Η Κύπρος βρίσκεται πολύ ψηλά στον ευρωπαϊκό χάρτη της εργασιακής κινητικότητας. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που δημοσιοποίησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το 11,9% του πληθυσμού ηλικίας 15 έως 64 ετών που ζει στην Κύπρο έχει γεννηθεί σε άλλη χώρα της ΕΕ.
Με απλά λόγια, περίπου ένας στους εννέα ανθρώπους εργασιακής ηλικίας στην Κύπρο έχει ευρωπαϊκή διαδρομή πριν από την Κύπρο. Η χώρα βρίσκεται δεύτερη στην ΕΕ, πίσω μόνο από το Λουξεμβούργο, όπου το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 37,4%. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις 4,3%.
Το στοιχείο αυτό δεν είναι απλώς μια δημογραφική λεπτομέρεια. Είναι εικόνα της κυπριακής οικονομίας σήμερα. Η Κύπρος δεν είναι μόνο χώρα από την οποία φεύγουν νέοι για σπουδές, εργασία ή καλύτερες απολαβές. Είναι και χώρα που υποδέχεται εργαζομένους, στελέχη, αυτοαπασχολούμενους και οικογένειες από άλλα κράτη μέλη της ΕΕ.
Από τον τουρισμό και την εστίαση μέχρι την τεχνολογία, τη ναυτιλία, τις επαγγελματικές υπηρεσίες, το λιανεμπόριο και τα γραφεία διεθνών εταιρειών, η κυπριακή αγορά εργασίας έχει πλέον έντονα ευρωπαϊκό χαρακτήρα. Γι’ αυτό και οι κανόνες κοινωνικής ασφάλισης δεν αφορούν μόνο τους ίδιους τους εργαζόμενους. Αφορούν και τις επιχειρήσεις που τους προσλαμβάνουν, τα λογιστήρια που διαχειρίζονται εισφορές, αλλά και το κράτος που καλείται να συντονιστεί με άλλες χώρες.
Γιατί οι νέοι κανόνες δεν είναι μακρινή ευρωπαϊκή υπόθεση
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε αναθεώρηση των κανόνων συντονισμού της κοινωνικής ασφάλισης στην ΕΕ, με στόχο πιο καθαρούς κανόνες για όσους ζουν ή εργάζονται σε άλλη χώρα από τη δική τους. Το θέμα αφορά περίπου 16 εκατομμύρια Ευρωπαίους που ζουν ή εργάζονται σε άλλο κράτος μέλος.
Για την Κύπρο, η απόφαση έχει ξεχωριστή σημασία. Όταν μια χώρα έχει τόσο υψηλό ποσοστό κατοίκων εργασιακής ηλικίας που γεννήθηκαν αλλού στην ΕΕ, κάθε αλλαγή στους κανόνες για επιδόματα ανεργίας, οικογενειακές παροχές, μακροχρόνια φροντίδα και ασφαλιστικές εισφορές επηρεάζει πραγματικές ζωές και πραγματικές επιχειρηματικές ανάγκες.
Το βασικό ζητούμενο είναι η σαφήνεια. Ποια χώρα είναι υπεύθυνη για την κοινωνική ασφάλιση ενός εργαζομένου που μετακινείται; Πώς υπολογίζονται περίοδοι εργασίας ή ασφάλισης σε διαφορετικά κράτη μέλη; Τι ισχύει αν κάποιος εργαστεί στην Κύπρο και στη συνέχεια αναζητήσει δουλειά σε άλλη χώρα της ΕΕ; Τι συμβαίνει με έναν εργαζόμενο που στέλνεται προσωρινά από μια εταιρεία σε άλλο κράτος μέλος;
Αυτά τα ερωτήματα δεν είναι θεωρητικά. Είναι η καθημερινότητα μιας αγοράς εργασίας που λειτουργεί όλο και περισσότερο πέρα από τα εθνικά σύνορα.
Τι αλλάζει στα επιδόματα ανεργίας και στις παροχές
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τα επιδόματα ανεργίας. Οι νέοι κανόνες αποσαφηνίζουν πώς συνυπολογίζονται περίοδοι εργασίας, αυτοαπασχόλησης ή ασφάλισης που έχουν πραγματοποιηθεί σε διαφορετικά κράτη μέλη.
Παράλληλα, όσοι μετακινούνται σε άλλη χώρα της ΕΕ για να αναζητήσουν εργασία θα μπορούν να λαμβάνουν επίδομα ανεργίας για έξι μήνες από τη χώρα από την οποία αναχώρησαν. Η περίοδος αυτή μπορεί να παραταθεί μέχρι τη λήξη του δικαιώματός τους.
