Για τους περισσότερους ανθρώπους, η ηλίαση θεωρείται ένα περιστατικό που αντιμετωπίζεται με λίγη ξεκούραση, υγρά και αποφυγή του ήλιου. Ωστόσο, όταν η υπερθέρμανση του οργανισμού είναι σοβαρή και εξελιχθεί σε θερμοπληξία, οι συνέπειες μπορεί να μην περιοριστούν στις λίγες ώρες ή ημέρες μετά το επεισόδιο.
Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η σοβαρή ηλίαση μπορεί να προκαλέσει βλάβες σε πολλά συστήματα του οργανισμού, οι οποίες σε ορισμένους ασθενείς επιμένουν για μήνες ή ακόμη και χρόνια. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σήμερα, καθώς τα ολοένα συχνότερα και εντονότερα κύματα καύσωνα αυξάνουν σημαντικά τα περιστατικά θερμικής καταπόνησης.
Τι συμβαίνει όταν το σώμα υπερθερμανθεί
Ο φυσιολογικός μηχανισμός του ανθρώπινου σώματος διατηρεί τη θερμοκρασία γύρω στους 37°C. Όταν όμως η θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος ξεπεράσει τους 40°C, ο μηχανισμός αυτός αρχίζει να καταρρέει.
Η υπερβολική θερμότητα προκαλεί άμεση βλάβη στα κύτταρα, ενώ ταυτόχρονα ενεργοποιεί μια έντονη φλεγμονώδη αντίδραση, παρόμοια με αυτή που παρατηρείται στη σήψη. Τα αιμοφόρα αγγεία γίνονται πιο διαπερατά, διαταράσσεται η πήξη του αίματος και μειώνεται η αιμάτωση ζωτικών οργάνων, όπως ο εγκέφαλος, η καρδιά, οι νεφροί και το ήπαρ.
Ο εγκέφαλος είναι από τα πρώτα θύματα
Το κεντρικό νευρικό σύστημα θεωρείται το πιο ευάλωτο όργανο στη θερμοπληξία.
Στην οξεία φάση μπορεί να εμφανιστούν έντονος πονοκέφαλος, σύγχυση, αποπροσανατολισμός, παραλήρημα, σπασμοί ή ακόμη και κώμα. Εκείνο όμως που προβληματίζει περισσότερο τους επιστήμονες είναι ότι μέρος των νευρολογικών βλαβών μπορεί να αποδειχθεί μόνιμο.
Απεικονιστικές εξετάσεις σε ασθενείς που επέζησαν από θερμοπληξία έχουν δείξει αλλοιώσεις στην παρεγκεφαλίδα, τον ιππόκαμπο, τον θάλαμο και άλλες περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη, την ισορροπία και τον συντονισμό των κινήσεων.
Πιθανές μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις
Ανάλογα με τη βαρύτητα του επεισοδίου, ορισμένοι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν:
- προβλήματα μνήμης και συγκέντρωσης,
- δυσκολία στον συντονισμό των κινήσεων,
- αστάθεια στο βάδισμα,
- διαταραχές της ομιλίας,
- χρόνιους πονοκεφάλους,
- επίμονη κόπωση,
- μειωμένη πνευματική απόδοση.
Μελέτες αναφέρουν ότι νευρολογικά κατάλοιπα εμφανίζονται σε περίπου 20-30% των ασθενών που υπέστησαν σοβαρή θερμοπληξία, ακόμη και όταν έλαβαν έγκαιρη θεραπεία.
Οι νεφροί μπορεί να πληρώσουν βαρύ τίμημα
Η αφυδάτωση και η μειωμένη αιμάτωση επιβαρύνουν σημαντικά τους νεφρούς.
Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί οξεία νεφρική βλάβη, ενώ όταν η καταστροφή των μυϊκών κυττάρων (ραβδομυόλυση) είναι εκτεταμένη, μεγάλες ποσότητες μυοσφαιρίνης καταλήγουν στους νεφρούς, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο νεφρικής ανεπάρκειας.
Παρότι οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν, όσοι υπέστησαν σοβαρή νεφρική βλάβη φαίνεται ότι έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν χρόνια νεφρική δυσλειτουργία αργότερα στη ζωή τους.
Καρδιά και ήπαρ επίσης κινδυνεύουν
Η θερμοπληξία καταπονεί έντονα το καρδιαγγειακό σύστημα.
