Σειρά αναλύσεων | Μικρές επιχειρήσεις, μεγάλα προβλήματα
Οι μικρές επιχειρήσεις αποτελούν βασικό πυλώνα της κυπριακής οικονομίας, αλλά βρίσκονται αντιμέτωπες με ολοένα και μεγαλύτερες προκλήσεις. Στο δεύτερο άρθρο της σειράς «Μικρές επιχειρήσεις, μεγάλα προβλήματα», το MoneyMatters αναλύει πώς οι προμήθειες των POS και οι τραπεζικές χρεώσεις μετατρέπονται σε ένα σταθερό κόστος που, όσο αυξάνονται οι ηλεκτρονικές πληρωμές, περιορίζει όλο και περισσότερο τα περιθώρια κέρδους των μικρών επιχειρήσεων.
Ο πελάτης ακουμπά την κάρτα ή το κινητό του στο POS και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα η πληρωμή ολοκληρώνεται. Είναι μια διαδικασία που πλέον θεωρείται αυτονόητη. Για τον επιχειρηματία όμως, πίσω από κάθε «μπιπ» της κάρτας κρύβεται μια αλυσίδα χρεώσεων που περνά σχεδόν απαρατήρητη από τον καταναλωτή, αλλά επηρεάζει σημαντικά την κερδοφορία μιας επιχείρησης.
Η σημασία του ζητήματος γίνεται ολοένα μεγαλύτερη, καθώς η Κύπρος μετατρέπεται με γρήγορους ρυθμούς σε μια οικονομία όπου κυριαρχούν οι ηλεκτρονικές πληρωμές. Σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, οι πληρωμές με κάρτες αντιπροσώπευαν πλέον το 75% όλων των ηλεκτρονικών συναλλαγών το πρώτο εξάμηνο του 2025, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωζώνη. Παράλληλα, οι κάρτες πληρωμών σε κυκλοφορία έφτασαν τα 2 εκατομμύρια, αυξημένες κατά 7% σε σχέση με ένα χρόνο πριν.
Με άλλα λόγια, όσο περισσότερο οι καταναλωτές εγκαταλείπουν τα μετρητά, τόσο μεγαλύτερο ποσοστό του τζίρου μιας μικρής επιχείρησης περνά μέσα από ένα POS. Και μαζί με τον τζίρο, αυξάνεται και το συνολικό κόστος των προμηθειών.
Ποιος πληρώνεται από κάθε συναλλαγή;
Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους είναι ότι η προμήθεια μιας πληρωμής με κάρτα καταλήγει αποκλειστικά στην τράπεζα.
Στην πραγματικότητα, κάθε συναλλαγή μοιράζεται μεταξύ αρκετών διαφορετικών φορέων. Μέρος της προμήθειας λαμβάνει η τράπεζα που εξυπηρετεί την επιχείρηση (acquiring bank), άλλο μέρος η τράπεζα που εξέδωσε την κάρτα του πελάτη (issuing bank), ενώ αμοιβή εισπράττουν επίσης τα διεθνή δίκτυα πληρωμών, όπως η Visa και η Mastercard, καθώς και ο πάροχος του τερματικού ή της υπηρεσίας πληρωμών.
Αυτό σημαίνει ότι πίσω από μια απλή πληρωμή συμμετέχει ολόκληρη η αλυσίδα του οικοσυστήματος των ηλεκτρονικών πληρωμών.
Οι μικρές προμήθειες γίνονται μεγάλες
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η συνολική χρέωση που πληρώνει μια επιχείρηση κυμαίνεται περίπου μεταξύ 0,8% και 1,8%, ανάλογα με τον τύπο της κάρτας, τον πάροχο υπηρεσιών και κυρίως τον όγκο συναλλαγών.
Με την πρώτη ματιά, το ποσοστό αυτό φαίνεται μικρό.
Στην πράξη όμως, η εικόνα αλλάζει.
Ας υποθέσουμε μια μικρή επιχείρηση λιανικής με ετήσιο κύκλο εργασιών €700.000. Αν το 75% των πωλήσεων πραγματοποιείται με κάρτα – ποσοστό που αντανακλά πλέον τη σημερινή πραγματικότητα στην Κύπρο – τότε περίπου €525.000 περνούν μέσα από το POS.
Με μια μέση προμήθεια 1,1%, μόνο οι χρεώσεις των συναλλαγών φτάνουν περίπου τις €5.775 τον χρόνο.
Αν προστεθούν η ενοικίαση του POS, οι μηνιαίες συνδρομές, οι χρεώσεις εκκαθάρισης, οι υπηρεσίες υποστήριξης και άλλα λειτουργικά έξοδα, το συνολικό κόστος μπορεί εύκολα να ξεπεράσει τις €7.000 ή €8.000 ετησίως.
Για μια επιχείρηση με μεγαλύτερο κύκλο εργασιών, το ποσό μπορεί να φτάσει ακόμη και τις €15.000 ή €20.000, δηλαδή να ισοδυναμεί με τον ετήσιο μισθό ενός εργαζομένου.