Για έναν εργαζόμενο που έχει περάσει από περισσότερες από μία ευρωπαϊκές αγορές εργασίας, αυτή η αλλαγή είναι ουσιαστική. Μειώνει την αβεβαιότητα και περιορίζει τον κίνδυνο να χαθούν δικαιώματα επειδή η εργασιακή του πορεία δεν χωρά εύκολα στα όρια ενός μόνο εθνικού συστήματος.
Οι νέοι κανόνες καλύπτουν επίσης ζητήματα μακροχρόνιας φροντίδας και οικογενειακών παροχών. Στόχος είναι να υπάρχει μεγαλύτερη νομική ασφάλεια για όσους χρειάζονται φροντίδα, για όσους φροντίζουν συγγενείς, αλλά και για γονείς που μειώνουν την εργασία τους για να μεγαλώσουν παιδί.
Αγορά εργασίας χωρίς σύνορα, αλλά με καθαρούς κανόνες
Για τις κυπριακές επιχειρήσεις, το θέμα έχει και καθαρά πρακτική διάσταση. Μια εταιρεία που προσλαμβάνει εργαζόμενο από άλλη χώρα της ΕΕ θέλει να γνωρίζει πού καταβάλλονται εισφορές και ποιο σύστημα ισχύει. Μια επιχείρηση που στέλνει προσωπικό σε άλλο κράτος μέλος χρειάζεται να γνωρίζει αν ο εργαζόμενος παραμένει ασφαλισμένος στη χώρα όπου είναι εγκατεστημένος ο εργοδότης.
Με βάση τους νέους κανόνες, εργαζόμενοι ή αυτοαπασχολούμενοι που αποστέλλονται προσωρινά σε άλλη χώρα της ΕΕ για διάστημα έως 24 μηνών παραμένουν ασφαλισμένοι στη χώρα όπου είναι εγκατεστημένος ο εργοδότης τους ή όπου ασκούν συνήθως τη δραστηριότητά τους. Για την αντιμετώπιση λαθών και καταχρήσεων, προβλέπονται αυστηρότεροι όροι και υποχρέωση προηγούμενης ενημέρωσης των αρμόδιων αρχών σε πολλές περιπτώσεις.
Αυτό έχει σημασία για μια χώρα όπως η Κύπρος, όπου λειτουργούν εταιρείες με διεθνή δραστηριότητα και προσωπικό που συχνά μετακινείται για έργα, συναντήσεις, εγκαταστάσεις, συμβόλαια ή προσωρινές αποστολές.
Το πραγματικό μήνυμα για την Κύπρο
Το 11,9% αποκαλύπτει κάτι μεγαλύτερο από ένα στατιστικό ρεκόρ. Δείχνει ότι η Κύπρος είναι πλέον από τις χώρες της ΕΕ όπου η ευρωπαϊκή κινητικότητα φαίνεται πιο καθαρά στην καθημερινότητα της οικονομίας.
Αυτό δημιουργεί ευκαιρίες, αλλά και υποχρεώσεις. Η Κύπρος μπορεί να προσελκύσει ταλέντο, να ενισχύσει κλάδους με ελλείψεις προσωπικού και να στηρίξει την ανάπτυξη διεθνών επιχειρήσεων. Την ίδια ώρα, όμως, χρειάζεται πιο γρήγορες υπηρεσίες, καλύτερο συντονισμό, σαφή ενημέρωση προς εργαζόμενους και εργοδότες και αποτελεσματικούς ελέγχους ώστε να αποφεύγονται λάθη, καθυστερήσεις και καταχρήσεις.
Η κοινωνική ασφάλιση δεν είναι πλέον μόνο θέμα κοινωνικής πολιτικής. Στην Κύπρο του σήμερα είναι μέρος της οικονομικής υποδομής της χώρας. Είναι ένας από τους παράγοντες που καθορίζουν πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να έρθει για εργασία, πόσο ασφαλής νιώθει όταν μετακινείται και πόσο ανταγωνιστική παραμένει η χώρα στην προσπάθεια προσέλκυσης ανθρώπινου δυναμικού.
Η είδηση, λοιπόν, δεν είναι μόνο ότι αλλάζουν οι κανόνες στην ΕΕ. Η είδηση είναι ότι η Κύπρος βρίσκεται ήδη στο κέντρο αυτής της αλλαγής.
The post Η Κύπρος των ξένων εργαζομένων από την ΕΕ: Τι δείχνει το 11,9% και τι αλλάζει στις παροχές appeared first on moneymatters.cy.
