Πυλώνας 0: Τα δύο σενάρια για την ελάχιστη σύνταξη και ποιοι κερδίζουν περισσότερο

Η ουσιαστικότερη αλλαγή που προτείνεται για τον «Πυλώνα 0» δεν είναι μόνο μια αύξηση ποσών. Είναι η μετατροπή του Επιδόματος Χαμηλοσυνταξιούχων από παροχή που εγκρίνεται κάθε χρόνο με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου σε θεσμοθετημένο και εγγυημένο δίχτυ ελάχιστου συνταξιοδοτικού εισοδήματος.

Η πρόταση που παρουσιάστηκε στο Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα στις 20 Αυγούστου 2026 ανεβάζει τα όρια επιλεξιμότητας, συνδέει το επίδομα με τη νέα βασική σύνταξη του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων και θέτει στο τραπέζι δύο διαφορετικές φόρμουλες. Η πρώτη βασίζεται περισσότερο στο ποσό της σύνταξης. Η δεύτερη δίνει μεγαλύτερο βάρος στα χρόνια εισφορών.

Αυτή η επιλογή δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Θα καθορίσει ποιο προφίλ χαμηλοσυνταξιούχου θα λάβει τη μεγαλύτερη ενίσχυση.

Το σημερινό σύστημα άφησε πίσω του το όριο φτώχειας

Το Επίδομα Χαμηλοσυνταξιούχων θεσπίστηκε το 2010 και χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι το εισοδηματικό όριο των €794 τον μήνα για μονήρες νοικοκυριό παραμένει αμετάβλητο από το 2013.

Στο ίδιο διάστημα, το μηνιαίο όριο κινδύνου φτώχειας που καταγράφεται μέσω της EU-SILC ανέβηκε από €665 το 2013 σε €1.018 το 2025. Η απόσταση έφθασε έτσι τα €224 τον μήνα. Με απλή ονομαστική σύγκριση, ακόμη και το προτεινόμενο νέο όριο των €900 παραμένει κατά €118 χαμηλότερο από τον δείκτη του 2025.

Η σύγκριση δεν αποτελεί από μόνη της τελική μέτρηση επάρκειας, επειδή απαιτούνται κοινό έτος αναφοράς και ίδια μεθοδολογία. Δείχνει, όμως, γιατί η πρόβλεψη για αναθεώρηση κάθε τρία ή πέντε χρόνια και η σύνδεση με τις αναπροσαρμογές της βασικής σύνταξης είναι κρίσιμες.

Τι αλλάζει στον σχεδιασμό

Τα όρια επιλεξιμότητας αυξάνονται από €794 σε €900 για νοικοκυριό με έναν συνταξιούχο και από €1.191 σε €1.350 για νοικοκυριό με δύο. Και στις δύο περιπτώσεις η αύξηση είναι περίπου 13,4%.

Παράλληλα προτείνεται ενιαία δημόσια λειτουργία εξυπηρέτησης, ώστε ο πολίτης να μη χρειάζεται να αποκωδικοποιεί τη σύνδεση μεταξύ ΤΚΑ, κοινωνικής σύνταξης και ΕΧΣ. Η αλλαγή επιχειρεί επίσης να διορθώσει ένα παράδοξο του σημερινού συστήματος: αυξήσεις στη σύνταξη ΤΚΑ δεν συμψηφίζονται με συνεπή τρόπο με το επίδομα, ενώ διαφορετικές ασφαλιστικές διαδρομές μπορούν να καταλήξουν σε πολύ παρόμοιο τελικό εισόδημα.

