Από την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Οργανωσιακή Νοημοσύνη
Η επόμενη δεκαετία δεν θα ανήκει στις επιχειρήσεις που θα υιοθετήσουν πρώτες την Τεχνητή Νοημοσύνη. Θα ανήκει σε εκείνες που θα επανασχεδιάσουν το λειτουργικό τους μοντέλο γύρω από αυτήν.
Η διάκριση μοιάζει λεπτή. Στην πραγματικότητα, είναι η διαφορά ανάμεσα στο να προσθέτεις και στο να μετασχηματίζεις.
Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη έχει περάσει πλέον από το στάδιο του πειραματισμού στο στάδιο της εφαρμογής. Σχεδόν κάθε διοικητικό συμβούλιο και κάθε ομάδα ανώτατης διοίκησης καλείται να απαντήσει στα ίδια ερωτήματα: Πώς θα επηρεάσει το AI το επιχειρηματικό μας μοντέλο; Ποιες λειτουργίες μπορούν να αυτοματοποιηθούν; Πώς θα αλλάξει η παραγωγικότητα των εργαζομένων; Πώς θα διατηρήσουμε το ανταγωνιστικό μας πλεονέκτημα;
Είναι σημαντικά ερωτήματα. Ίσως όμως όχι τα σημαντικότερα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο: Είναι οι οργανισμοί μας σχεδιασμένοι ώστε να αξιοποιήσουν την Τεχνητή Νοημοσύνη — ή απλώς να τη φιλοξενήσουν;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η απάντηση είναι το δεύτερο.
Η αφετηρία που οδηγεί σε αδιέξοδο
Πολλοί οργανισμοί προσεγγίζουν το AI ως τεχνολογικό έργο. Αναζητούν εργαλεία, αξιολογούν πλατφόρμες, υπολογίζουν εξοικονομήσεις κόστους. Η προσέγγιση είναι λογική — και ελλιπής.
Πάρτε δύο τράπεζες που υιοθετούν το ίδιο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης για την εξυπηρέτηση πελατών. Η πρώτη το τοποθετεί πάνω στην υπάρχουσα διαδικασία: ο πελάτης εξακολουθεί να περνά από τα ίδια τμήματα, τις ίδιες εγκρίσεις, τις ίδιες ουρές — απλώς με έναν αυτοματισμό στην κορυφή. Η δεύτερη επανασχεδιάζει τη ροή, ώστε το αίτημα να επιλύεται στο σημείο της επαφής, χωρίς μεταβιβάσεις. Έξι μήνες αργότερα, η πρώτη έχει μειώσει οριακά το κόστος. Η δεύτερη έχει αλλάξει την εμπειρία του πελάτη. Το εργαλείο ήταν το ίδιο· το αποτέλεσμα, εντελώς διαφορετικό.
Εδώ βρίσκεται η ουσία. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς ακόμη μία τεχνολογική εξέλιξη. Είναι καταλύτης οργανωσιακού επανασχεδιασμού. Όπως το διαδίκτυο δεν άλλαξε μόνο τις επικοινωνίες αλλά ολόκληρα επιχειρηματικά μοντέλα, έτσι και το AI δεν θα αλλάξει μόνο τις διαδικασίες. Θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις, οργανώνεται η εργασία, διαμορφώνονται οι δομές και ασκείται η ηγεσία.
Η μεγάλη πρόκληση: η παραγωγικότητα της γνώσης
Κατά τον Peter Drucker, το μεγάλο επίτευγμα της διοίκησης τον 20ό αιώνα ήταν η αύξηση της παραγωγικότητας της χειρωνακτικής εργασίας. Η μεγάλη πρόκληση του 21ου αιώνα, προέβλεψε, θα ήταν η παραγωγικότητα της εργασίας γνώσης.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη φέρνει αυτή την πρόκληση στο επίκεντρο. Για πρώτη φορά, υπάρχει η δυνατότητα ουσιαστικής ενίσχυσης της παραγωγικότητας στελεχών, αναλυτών, μηχανικών, συμβούλων και διοικητικών ομάδων. Αυτό όμως δεν μεταφράζεται αυτόματα σε καλύτερα αποτελέσματα.
