Η αγορά πετρελαίου μπαίνει ξανά σε ζώνη υψηλής νευρικότητας, καθώς η νέα κλιμάκωση γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα που απασχολεί κυβερνήσεις, εταιρείες και καταναλωτές: μέχρι πού μπορούν να φτάσουν οι τιμές του Brent αν η ένταση παραταθεί;
Το βασικό στοιχείο δεν είναι μόνο η σημερινή τιμή. Είναι το εύρος των πιθανών εξελίξεων. Μετά το πρόσφατο ράλι, οι αναλυτές διαμορφώνουν πλέον τρία βασικά σενάρια: μια ελεγχόμενη αποκλιμάκωση, μια παρατεταμένη περίοδο έντασης με Brent κοντά στα 80-90 δολάρια, και ένα πιο ακραίο σενάριο νέας διαταραχής που θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Η εικόνα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο, καθώς κάθε αύξηση στο αργό περνά σταδιακά στα καύσιμα, στο κόστος μεταφορών, στα αεροπορικά εισιτήρια και στο ενεργειακό κόστος των επιχειρήσεων. Για χώρες όπως η Κύπρος, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα καύσιμα, η μεταβλητότητα στο πετρέλαιο δεν είναι αφηρημένος δείκτης αγοράς. Είναι άμεσο κόστος.
Το πρώτο σενάριο: αποκλιμάκωση και σταδιακή επιστροφή προς τα 75 δολάρια
Το πιο ήπιο σενάριο στηρίζεται στην υπόθεση ότι η κρίση δεν θα οδηγήσει σε μόνιμη διακοπή ροών από τον Κόλπο. Σε αυτή την εκδοχή, το Brent μπορεί να παραμείνει για ένα διάστημα σε αυξημένα επίπεδα, αλλά σταδιακά να κινηθεί χαμηλότερα καθώς αποκαθίσταται η ναυσιπλοΐα και μειώνεται το premium κινδύνου.
Η Goldman Sachs έχει τοποθετήσει την πρόβλεψή της για το Brent γύρω στα 80 δολάρια προς το τέλος του έτους και στα 75 δολάρια για το 2027. Η λογική είναι ότι η αγορά έχει ήδη ενσωματώσει μεγάλο μέρος της ανάκαμψης των ροών, αλλά δεν μπορεί να αγνοήσει πλήρως τον κίνδυνο νέας διαταραχής.
Σε ανάλογη κατεύθυνση, η Citi έχει χαμηλώσει τις προβλέψεις της για το Brent στα 75 δολάρια για το γ’ τρίμηνο του 2026 και στα 70 δολάρια για το δ’ τρίμηνο του 2026, εφόσον οι ροές από το Ορμούζ ομαλοποιηθούν και η αγορά αρχίσει να τιμολογεί πιο καθαρά την επιστροφή της προσφοράς.
Το δεύτερο σενάριο: παρατεταμένη ένταση και Brent στα 80-90 δολάρια
Το ενδιάμεσο σενάριο είναι και το πιο πιθανό για πολλούς traders: ούτε πλήρης αποκλιμάκωση, ούτε γενικευμένη ενεργειακή κρίση. Σε αυτό το περιβάλλον, οι τιμές μένουν ψηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα, επειδή η αγορά απαιτεί διαρκές ασφάλιστρο κινδύνου για το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων, καθυστερήσεων ή περιορισμών στη ναυσιπλοΐα.
Η Morgan Stanley έχει τοποθετήσει την πρόβλεψή της για το Brent στα 90 δολάρια για το γ’ τρίμηνο του 2026 και στα 80 δολάρια για το δ’ τρίμηνο. Η βασική υπόθεση είναι ότι μέρος της χαμένης παραγωγής και των ροών επανέρχεται σταδιακά, αλλά όχι αρκετά γρήγορα ώστε να εξαφανίσει πλήρως την πίεση.
Σε αυτό το σενάριο, η αγορά δεν κινείται από την έλλειψη πετρελαίου μόνο, αλλά από την αβεβαιότητα. Αν οι ναυτιλιακές, οι ασφαλιστικές και οι μεγάλοι αγοραστές θεωρήσουν ότι το Ορμούζ παραμένει μόνιμα ευάλωτο, τότε ακόμη και χωρίς πλήρες μπλοκάρισμα, το κόστος μεταφοράς και το κόστος ασφάλισης μπορούν να διατηρήσουν τις τιμές σε υψηλότερη ζώνη.