.mm-pension-table{width:100%;border-collapse:collapse;table-layout:auto}.mm-pension-table th,.mm-pension-table td{padding:11px;border:1px solid #e3e6e8;word-break:normal!important;overflow-wrap:normal!important;vertical-align:middle}.mm-pension-table th{background:#f3f5f7}.mm-pension-table th:nth-child(n+2),.mm-pension-table td:nth-child(n+2){white-space:nowrap;text-align:center}
@media(max-width:767px){.mm-pension-table-wrap{overflow:visible!important}.mm-pension-table,.mm-pension-table tbody,.mm-pension-table tr,.mm-pension-table td{display:block;width:100%!important;box-sizing:border-box}.mm-pension-table thead{display:none}.mm-pension-table tr{margin:0 0 14px;border:1px solid #e3e6e8;border-radius:8px;overflow:hidden;background:#fff}.mm-pension-table td{display:grid!important;grid-template-columns:minmax(0,1fr) auto;gap:12px;align-items:center;padding:10px 12px!important;border:0!important;border-bottom:1px solid #eceff1!important;white-space:normal!important;text-align:right!important}.mm-pension-table td:last-child{border-bottom:0!important}.mm-pension-table td:before{content:attr(data-label);font-weight:700;text-align:left}.mm-pension-table td:first-child{display:block!important;background:#f6f8fa;font-weight:700;text-align:left!important}.mm-pension-table td:first-child:before{content:none}}

Σενάριο 1: Το ποσό της σύνταξης καθορίζει το δίχτυ ασφαλείας

Στο πρώτο σενάριο, η συνολική παροχή ΤΚΑ και ΕΧΣ υπολογίζεται ως ποσοστό της πλήρους νέας βασικής σύνταξης στα 65 έτη. Όσο υψηλότερη είναι η σύνταξη ΤΚΑ, τόσο αυξάνεται και το εγγυημένο συνολικό ποσό.

Επιλεγμένες γραμμές από τους αναλογιστικούς υπολογισμούς LIP-Calc της επίσημης παρουσίασης, σε τιμές 2024. Ισχύει η δικλείδα του σημερινού αθροίσματος ΤΚΑ και ΕΧΣ.

Η λογική του σεναρίου είναι να μη μηδενίζει την αξία του συμπληρωματικού μέρους της σύνταξης. Ένας χαμηλοσυνταξιούχος που συγκέντρωσε περισσότερες ασφαλιστικές μονάδες διατηρεί μεγαλύτερη διαφοροποίηση στο τελικό εισόδημα.

Σενάριο 2: Περισσότερο βάρος στη διάρκεια των εισφορών

Το δεύτερο σενάριο ξεκινά από 39 ελάχιστα αναγνωρισμένα έτη και φθάνει έως τα 58. Για κάθε πέντε χρόνια πληρωμένων ή επιδοτούμενων εισφορών προστίθενται δύο αναγνωρισμένα χρόνια. Η φόρμουλα επιβραβεύει εντονότερα τη μακρά παραμονή στην ασφάλιση.

Επιλεγμένες γραμμές από τους αναλογιστικούς υπολογισμούς LIP-Calc της επίσημης παρουσίασης, σε τιμές 2024. Ισχύει η ίδια δικλείδα ασφαλείας.

Οι επίσημες περιπτώσεις δείχνουν διαφορετικούς κερδισμένους

Τα παραδείγματα πλήρους εφαρμογής δείχνουν καθαρά ότι δεν υπάρχει ένα σενάριο που δίνει πάντοτε το μεγαλύτερο ποσό. Σε ασφαλισμένο με 49 συνολικά χρόνια συμμετοχής και χωρίς μονάδες στο συμπληρωματικό μέρος, το δεύτερο σενάριο οδηγεί στα €905, έναντι €866 στο πρώτο. Σε ασφαλισμένο με 29 χρόνια και 23 συμπληρωματικές μονάδες, το πρώτο σενάριο οδηγεί στα €860, ενώ το δεύτερο στα €789.

Πηγή: Παρουσίαση μεταρρύθμισης ΤΚΑ και ΕΧΣ προς το Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα, 20 Αυγούστου 2026. Τα ποσά είναι σε τιμές 2024 και αφορούν πλήρη εφαρμογή.

Στην πρώτη περίπτωση η βελτίωση έναντι του σημερινού ποσού είναι €115 με το πρώτο σενάριο και €154 με το δεύτερο. Στην έβδομη είναι €83 και μόλις €12 αντίστοιχα. Το πραγματικό πολιτικό δίλημμα είναι επομένως αν η ελάχιστη σύνταξη θα προστατεύει πρωτίστως το χαμηλό τελικό εισόδημα ή αν θα λειτουργεί και ως ισχυρή ανταμοιβή για τη διάρκεια των εισφορών.