Οι μεγάλες επιχειρήσεις ξεκινούν από καλύτερη θέση
Εδώ ακριβώς εμφανίζεται μία από τις μεγαλύτερες στρεβλώσεις της αγοράς.
Οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής, τα supermarkets και οι πολυεθνικές πραγματοποιούν εκατομμύρια συναλλαγές κάθε χρόνο. Ο τεράστιος όγκος συναλλαγών τους επιτρέπει να διαπραγματεύονται σημαντικά χαμηλότερες προμήθειες με τις τράπεζες και τους παρόχους πληρωμών.
Αντίθετα, ένας μικρός επιχειρηματίας δεν διαθέτει την ίδια διαπραγματευτική δύναμη.
Έτσι, δύο επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν το ίδιο ακριβώς POS μπορεί να πληρώνουν διαφορετικό ποσοστό προμήθειας, μόνο και μόνο επειδή η μία πραγματοποιεί πολύ μεγαλύτερο τζίρο.
Με απλά λόγια, ο μικρός επιχειρηματίας πληρώνει αναλογικά περισσότερο για την ίδια υπηρεσία.
Τι προβλέπει η Ευρώπη
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχείρησε να περιορίσει μέρος αυτού του κόστους μέσω του Κανονισμού για τις Διατραπεζικές Προμήθειες (Interchange Fee Regulation).
Ο κανονισμός θέτει ανώτατο όριο 0,2% για τις χρεωστικές κάρτες και 0,3% για τις πιστωτικές κάρτες όσον αφορά τις διατραπεζικές προμήθειες.
Ωστόσο, αυτές αποτελούν μόνο ένα μέρος της συνολικής χρέωσης που πληρώνει μια επιχείρηση.
Στην τελική προμήθεια προστίθενται οι αμοιβές των δικτύων καρτών, οι υπηρεσίες του παρόχου πληρωμών, το κόστος του POS και άλλες λειτουργικές χρεώσεις. Γι’ αυτό και οι τελικές προμήθειες που βλέπουν οι επιχειρήσεις είναι αισθητά υψηλότερες από τα ευρωπαϊκά όρια.
Η ψηφιακή οικονομία δεν έχει επιστροφή
Η χρήση μετρητών συνεχίζει να μειώνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη και η Κύπρος δεν αποτελεί εξαίρεση.
Οι ανέπαφες πληρωμές, τα ψηφιακά πορτοφόλια όπως Apple Pay και Google Pay και οι πληρωμές μέσω κινητού τηλεφώνου γίνονται ολοένα πιο δημοφιλείς.
Για τις επιχειρήσεις αυτό σημαίνει ταχύτερη εξυπηρέτηση, καλύτερη διαχείριση των συναλλαγών και μεγαλύτερη ασφάλεια.
Ταυτόχρονα όμως σημαίνει ότι σχεδόν κάθε ευρώ που εισπράττουν περνά μέσα από το σύστημα ηλεκτρονικών πληρωμών και επιβαρύνεται με αντίστοιχες προμήθειες.
Το POS δεν αποτελεί πλέον επιλογή ή ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Είναι βασική προϋπόθεση λειτουργίας.
Μπορεί να μειωθεί το κόστος;
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν να περιορίσουν μέρος του κόστους, συγκρίνοντας προσφορές διαφορετικών παρόχων, επαναδιαπραγματευόμενες τις χρεώσεις τους καθώς αυξάνεται ο κύκλος εργασιών τους και αξιοποιώντας τις νέες fintech λύσεις που εμφανίζονται στην αγορά.
Η αυξημένη παρουσία νέων παρόχων πληρωμών δημιουργεί μεγαλύτερο ανταγωνισμό σε σχέση με το παρελθόν, ωστόσο για πολλές μικρές επιχειρήσεις οι διαφορές στις χρεώσεις εξακολουθούν να είναι περιορισμένες.
MoneyMatters Insight
Η μετάβαση στις ηλεκτρονικές πληρωμές αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του σύγχρονου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Οι συναλλαγές έγιναν ταχύτερες, ασφαλέστερες και πιο διαφανείς. Όμως κάθε ψηφιακή πληρωμή έχει και το αντίστοιχο κόστος. Για τις μεγάλες επιχειρήσεις αυτό αποτελεί μέρος της καθημερινής λειτουργίας τους. Για τις μικρές επιχειρήσεις, όμως, οι προμήθειες των POS μετατρέπονται σταδιακά σε ένα ακόμη σταθερό λειτουργικό έξοδο που περιορίζει τα ήδη μικρά περιθώρια κέρδους. Το ζητούμενο δεν είναι η επιστροφή στα μετρητά, αλλά μια αγορά πληρωμών με περισσότερο ανταγωνισμό, μεγαλύτερη διαφάνεια και χαμηλότερο κόστος, ώστε η ψηφιακή μετάβαση να ωφελεί εξίσου επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Πηγές
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ECB) – Payments Statistics
The post POS, προμήθειες και τραπεζικές χρεώσεις: Τα μικρά ποσά που γίνονται χιλιάδες ευρώ τον χρόνο appeared first on moneymatters.cy.