Το τρίτο σενάριο: νέο σοκ και επιστροφή πάνω από τα 100 δολάρια
Το δυσμενές σενάριο αφορά νέα σοβαρή διαταραχή στην προσφορά ή στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Από το συγκεκριμένο πέρασμα διακινείται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG, γεγονός που εξηγεί γιατί κάθε απειλή στην περιοχή μεταφέρεται αμέσως στις τιμές.
Η Bank of America έχει προειδοποιήσει ότι, αν η σύγκρουση δεν αποκλιμακωθεί, οι τιμές μπορούν να κινηθούν προς επίπεδα άνω των 100 δολαρίων το βαρέλι. Η Barclays διατηρεί πιο επιφυλακτική στάση ως προς την ταχεία αποκλιμάκωση, κρατώντας πρόβλεψη για Brent στα 100 δολάρια για το 2026, με το επιχείρημα ότι οι επιπτώσεις στα θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς μπορεί να φανούν με καθυστέρηση.
Το πιο ακραίο ρίσκο δεν είναι μια ημερήσια άνοδος. Είναι μια παρατεταμένη περίοδος κατά την οποία τα αποθέματα μειώνονται, οι εναλλακτικές διαδρομές δεν επαρκούν και οι αγοραστές πληρώνουν περισσότερο για να εξασφαλίσουν φορτία. Τότε το γεωπολιτικό premium παύει να είναι προσωρινό και γίνεται μέρος της νέας τιμής ισορροπίας.
Γιατί το Ορμούζ παραμένει ο μεγάλος πολλαπλασιαστής
Οι προσπάθειες παράκαμψης του Ορμούζ επιταχύνονται, με νέα ή σχεδιαζόμενα projects αγωγών στον Κόλπο και στο Ιράκ. Ωστόσο, ακόμη και με νέα έργα, αναλυτές εκτιμούν ότι σημαντικός όγκος, περίπου 7 έως 9 εκατ. βαρέλια αργού και προϊόντων την ημέρα, θα παραμένει εκτεθειμένος στους κινδύνους του περάσματος.
Αυτό σημαίνει ότι η αγορά μπορεί να απορροφήσει βραχυπρόθεσμα σοκ, αλλά δεν έχει απαλλαγεί από τον δομικό κίνδυνο. Το πετρέλαιο μπορεί να βρει εναλλακτικές, όμως αυτές έχουν όριο, κόστος και χρονική καθυστέρηση. Γι’ αυτό η διαφορά ανάμεσα σε μια προσωρινή κρίση και σε μια νέα ενεργειακή φάση θα κριθεί από τη διάρκεια της έντασης.
Τι σημαίνει για καταναλωτές και επιχειρήσεις
Αν το Brent κινηθεί σταθερά κοντά στα 80-90 δολάρια, οι πιέσεις στα καύσιμα θα είναι διαχειρίσιμες αλλά αισθητές. Αν περάσει ξανά πάνω από τα 100 δολάρια, το κόστος θα αρχίσει να μεταφέρεται πιο έντονα σε μεταφορές, τουρισμό, logistics και βασικά αγαθά.
Για τις επιχειρήσεις, το βασικό μήνυμα είναι ότι η ενέργεια επιστρέφει ως κεντρικός παράγοντας κόστους. Για τις κυβερνήσεις, το ερώτημα είναι πόσο γρήγορα μπορούν να απορροφήσουν ή να περιορίσουν τις επιπτώσεις. Και για τις αγορές, το πραγματικό τεστ είναι αν το πρόσφατο ράλι είναι μια πρόσκαιρη αντίδραση ή η αρχή μιας νέας περιόδου ακριβότερης ενέργειας.
Προς το παρόν, το πετρέλαιο δεν κινείται μόνο με βάση την προσφορά και τη ζήτηση. Κινείται με βάση τον φόβο ότι μια κρίση στον Κόλπο μπορεί να αλλάξει απότομα τους κανόνες του παγκόσμιου ενεργειακού εμπορίου.