Ποιους αφορά περισσότερο η μεταρρύθμιση

Το προφίλ των δικαιούχων δείχνει ότι η επιλογή της φόρμουλας έχει και κοινωνική διάσταση. Από τους δικαιούχους ΕΕΕ και ΕΧΣ το 62% είναι γυναίκες. Στο ΕΧΣ, το 54% ζει σε νοικοκυριά όπου και τα δύο μέλη του ζεύγους λαμβάνουν το επίδομα, ενώ το 41% είναι μονήρεις.

Οι δικαιούχοι κοινωνικής σύνταξης εμφανίζουν πολύ υψηλότερη εξάρτηση από ΕΕΕ ή ΕΧΣ, με ποσοστό 32,7%, έναντι 15,5% για τους δικαιούχους σύνταξης γήρατος του ΤΚΑ. Ιδιαίτερα έντονη είναι και η παρουσία πρώην αυτοτελώς εργαζομένων. Αποτελούν το 25% των δικαιούχων ΕΧΣ με σύνταξη γήρατος, παρότι διαχρονικά αντιστοιχούσαν σε λιγότερο από 10% των εργαζομένων.

Αυτό υποδηλώνει ότι η μεταρρύθμιση θα επηρεάσει δυσανάλογα γυναίκες, άτομα με αδύναμη ασφαλιστική ιστορία και πρώην αυτοτελώς εργαζομένους. Η φόρμουλα πρέπει επομένως να αξιολογηθεί όχι μόνο με βάση τον μέσο όρο, αλλά και με βάση τις ομάδες που δημιουργούν τα μεγαλύτερα κενά προστασίας.

MoneyMatters View: Η μεγάλη αλλαγή είναι το δικαίωμα, όχι μόνο το ποσό

Η μετατροπή του ΕΧΣ σε νομοθετημένη, δικαιωματική παροχή μπορεί να είναι βαθύτερη αλλαγή από οποιαδήποτε μεμονωμένη αύξηση. Περιορίζει την εξάρτηση από ετήσιες αποφάσεις, κάνει το σύστημα πιο προβλέψιμο και επιτρέπει στον συνταξιούχο να γνωρίζει ποιο εισόδημα δικαιούται.

Η πρόταση έχει, ωστόσο, τρία μεγάλα κενά που πρέπει να κλείσουν πριν θεωρηθεί ολοκληρωμένη. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί το νέο συνολικό δημοσιονομικό κόστος πέρα από τη σημερινή δαπάνη των €87 εκατ., δεν έχει παρουσιαστεί ο τελικός αριθμός δικαιούχων μετά τη διεύρυνση των ορίων και δεν έχει κλειδώσει η μεταβατική διαδρομή προς την πλήρη εφαρμογή.

Η δικλείδα ότι κανείς δεν θα πέσει κάτω από το σημερινό άθροισμα ΤΚΑ και ΕΧΣ αποτρέπει ονομαστικές απώλειες. Δεν λύνει, όμως, από μόνη της το ζήτημα της δίκαιης κατανομής των αυξήσεων.

Το τελικό κριτήριο επιτυχίας θα είναι διπλό: να μειωθεί ουσιαστικά η φτώχεια στην τρίτη ηλικία και ταυτόχρονα να διατηρηθεί η σχέση ανάμεσα στις εισφορές και στη σύνταξη. Οι πίνακες δείχνουν ότι τα δύο σενάρια υπηρετούν αυτά τα δύο ζητούμενα με διαφορετική ένταση.

Η πρόταση αναμένεται να συζητηθεί εκ νέου στο Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα στις 28 Αυγούστου 2026. Μέχρι να οριστικοποιηθεί, τα ποσά αποτελούν αναλογιστικά σενάρια και όχι δεσμευτικό πίνακα πληρωμών.

The post Πυλώνας 0: Τα δύο σενάρια για την ελάχιστη σύνταξη και ποιοι κερδίζουν περισσότερο appeared first on moneymatters.cy.

Διαβάστε Περισσότερα...