Η μεγάλη απώλεια υγρών, η πτώση της αρτηριακής πίεσης και η αυξημένη ανάγκη του οργανισμού για οξυγόνο αναγκάζουν την καρδιά να λειτουργεί σε ακραίες συνθήκες. Σε ευπαθή άτομα μπορεί να εμφανιστούν αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια ή ακόμη και έμφραγμα.
Παράλληλα, το ήπαρ μπορεί να υποστεί σοβαρή φλεγμονώδη βλάβη, ενώ σε βαριά περιστατικά έχουν περιγραφεί ακόμη και περιπτώσεις οξείας ηπατικής ανεπάρκειας.
Γιατί κάποιοι δεν αντέχουν ξανά τη ζέστη
Ένα λιγότερο γνωστό πρόβλημα είναι ότι αρκετοί άνθρωποι που υπέστησαν σοβαρή θερμοπληξία παρουσιάζουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μειωμένη ικανότητα θερμορύθμισης.
Με απλά λόγια, ο οργανισμός τους δυσκολεύεται να αποβάλει τη θερμότητα αποτελεσματικά, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν περισσότερο σε επόμενους καύσωνες ή κατά την έντονη σωματική άσκηση. Η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί αρκετές εβδομάδες ή και περισσότερο, γι’ αυτό και οι ειδικοί συστήνουν ιατρική επανεκτίμηση πριν από την επιστροφή σε απαιτητικές δραστηριότητες.
Η υπερβολική έκθεση στον ήλιο αυξάνει και τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος
Αν και η ηλίαση δεν προκαλεί από μόνη της καρκίνο του δέρματος, αποτελεί ένδειξη ότι ο οργανισμός έχει εκτεθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα στον ήλιο και, κατά συνέπεια, σε υψηλά επίπεδα υπεριώδους (UV) ακτινοβολίας. Η UV ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA των κυττάρων του δέρματος, οι οποίες συσσωρεύονται με την πάροδο των ετών και αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος, όπως το βασικοκυτταρικό και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, αλλά και το μελάνωμα, που αποτελεί την πιο επιθετική μορφή της νόσου. Ιδιαίτερα επικίνδυνα θεωρούνται τα επαναλαμβανόμενα ηλιακά εγκαύματα, κυρίως όταν συμβαίνουν κατά την παιδική και εφηβική ηλικία. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η καθημερινή χρήση αντηλιακού, η προστατευτική ένδυση, το καπέλο και η αποφυγή της έκθεσης στον ήλιο τις ώρες έντονης ακτινοβολίας αποτελούν τα αποτελεσματικότερα μέτρα πρόληψης
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος αφορά:
- άτομα άνω των 65 ετών,
- βρέφη και μικρά παιδιά,
- εγκύους,
- ανθρώπους με καρδιοπάθεια, νεφροπάθεια ή σακχαρώδη διαβήτη,
- εργαζόμενους σε εξωτερικούς χώρους,
- αθλητές,
- άτομα που λαμβάνουν διουρητικά, αντικαταθλιπτικά ή άλλα φάρμακα που επηρεάζουν τη θερμορύθμιση.
Η πρόληψη σώζει ζωές
Η θερμοπληξία αποτελεί επείγον ιατρικό περιστατικό και απαιτεί άμεση μεταφορά στο νοσοκομείο.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι όσο πιο γρήγορα μειωθεί η θερμοκρασία του σώματος και αποκατασταθεί η κυκλοφορία του αίματος, τόσο μικρότερος είναι ο κίνδυνος μόνιμων βλαβών στον εγκέφαλο και στα υπόλοιπα όργανα. Η επαρκής ενυδάτωση, η αποφυγή έκθεσης στον ήλιο τις ώρες αιχμής, η παραμονή σε δροσερούς χώρους και η ιδιαίτερη φροντίδα των ευπαθών ομάδων αποτελούν τα σημαντικότερα μέτρα προστασίας.
Η ηλίαση δεν είναι απλώς μια καλοκαιρινή αδιαθεσία. Στις σοβαρές μορφές της μπορεί να αφήσει αποτύπωμα στον οργανισμό πολύ μετά το τέλος του καύσωνα. Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η άμεση ιατρική αντιμετώπιση μπορούν να κάνουν τη διαφορά όχι μόνο για την επιβίωση του ασθενούς, αλλά και για την ποιότητα της ζωής του τα επόμενα χρόνια
The post Ηλίαση: Οι αθέατες συνέπειες που μπορεί να αφήσει στον οργανισμό ακόμη και μήνες ή χρόνια μετά appeared first on SciNews.eu.
