Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προχώρησε σε νέα σημαντική υποβάθμιση των εκτιμήσεών του για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου, καθώς ο παρατεταμένος αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ και η εκτόξευση των τιμών των καυσίμων περιορίζουν την κατανάλωση και διαταράσσουν τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού.
Ο Οργανισμός αναμένει πλέον ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα μειωθεί κατά περίπου 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, έναντι πτώσης περίπου 1 εκατ. βαρελιών ημερησίως που προέβλεπε τον Ιούλιο.
Η συνολική κατανάλωση τοποθετείται στα 103,29 εκατ. βαρέλια ημερησίως, χαμηλότερα από τα 103,46 εκατ. βαρέλια της προηγούμενης εκτίμησης. Η αναθεώρηση δείχνει ότι η ενεργειακή κρίση δεν λειτουργεί πλέον μόνο ως πρόβλημα προσφοράς, αλλά αρχίζει να επηρεάζει ουσιαστικά και τη συμπεριφορά επιχειρήσεων και καταναλωτών.
Οι υψηλές τιμές περιορίζουν την κατανάλωση
Σύμφωνα με τον ΔΟΕ, ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ και η άνοδος των τιμών των καυσίμων συνεχίζουν να επιβαρύνουν την παγκόσμια κατανάλωση.
Η επίδραση είναι εντονότερη στις οικονομίες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ενέργειας, καθώς και σε κλάδους όπως οι αερομεταφορές, η ναυτιλία, οι οδικές μεταφορές και η πετροχημική βιομηχανία. Οι υψηλότερες τιμές αυξάνουν τα λειτουργικά έξοδα των επιχειρήσεων, περιορίζουν τις μετακινήσεις και οδηγούν βιομηχανικούς καταναλωτές σε μείωση της παραγωγής ή αναζήτηση εναλλακτικών καυσίμων.
Η μεγαλύτερη υποχώρηση εκτιμάται ότι καταγράφηκε κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, όταν η παγκόσμια ζήτηση μειώθηκε κατά περίπου 4,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε ετήσια βάση. Η κάμψη αναμένεται να περιοριστεί στα 2,8 εκατ. βαρέλια κατά το τρίτο τρίμηνο, προτού η κατανάλωση επιστρέψει σε οριακή ανάπτυξη, κατά περίπου 580.000 βαρέλια ημερησίως, στο τελευταίο τρίμηνο.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη υποδηλώνει σταδιακή προσαρμογή της αγοράς, χωρίς όμως να σημαίνει ότι η κρίση έχει ξεπεραστεί.
Εκτός αγοράς 8,3 εκατ. βαρέλια παραγωγής του Κόλπου
Η εικόνα στην πλευρά της προσφοράς παραμένει ακόμη πιο ανησυχητική. Περίπου 8,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως παραγωγής από τις χώρες του Κόλπου εξακολουθούν να απουσιάζουν από την παγκόσμια αγορά εξαιτίας της κρίσης του Ορμούζ.
Ο ΔΟΕ έχει χαρακτηρίσει την κατάσταση ως τη μεγαλύτερη διατάραξη της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου που έχει καταγραφεί. Οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα δεν επηρεάζουν μόνο τις εξαγωγές αργού, αλλά και τη μεταφορά καυσίμων, υγραερίου και πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται από τη διεθνή πετροχημική βιομηχανία.
Οι φορτώσεις πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή υποχώρησαν τον Ιούλιο από περίπου 20 εκατ. σε 12 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αποτυπώνοντας το μέγεθος του προβλήματος στις εξαγωγικές ροές. Reuters
Η παγκόσμια παραγωγή αναμένεται πλέον να μειωθεί κατά μέσο όρο κατά 4,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, στα 102,02 εκατ. βαρέλια. Με βάση τις προβλέψεις για προσφορά και ζήτηση, η αγορά οδηγείται σε μέσο έλλειμμα περίπου 1,27 εκατ. βαρελιών ημερησίως κατά τη διάρκεια του έτους.
Ρεκόρ στα περιθώρια διύλισης
Οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα έντονες στην αγορά διυλισμένων προϊόντων. Η έλλειψη διαθέσιμων ποσοτήτων από τη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με τις ουκρανικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων, έχει περιορίσει την παραγωγή καυσίμων και έχει εκτοξεύσει τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων.
