50 και την εξέλιξη των εξαγωγών από τη Μαύρη Θάλασσα.
MoneyMatters Insight
Η άνοδος του φοινικελαίου προκύπτει από τη συνάντηση τριών διαφορετικών πιέσεων: περισσότερη ζήτηση για βιοκαύσιμα, αυξημένος καιρικός κίνδυνος και περιορισμένη διαθεσιμότητα ανταγωνιστικών φυτικών ελαίων.
Το B50 δημιουργεί μια πιο μόνιμη πηγή ζήτησης, επειδή συνδέεται με την ενεργειακή πολιτική της Ινδονησίας. Το Ελ Νίνιο και οι διαταραχές στη Μαύρη Θάλασσα αποτελούν περισσότερο μεταβλητούς παράγοντες, οι οποίοι μπορούν είτε να ενισχύσουν είτε να περιορίσουν την ανοδική πορεία.
Το υψηλό 20 μηνών δεν σημαίνει ακόμη ότι επίκειται νέα γενικευμένη κρίση στις τιμές των τροφίμων. Δείχνει, όμως, πόσο στενά έχουν συνδεθεί πλέον οι αγορές ενέργειας, αγροτικών προϊόντων και τροφίμων. Όταν ένα μεγαλύτερο μέρος της γεωργικής παραγωγής χρησιμοποιείται ως καύσιμο, κάθε κλιματική ή γεωπολιτική διαταραχή αποκτά μεγαλύτερη επίδραση στην τελική τιμή.
The post Φοινικέλαιο: Σε υψηλό 20 μηνών οι τιμές – Πώς βιοκαύσιμα και Ελ Νίνιο περιορίζουν την προσφορά appeared first on moneymatters.cy.