Ένας αναλυτής που χρειαζόταν δύο ημέρες για μια έκθεση, σήμερα την ολοκληρώνει σε δύο ώρες. Κι όμως, αν η απόφαση που στηρίζεται σε αυτή την έκθεση εξακολουθεί να λαμβάνεται από τους ίδιους ανθρώπους, με τον ίδιο τρόπο και τα ίδια τυφλά σημεία, το ουσιαστικό αποτέλεσμα δεν βελτιώθηκε. Επιταχύναμε την παραγωγή. Δεν βελτιώσαμε την κρίση.
Η παραγωγικότητα δεν είναι μόνο ζήτημα ταχύτητας. Είναι ζήτημα ποιότητας των αποφάσεων. Και η ποιότητα των αποφάσεων παραμένει ζήτημα ηγεσίας.
Ένας οργανισμός με ελλιπή οργανωσιακή νοημοσύνη που προσθέτει AI, απλώς φτάνει ταχύτερα σε λάθος συμπεράσματα.
Το τέλος των παραδοσιακών δομών
Για περισσότερο από έναν αιώνα, οι επιχειρήσεις οργανώθηκαν γύρω από λειτουργικά τμήματα: πωλήσεις, μάρκετινγκ, οικονομικά, λειτουργίες, ανθρώπινο δυναμικό. Η λογική αυτή εξυπηρέτησε άριστα τη βιομηχανική εποχή.
Η εποχή του AI απαιτεί διαφορετική αρχιτεκτονική. Οι οργανισμοί που έρχονται θα είναι λιγότερο ιεραρχικοί, περισσότερο διασυνδεδεμένοι και σημαντικά πιο ευέλικτοι. Οι αποφάσεις θα λαμβάνονται πιο κοντά στο σημείο όπου δημιουργείται η αξία. Η πληροφορία θα διαχέεται ταχύτερα. Η γνώση θα είναι διαθέσιμη σε πολύ περισσότερους ανθρώπους.
Αυτό μεταβάλλει ριζικά τον ρόλο των μεσαίων και ανώτερων στελεχών — από φύλακες της πληροφορίας, σε ενορχηστρωτές της.
Ο CEO ως αρχιτέκτονας συστημάτων
Για δεκαετίες, οι CEOs λειτουργούσαν κυρίως ως διαχειριστές πόρων. Σήμερα καλούνται να γίνουν αρχιτέκτονες συστημάτων.
Η νέα τους αποστολή είναι να διασφαλίσουν ότι στρατηγική, δομές, άνθρωποι, διαδικασίες, δεδομένα και τεχνολογία λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα — όχι ως παράλληλα έργα που ανταγωνίζονται για πόρους και προσοχή.
Οι οργανισμοί που θα επιτύχουν δεν θα είναι εκείνοι με τα περισσότερα δεδομένα ή τα ακριβότερα εργαλεία. Θα είναι εκείνοι με τη μεγαλύτερη οργανωσιακή συνοχή. Σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία γίνεται εμπόρευμα διαθέσιμο σε όλους, η συνοχή μετατρέπεται στο πιο δυσμίμητο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Από το Artificial στο Organisational Intelligence
Κατά την άποψή μου, η σημαντικότερη συζήτηση της επόμενης δεκαετίας δεν αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη. Αφορά την Οργανωσιακή Νοημοσύνη: την ικανότητα ενός οργανισμού να αντιλαμβάνεται τις αλλαγές του περιβάλλοντος, να μαθαίνει ταχύτερα από τους ανταγωνιστές του, και να μετατρέπει τα δεδομένα σε γνώση, τη γνώση σε αποφάσεις και τις αποφάσεις σε αποτελέσματα.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ισχυρός επιταχυντής αυτής της αλυσίδας. Δεν είναι όμως υποκατάστατό της. Ένας οργανισμός με ελλιπή οργανωσιακή νοημοσύνη που προσθέτει AI, απλώς φτάνει ταχύτερα σε λάθος συμπεράσματα.
Η νέα ευθύνη των Διοικητικών Συμβουλίων
Μέχρι πρόσφατα, τα διοικητικά συμβούλια εστίαζαν κυρίως στη στρατηγική, στα οικονομικά αποτελέσματα και στην κανονιστική συμμόρφωση. Η εποχή του AI προσθέτει ευθύνες που μέχρι χθες θεωρούνταν τεχνικές: τη διακυβέρνηση των δεδομένων, την ηθική χρήση των αλγορίθμων, την κυβερνοασφάλεια, την ψηφιακή ανθεκτικότητα, τη διαχείριση του αλγοριθμικού κινδύνου και την επανεκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού.
