Η μάχη των αγωγών: Πώς οι χώρες του Κόλπου επιχειρούν να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ μετατρέπει τους αγωγούς πετρελαίου της Μέσης Ανατολής από συμπληρωματικές υποδομές σε κρίσιμες αρτηρίες για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Καθώς η εμπορική ναυσιπλοΐα βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένο κίνδυνο, καθυστερήσεις και υψηλότερο κόστος, οι πετρελαιοπαραγωγικές χώρες του Κόλπου αναζητούν επειγόντως διαδρομές που θα περιορίσουν την εξάρτησή τους από το στρατηγικό θαλάσσιο πέρασμα.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν λύνεται από τη μια ημέρα στην άλλη. Οι υφιστάμενοι αγωγοί έχουν περιορισμένη δυναμικότητα, αρκετά νέα έργα χρειάζονται χρόνια για να ολοκληρωθούν, ενώ χώρες όπως το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν δεν διαθέτουν σήμερα αυτόνομη πρόσβαση σε εξαγωγικό λιμάνι εκτός του Περσικού Κόλπου.

Η νέα πραγματικότητα επιταχύνει σχέδια που μέχρι πρόσφατα βρίσκονταν σε δεύτερη μοίρα και δημιουργεί έναν νέο ενεργειακό χάρτη, με βασικούς κόμβους την Ερυθρά Θάλασσα, τη Φουτζάιρα και τη Μεσόγειο.

Σχεδόν 15 εκατ. βαρέλια αργού περνούσαν καθημερινά από το Ορμούζ

Μέσω των Στενών του Ορμούζ εξάγονταν το 2025 περίπου 14,95 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Αν συνυπολογιστούν και τα υπόλοιπα πετρελαϊκά προϊόντα, οι συνολικές ροές πλησίαζαν τα 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Οι αριθμοί αποτυπώνουν γιατί οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στην περιοχή μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις διεθνείς τιμές, το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών και τελικά τον πληθωρισμό σε ολόκληρο τον κόσμο.

Το Ιράν εξήγε περίπου 1,69 εκατ. βαρέλια ημερησίως και, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών της ναυτιλιακής αγοράς, αναμένεται να συνεχίσει να χρησιμοποιεί το πέρασμα για τις δικές του αποστολές, κυρίως προς την Κίνα.

Για τις υπόλοιπες πετρελαιοπαραγωγικές χώρες, όμως, η ανάγκη παράκαμψης είναι πολύ μεγαλύτερη. Θεωρητικά, έως και 11,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα θα μπορούσαν μακροπρόθεσμα να διοχετευθούν μέσω εναλλακτικών διαδρομών, εάν αξιοποιηθεί πλήρως η διαθέσιμη δυναμικότητα και ολοκληρωθούν τα έργα που έχουν ανακοινωθεί. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο όγκος αυτός μπορεί να μεταφερθεί άμεσα.

Η Σαουδική Αραβία έχει το ισχυρότερο πλεονέκτημα

Η Σαουδική Αραβία διαθέτει σήμερα την πιο σημαντική εναλλακτική διαδρομή στην περιοχή. Ο αγωγός Ανατολής–Δύσης συνδέει τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Αμπκάικ, κοντά στον Περσικό Κόλπο, με το λιμάνι Γιάνμπου στην Ερυθρά Θάλασσα.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, μέσω του αγωγού μεταφέρονταν περίπου 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Η Σαουδική Αραβία, όμως, είχε ήδη αυξήσει τη συνολική δυναμικότητά του στα 7 εκατ. βαρέλια την ημέρα.

Μέρος των ποσοτήτων χρησιμοποιείται για την τροφοδοσία διυλιστηρίων στη δυτική ακτή, αφήνοντας διαθέσιμη εξαγωγική δυναμικότητα περίπου 5 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Το πλεονέκτημα είναι καθοριστικό: το σαουδαραβικό πετρέλαιο μπορεί να φορτώνεται σε δεξαμενόπλοια από την Ερυθρά Θάλασσα χωρίς να χρειάζεται να διασχίσει τα Στενά του Ορμούζ.

Το Ριάντ εξετάζει επιπλέον επέκταση της δυναμικότητας κατά έως 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Παραμένει ασαφές εάν το σχέδιο θα υλοποιηθεί μέσω αναβάθμισης της υφιστάμενης υποδομής ή με την κατασκευή παράλληλου αγωγού. Σε κάθε περίπτωση, η ολοκλήρωσή του δεν αναμένεται πριν από το 2030 ή το 2031.

Παράλληλα, η πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα δεν εξαλείφει κάθε γεωπολιτικό κίνδυνο. Τα φορτία που κατευθύνονται προς την Ασία ενδέχεται να χρειαστεί να περάσουν από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ακόμη ένα ευάλωτο θαλάσσιο πέρασμα, εκτός αν ακολουθήσουν μακρύτερη και ακριβότερη διαδρομή γύρω από την Αφρική.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στρέφονται στη Φουτζάιρα

Η δεύτερη σημαντική εναλλακτική υποδομή βρίσκεται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ο αγωγός από τη Χαμπσάν προς τη Φουτζάιρα μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τα κοιτάσματα του Αμπού Ντάμπι σε λιμάνι στον Κόλπο του Ομάν, νότια των Στενών του Ορμούζ.

Η δυναμικότητά του υπολογίζεται στα 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ πριν από την κρίση χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά περίπου 1,1 εκατ. βαρελιών. Υπήρχε, επομένως, διαθέσιμο περιθώριο περίπου 700.000 βαρελιών την ημέρα.

