Αφροδίτη: Η επιτάχυνση και ο κίνδυνος νέων παραχωρήσεων. Του Charles Έλληνα

Η συνάντηση του Προέδρου Χριστοδουλίδη με στέλεχος της Chevron στη Νέα Υόρκη επανέφερε στο προσκήνιο την ανάπτυξη του κοιτάσματος «Αφροδίτη». Ο Πρόεδρος ζήτησε επιτάχυνση του έργου και τόνισε ότι ήρθε η ώρα να περάσουμε «από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση».

Η κυβερνητική ανακοίνωση ανέφερε ότι επιβεβαιώθηκε η κοινή προσήλωση στην ανάπτυξη του κοιτάσματος και ότι συζητήθηκαν οι τεχνικές και εμπορικές εργασίες, καθώς και τα επόμενα βήματα προς την Τελική Επενδυτική Απόφαση (FID).

Αυτό δημιουργεί την εντύπωση ότι η ανάπτυξη βρίσκεται πλέον σε σταθερή πορεία και ότι η Κύπρος μπορεί να πιέσει τη Chevron να επιταχύνει. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.

Η επιθυμία της κυπριακής κυβέρνησης για ταχύτερη ανάπτυξη δεν ισοδυναμεί με επενδυτική δέσμευση της Chevron. Δεν ανακοινώθηκε συγκεκριμένη ημερομηνία FID ούτε δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα κατασκευής. Κυρίως, δεν ακούσαμε απευθείας από τη Chevron ότι αποδέχεται το χρονοδιάγραμμα που επιθυμεί η κυβέρνηση.

Σημαντική πρόοδος αλλά όχι ακόμη υλοποίηση

Το «Αφροδίτη» έχει σημειώσει πραγματική πρόοδο. Το αναθεωρημένο σχέδιο ανάπτυξης περιλαμβάνει τέσσερις παραγωγικές γεωτρήσεις, ανεξάρτητη πλωτή μονάδα παραγωγής και επεξεργασίας, μέγιστη δυναμικότητα περίπου 800 εκατ. κυβικών ποδιών ημερησίως και αγωγό προς την Αίγυπτο.

Η Chevron ανέθεσε στη Worley τον σχεδιασμό Front-End Engineering Design (FEED) των υποθαλάσσιων συστημάτων, της πλωτής μονάδας, του αγωγού και των εγκαταστάσεων υποδοχής.

Παράλληλα, υπογράφηκε μνημόνιο βασικών όρων για την πώληση στην κρατική αιγυπτιακή EGAS του συνόλου των εμπορικά ανακτήσιμων ποσοτήτων. Προβλέπει διάρκεια έως 15 έτη, με δυνατότητα πενταετούς παράτασης, και βασική ημερήσια συμβατική ποσότητα 700 εκατ. κυβικών ποδιών στη δεύτερη φάση της προμήθειας. Η δεσμευτική σύμβαση πώλησης παραμένει υπό διαπραγμάτευση.

Αυτά αποτελούν σημαντικά βήματα. Το FEED όμως δεν είναι FID. Σκοπός του είναι να προσδιορίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια το τεχνικό σχέδιο, το κόστος και την οικονομική απόδοση. Η ολοκλήρωσή του αναμένεται εντός του 2026 και μπορεί να οδηγήσει σε επενδυτική απόφαση, αλλά και σε νέο γύρο επανασχεδιασμού και διαπραγματεύσεων.

Το χρονοδιάγραμμα παραμένει ρευστό. Ενώ προηγούμενες αναφορές τοποθετούσαν την FID στο 2027, η νεότερη εκτίμηση της NewMed την τοποθετεί στο 2028 και το πρώτο φυσικό αέριο στο 2031. Πρόκειται για προβλέψεις, όχι για δεσμευμένες ημερομηνίες.

Η πλωτή μονάδα και το κόστος των $4,1 δισ.