Τα ζητήματα αυτά μετακινούνται από το τμήμα πληροφορικής στην ατζέντα του διοικητικού συμβουλίου. Δεν είναι πλέον θέματα υλοποίησης. Είναι θέματα διακυβέρνησης.
Το Enterprise Operating System
Η εμπειρία μου από έργα μετασχηματισμού σε διαφορετικούς κλάδους δείχνει ένα κοινό χαρακτηριστικό στις επιχειρήσεις που πετυχαίνουν διατηρήσιμα αποτελέσματα: λειτουργούν ως ολοκληρωμένα συστήματα.
Η στρατηγική συνδέεται με τους στόχους. Οι στόχοι με τους δείκτες. Οι δείκτες με τη λογοδοσία. Η λογοδοσία με την κουλτούρα. Και η κουλτούρα με την καθημερινή συμπεριφορά. Όταν αυτή η αλυσίδα είναι άρρηκτη, ο οργανισμός εκτελεί· όταν σπάει σε κάποιον κρίκο, η στρατηγική μένει στα συρτάρια.
Αυτό που ονομάζω Enterprise Operating System δεν είναι πλατφόρμα τεχνολογίας. Είναι το πλαίσιο μέσα από το οποίο ο οργανισμός μετατρέπει τη στρατηγική σε εκτέλεση και την εκτέλεση σε αξία. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αντικαθιστά αυτό το πλαίσιο — ενσωματώνεται σε αυτό. Και ακριβώς γι’ αυτό, οι επιχειρήσεις που διαθέτουν ένα συνεκτικό λειτουργικό σύστημα θα αποκομίσουν δυσανάλογα μεγαλύτερη αξία από την ίδια τεχνολογία σε σχέση με εκείνες που δεν διαθέτουν.
Συμπέρασμα
Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αλλάξει δραστικά τον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων. Δεν θα καταργήσει όμως τις βασικές αρχές της διοίκησης. Η στρατηγική θα συνεχίσει να μετράει. Η ηγεσία θα συνεχίσει να μετράει. Η εμπιστοσύνη και η οργανωσιακή συνοχή θα συνεχίσουν να μετράνε — ίσως περισσότερο από ποτέ.
Οι επιχειρήσεις που θα πρωταγωνιστήσουν τα επόμενα χρόνια δεν θα είναι εκείνες που θα υιοθετήσουν πρώτες την τεχνολογία. Θα είναι εκείνες που θα συνδυάσουν αποτελεσματικότερα ανθρώπους, διαδικασίες, δεδομένα και τεχνητή νοημοσύνη σε ένα ενιαίο σύστημα δημιουργίας αξίας.
Γιατί η πραγματική πρόκληση της επόμενης δεκαετίας δεν είναι η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Είναι η ανάπτυξη της Οργανωσιακής Νοημοσύνης.
Σχετικά με τον συγγραφέα
Ο Μιχάλης Α. Παπαδόπουλος είναι ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος της Velicor Consulting, εταιρείας συμβούλων με εξειδίκευση στον επιχειρηματικό μετασχηματισμό, τη στρατηγική και τη διαχείριση της αλλαγής. Με πολυετή εμπειρία σε ανώτατες διοικητικές θέσεις και σε έργα οργανωσιακού επανασχεδιασμού σε διαφορετικούς κλάδους, συμβουλεύει διοικητικά συμβούλια και ανώτατα στελέχη σε θέματα στρατηγικής, εταιρικής διακυβέρνησης και εκτέλεσης. Είναι Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του MountMed Institute και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Σικάγο. Έχει αναπτύξει το πλαίσιο Enterprise Operating System, που συνδέει στρατηγική, δομές, ανθρώπους, δεδομένα και τεχνολογία σε ένα ενιαίο σύστημα δημιουργίας αξίας.
The post Το λάθος ερώτημα για το AI — και αυτό που θα έπρεπε να ρωτούν οι CEOs. Του Μιχάλη Α. Παπαδόπουλου appeared first on moneymatters.cy.