Τα Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι επιταχύνουν την κατασκευή δεύτερου αγωγού, ο οποίος θα επιτρέψει τον ουσιαστικό διπλασιασμό της εξαγωγικής δυναμικότητας μέσω της Φουτζάιρα. Στόχος είναι η νέα γραμμή να τεθεί σε λειτουργία το 2027.

Η εξέλιξη ενισχύει τη σημασία της Φουτζάιρα ως ενεργειακού και ναυτιλιακού κόμβου. Το λιμάνι διαθέτει ήδη εγκαταστάσεις αποθήκευσης, ανεφοδιασμού και φόρτωσης πετρελαίου, γεγονός που επιτρέπει στα Εμιράτα να περιορίσουν αισθητά την έκθεσή τους στις εξελίξεις μέσα στο Ορμούζ.

Το Ιράκ αναζητεί διέξοδο προς τη Μεσόγειο

Στο επίκεντρο επιστρέφει και ο παλαιός αγωγός που συνδέει το Ιράκ με τη Συρία και το λιμάνι Μπανιάς στη Μεσόγειο. Η υποδομή παραμένει εκτός λειτουργίας εδώ και δεκαετίες, όμως η επαναφορά της θα έδινε στη Βαγδάτη μια σημαντική εναλλακτική απέναντι στις εξαγωγές μέσω του Περσικού Κόλπου.

Η συμφωνία που ανακοινώθηκε με τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών προβλέπει αρχική δυναμικότητα 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Διεθνής κοινοπραξία υπό αμερικανική ηγεσία αναμένεται να εξετάσει τις τεχνικές και χρηματοοικονομικές απαιτήσεις του έργου.

Η προοπτική είναι σημαντική, αλλά συνοδεύεται από υψηλό βαθμό αβεβαιότητας. Η υποδομή χρειάζεται εκτεταμένη αποκατάσταση, δεν έχει παρουσιαστεί σαφές χρονοδιάγραμμα και η υλοποίηση εξαρτάται από τη χρηματοδότηση, την πολιτική σταθερότητα και τις συνθήκες ασφαλείας στη Συρία και στο Ιράκ.

Παράλληλα, το Ιράκ διαθέτει τη διαδρομή προς το τουρκικό λιμάνι Τζεϊχάν στη Μεσόγειο. Η πραγματική αξιοποίηση των εναλλακτικών εξαγωγικών δρόμων, όμως, παραμένει χαμηλότερη από την ονομαστική τους δυναμικότητα και επηρεάζεται από τεχνικές και πολιτικές διαφωνίες.

Κουβέιτ και Μπαχρέιν παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτα

Το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν βρίσκονται σε δυσκολότερη θέση, καθώς δεν διαθέτουν σήμερα αγωγούς που να τους επιτρέπουν να παρακάμψουν αυτόνομα τα Στενά του Ορμούζ.

Οι δύο μοναρχίες έχουν πραγματοποιήσει συνομιλίες με τη Σαουδική Αραβία για πιθανή σύνδεση με το δικό της δίκτυο αγωγών. Μια τέτοια λύση θα μπορούσε να τους προσφέρει πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα, αλλά απαιτεί νέες υποδομές, διακρατικές συμφωνίες και εξασφάλιση επαρκούς χωρητικότητας στο σαουδαραβικό σύστημα.

Μέχρι να ολοκληρωθούν τέτοια έργα, οι εξαγωγές τους παραμένουν άμεσα συνδεδεμένες με την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ.

Οι αγωγοί περιορίζουν τον κίνδυνο, αλλά δεν αντικαθιστούν πλήρως το Ορμούζ

Ακόμη και εάν όλα τα προγραμματισμένα έργα ολοκληρωθούν, η πλήρης αντικατάσταση των Στενών του Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Οι αγωγοί μπορούν να μειώσουν τις απώλειες και να διατηρήσουν μέρος των εξαγωγών, αλλά δεν διαθέτουν σήμερα αρκετή ελεύθερη χωρητικότητα για να υποκαταστήσουν αμέσως το σύνολο των θαλάσσιων ροών.

Υπάρχουν επίσης περιορισμοί στα λιμάνια φόρτωσης, στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης και στα διυλιστήρια. Η αλλαγή διαδρομής επηρεάζει επιπλέον τους χρόνους παράδοσης και το κόστος μεταφοράς, ιδιαίτερα όταν το πετρέλαιο πρέπει να φτάσει σε ασιατικές αγορές.

Για τις χώρες του Κόλπου, επομένως, οι εναλλακτικές υποδομές αποτελούν περισσότερο ένα στρατηγικό δίχτυ ασφαλείας παρά μια πλήρη λύση.

MoneyMatters Insight

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αναδεικνύει ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο πετρέλαιο μπορεί να παραγάγει μια χώρα, αλλά και από το εάν μπορεί να το μεταφέρει στις αγορές. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποκομίζουν πλέον το όφελος προηγούμενων επενδύσεων σε εναλλακτικούς αγωγούς, ενώ το Ιράκ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν προσπαθούν να καλύψουν το κενό. Οι νέες διαδρομές μπορούν μεσοπρόθεσμα να περιορίσουν τη δύναμη του Ορμούζ ως παγκόσμιου σημείου πίεσης. Μέχρι τότε, όμως, κάθε νέα ένταση στο στενό θα συνεχίσει να μεταφράζεται σε υψηλότερο γεωπολιτικό ασφάλιστρο στις τιμές του πετρελαίου, στα ναύλα και στο κόστος ενέργειας για επιχειρήσεις και καταναλωτές.

The post Η μάχη των αγωγών: Πώς οι χώρες του Κόλπου επιχειρούν να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ appeared first on moneymatters.cy.

Διαβάστε Περισσότερα...