Κεντρικό πρόβλημα είναι η ανεξάρτητη πλωτή μονάδα. Η Chevron είχε επιχειρήσει να αντικαταστήσει το σχέδιο του 2019 με μια απλούστερη ανάπτυξη χωρίς πλωτή μονάδα, αξιοποιώντας υφιστάμενες υποδομές της περιοχής. Η Κύπρος επέμεινε στην επαναφορά της, θεωρώντας ότι προσφέρει μεγαλύτερο έλεγχο της παραγωγής και λειτουργική αυτονομία.

Το αναθεωρημένο σχέδιο, που περιλαμβάνει την πλωτή μονάδα, είχε προεκτιμώμενο κόστος περίπου $4,1 δισ. πριν ολοκληρωθεί το FEED. Για ένα κοίτασμα με σχετικά περιορισμένα αποθέματα, το κόστος είναι υψηλό σε σχέση με την προβλεπόμενη παραγωγή.

Η σύγκριση με την επέκταση του Leviathan είναι ενδεικτική, παρότι τα δύο έργα έχουν διαφορετικό αντικείμενο και διαφορετικό στάδιο ωρίμανσης. Στο Leviathan εγκρίθηκε επένδυση $2,36 δισ. που αναμένεται να ανεβάσει την ετήσια δυναμικότητα παραγωγής σε περίπου 21 bcm. Για το «Αφροδίτη» η προεκτίμηση είναι περίπου $4,1 δισ., ενώ η βασική συμβατική ποσότητα πώλησης προς την EGAS, 700 εκατ. κυβικά πόδια ημερησίως, αντιστοιχεί σε περίπου 7,2 bcm ετησίως. Η κλίμακα του κόστους εξηγεί γιατί οι εμπορικοί όροι έχουν κρίσιμη σημασία.

Είναι επομένως πιθανό η Chevron, όταν ολοκληρωθεί το FEED, να ζητήσει την αφαίρεση ή ουσιαστική απλοποίηση της πλωτής μονάδας. Εάν η Κύπρος επιμείνει στη διατήρησή της, η εταιρεία μπορεί να ζητήσει αντισταθμιστικές οικονομικές ή συμβατικές παραχωρήσεις.

Οι παγκόσμιες προτεραιότητες της Chevron

Το «Αφροδίτη» δεν αξιολογείται απομονωμένα. Ανταγωνίζεται για κεφάλαια με όλες τις άλλες επενδυτικές επιλογές της Chevron.

Μετά την εξαγορά της Hess, η εταιρεία έχει αποκτήσει σημαντική θέση στη Guyana, ένα από τα ανταγωνιστικότερα νέα πετρελαϊκά συστήματα παγκοσμίως. Διαθέτει επίσης επενδυτικές επιλογές στον Κόλπο του Μεξικού, στο Permian Basin στην Αμερική, στο Καζακστάν και στο LNG, καθώς και στα ήδη παραγωγικά κοιτάσματα του Ισραήλ.

Η στρατηγική της δίνει έμφαση στην κεφαλαιακή πειθαρχία, στις ελεύθερες ταμειακές ροές και σε έργα χαμηλότερου κόστους που παράγουν γρηγορότερα. Το «Αφροδίτη», αντίθετα, απαιτεί μεγάλη αρχική επένδυση, αντιμετωπίζει διακρατικές και εμπορικές εκκρεμότητες και δεν αναμένεται να παράγει πριν από το 2031.

Για την Κύπρο είναι έργο εθνικής σημασίας. Για τη Chevron είναι μία από πολλές διεθνείς επιλογές και όχι απαραίτητα η πιο ελκυστική. Και στην Ανατολική Μεσόγειο έχει ήδη βάλει μπροστά ανάπτυξη του Λεβιάθαν.

Η εταιρεία μπορεί να το καθυστερήσει χωρίς σοβαρές επιπτώσεις στο παγκόσμιο χαρτοφυλάκιό της. Η Κύπρος, όμως, πληρώνει πολιτικό και οικονομικό κόστος για κάθε καθυστέρηση.

Η ανεπίλυτη διαφορά με το Ισραήλ

Πρόσθετη αβεβαιότητα προκαλεί η διασυνοριακή επέκταση του κοιτάσματος προς το ισραηλινό τεμάχιο Yishai. Οι δύο πλευρές έχουν προχωρήσει σε συνομιλίες επί της αρχής, αλλά η οριστική διακρατική συμφωνία παραμένει εκκρεμής.