Στη ζώνη του Ατλαντικού τα περιθώρια διύλισης ανήλθαν τον Ιούλιο σε επίπεδα-ρεκόρ, ενώ η τιμή του ντίζελ έφθασε να είναι περίπου διπλάσια από την αντίστοιχη τιμή του αργού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για τις ευρωπαϊκές οικονομίες, στις οποίες το ντίζελ διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις εμπορευματικές μεταφορές, στη γεωργία και στη βιομηχανία. Ακόμη και αν οι διεθνείς τιμές του αργού σταθεροποιηθούν, η περιορισμένη διαθεσιμότητα καυσίμων μπορεί να διατηρήσει τις τιμές λιανικής σε υψηλά επίπεδα.
Τα αποθέματα εξαντλούνται ταχύτερα
Μέχρι σήμερα, οι απώλειες από την παραγωγή και τις εξαγωγές του Κόλπου έχουν καλυφθεί εν μέρει από την απελευθέρωση στρατηγικών και εμπορικών αποθεμάτων, την αύξηση των εξαγωγών από άλλες περιοχές και τον περιορισμό της ζήτησης.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα αποθέματα μειώνονται με ταχύ ρυθμό. Ο ΔΟΕ προειδοποιεί ότι όσο παραμένει κλειστή ή υπολειτουργεί η δίοδος του Ορμούζ, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος νέων ελλείψεων και ακραίων διακυμάνσεων στις τιμές.
Μια αποκλιμάκωση του πολέμου θα μπορούσε να επιτρέψει τη σταδιακή αποκατάσταση των ροών τους επόμενους μήνες. Σε αυτό το σενάριο, η αγορά ενδέχεται να επιστρέψει σε πλεόνασμα προς το τέταρτο τρίμηνο, προσφέροντας τη δυνατότητα ανασύστασης των αποθεμάτων.
Ο Οργανισμός, ωστόσο, χαρακτηρίζει αυτή την προοπτική εύθραυστη, καθώς εξαρτάται από την άρση του αποκλεισμού, την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και την ταχύτητα επαναφοράς της παραγωγής.
Ισχυρή ανάκαμψη το 2027, εφόσον υποχωρήσει η κρίση
Για το 2027 ο ΔΟΕ προβλέπει ότι η παγκόσμια παραγωγή μπορεί να αυξηθεί κατά περίπου 8,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, φθάνοντας τα 110,3 εκατ. βαρέλια.
Μια τέτοια ανάκαμψη θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικό πλεόνασμα προσφοράς, ιδιαίτερα εάν η ζήτηση δεν επανέλθει εξίσου γρήγορα. Η εκτίμηση, όμως, στηρίζεται στην παραδοχή ότι θα υπάρξει ουσιαστική αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και σταδιακή αποκατάσταση των εξαγωγικών διαδρομών.
Αυτό δημιουργεί δύο εντελώς διαφορετικά σενάρια για την αγορά: συνέχιση της κρίσης, με υψηλές τιμές και εξάντληση των αποθεμάτων, ή αποκατάσταση των ροών, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε απότομη μεταστροφή προς υπερπροσφορά.
MoneyMatters Insight
Η νέα υποβάθμιση του ΔΟΕ αποκαλύπτει έναν επικίνδυνο μηχανισμό αυτορρύθμισης της αγοράς: όταν δεν υπάρχει αρκετό πετρέλαιο, οι υψηλές τιμές μειώνουν αναγκαστικά τη ζήτηση. Αυτό μπορεί να περιορίζει προσωρινά το έλλειμμα, αλλά το οικονομικό κόστος μεταφέρεται στις επιχειρήσεις, στις μεταφορές και τελικά στους καταναλωτές. Το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο πότε θα αποκατασταθούν οι ροές μέσω του Ορμούζ, αλλά και πόσο θα έχουν εξαντληθεί τα αποθέματα μέχρι τότε. Όσο η κρίση παρατείνεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος οι αγορές να περάσουν από τη σημερινή στενότητα σε ακόμη εντονότερη αστάθεια τιμών.
The post Ορμούζ και ακριβό πετρέλαιο «φρενάρουν» την κατανάλωση – Νέα υποβάθμιση από τον ΔΟΕ appeared first on moneymatters.cy.