Δεν είναι απλώς διπλωματικό ζήτημα. Επηρεάζει τις ποσότητες που αποδίδονται στην κυπριακή πλευρά, την κατανομή των εσόδων, πιθανές αποζημιώσεις προς τους ισραηλινούς κατόχους δικαιωμάτων και, τελικά, την οικονομική απόδοση.

Ακόμη και αν το επίμαχο ποσοστό είναι σχετικά μικρό, μπορεί να έχει σημαντική επίδραση σε ένα έργο με οριακή ανταγωνιστικότητα. Το μεγαλύτερο μέρος του κόστους δεν μειώνεται αναλογικά εάν μειωθούν οι καθαρές ποσότητες που αποδίδονται στην Κύπρο.

Η εκκρεμότητα αυξάνει επίσης τον χρηματοδοτικό κίνδυνο. Οι τράπεζες μπορεί να απαιτήσουν επίλυση της διαφοράς, πρόσθετες εγγυήσεις ή μηχανισμό προστασίας έναντι μελλοντικών απαιτήσεων. Η Chevron μπορεί να τη χρησιμοποιήσει ως ακόμη έναν λόγο για να καθυστερήσει την FID ή να ζητήσει να αναλάβει η Κύπρος μέρος του κινδύνου.

Ο κίνδυνος υπερβολικών παραχωρήσεων

Όλα αυτά τοποθετούν τη Chevron σε ισχυρή διαπραγματευτική θέση. Μπορεί να ζητήσει κατάργηση της πλωτής μονάδας, ευρύτερη ανάκτηση κόστους, φορολογικές ή συμβατικές διευκολύνσεις, προστασία από τη διαφορά με το Ισραήλ και μεγαλύτερη ευελιξία στην παραγωγή.

Η πρόκληση για την Κύπρο είναι να μην αποδεχθεί τόσες παραχωρήσεις για να εξασφαλίσει την ανάπτυξη, ώστε να περιοριστεί σοβαρά το τελικό οικονομικό όφελος.

Στο «Αφροδίτη» ο κίνδυνος είναι ακόμη μεγαλύτερος λόγω του υψηλού κόστους. Εάν οι εταιρείες ανακτούν πρώτα την επένδυση, τα λειτουργικά έξοδα, το κόστος χρηματοδότησης, τον αγωγό και τις αιγυπτιακές χρεώσεις, μπορεί να απομένει περιορισμένο κέρδος προς διανομή για αρκετά χρόνια.

Η κυβέρνηση πρέπει να καθορίσει εκ των προτέρων κόκκινες γραμμές: ελάχιστη αποδεκτή καθαρή παρούσα αξία για το κράτος, αυστηρό έλεγχο των ανακτήσιμων δαπανών και των συναλλαγών με συνδεδεμένες εταιρείες, προστασία από υπερβάσεις κόστους και σαφή κατανομή του ισραηλινού κινδύνου.

Κυρίως, κάθε νέα παραχώρηση πρέπει να δίνεται μόνο έναντι δεσμευτικής FID, χρηματοδότησης, συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος και συνεπειών σε περίπτωση νέας καθυστέρησης.

Η Κύπρος δεν πρέπει να συγχέει την έναρξη παραγωγής με την οικονομική επιτυχία. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι απλώς να αναπτυχθεί το «Αφροδίτη», αλλά να αναπτυχθεί με όρους που διατηρούν ικανοποιητικό και επαληθεύσιμο όφελος για τη χώρα. Διαφορετικά, μπορεί να επιτευχθεί μια πολιτικά εντυπωσιακή έναρξη παραγωγής, έχοντας όμως παραχωρηθεί το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής αξίας.

Charles Έλληνας

The post Αφροδίτη: Η επιτάχυνση και ο κίνδυνος νέων παραχωρήσεων. Του Charles Έλληνα appeared first on moneymatters.cy.

Διαβάστε Περισσότερα...