Η δημόσια συζήτηση γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector (GSI) επικεντρώνεται συχνά στο συνολικό κόστος του έργου και στις πιθανές επιπτώσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Ωστόσο, το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο προβλέπει μια πολύ πιο σύνθετη διαδικασία χρηματοδότησης και ανάκτησης του κόστους, η οποία δεν συνεπάγεται ότι κάθε ευρώ της επένδυσης μεταφέρεται αυτομάτως στους καταναλωτές.
Ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (Project of Common Interest – PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο GSI διέπεται από συγκεκριμένους ευρωπαϊκούς κανονισμούς που καθορίζουν τόσο τον τρόπο χρηματοδότησης όσο και τον επιμερισμό του κόστους μεταξύ των χωρών που επωφελούνται από τη λειτουργία του.
Το πρώτο βήμα: Μείωση του κόστους μέσω ευρωπαϊκών επιχορηγήσεων
Η διαδικασία ξεκινά με την αφαίρεση κάθε ευρωπαϊκής χρηματοδότησης ή επιχορήγησης που λαμβάνει το έργο.
Αυτό σημαίνει ότι η ρυθμιστική ανάκτηση αφορά μόνο το καθαρό ποσό που απομένει μετά τη συμμετοχή των ευρωπαϊκών ταμείων και όχι το συνολικό ύψος της επένδυσης.
Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται εξαρχής το ποσό που πρέπει να καλυφθεί από άλλες πηγές.
Πρώτα πληρώνει η αγορά
Το δεύτερο στάδιο προβλέπει ότι σημαντικό μέρος του κόστους μπορεί να καλυφθεί από τα ίδια τα έσοδα που δημιουργεί η διασύνδεση.
Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/943, τα έσοδα από τη διάθεση διασυνοριακής μεταφορικής ικανότητας (congestion rents) χρησιμοποιούνται για την κάλυψη του επιτρεπόμενου ετήσιου εσόδου του έργου.
Μόνο εφόσον αυτά τα έσοδα δεν επαρκούν ενεργοποιείται ο μηχανισμός ρυθμιζόμενης ανάκτησης του υπολειπόμενου ποσού.
Με άλλα λόγια, η αγορά αποτελεί την πρώτη πηγή χρηματοδότησης και όχι οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος.
Τι είναι ο μηχανισμός CBCA
Εφόσον απομένει κόστος προς ανάκτηση, εφαρμόζεται ο μηχανισμός Cross Border Cost Allocation (CBCA), ο οποίος προβλέπεται στον Κανονισμό (ΕΕ) 2022/869.
Ο μηχανισμός αυτός δεν κατανέμει το κόστος με βάση τη γεωγραφική θέση της υποδομής, αλλά σύμφωνα με το οικονομικό όφελος που εκτιμάται ότι αποκομίζει κάθε συμμετέχουσα χώρα.
Η φιλοσοφία είναι ότι το κόστος ακολουθεί το όφελος που δημιουργεί το έργο.
Γιατί η κατανομή είναι 63%-37%
Στην περίπτωση της διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, οι αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές κατέληξαν, βάσει των σχετικών τεχνικοοικονομικών μελετών, ότι η Κύπρος αποκομίζει μεγαλύτερο καθαρό όφελος από τη λειτουργία του έργου.
Για τον λόγο αυτό αποφασίστηκε ο επιμερισμός του διασυνοριακού κόστους σε 63% για την Κύπρο και 37% για την Ελλάδα.
Η συγκεκριμένη αναλογία δεν σημαίνει ότι τα ποσά αυτά μεταφέρονται αυτομάτως στους λογαριασμούς των καταναλωτών ούτε ότι οι κυβερνήσεις καταβάλλουν άμεσα αυτά τα ποσά. Πρόκειται για τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται το επιλέξιμο κόστος ανάκτησης μεταξύ των δύο χωρών.
Ένα απλό παράδειγμα
Αν για ένα συγκεκριμένο έτος το επιτρεπόμενο έσοδο του έργου είναι 10 εκατ. ευρώ, τότε εξετάζονται πρώτα τα έσοδα που παράγει η ίδια η διασύνδεση.
Εάν η αγορά αποφέρει επίσης 10 εκατ. ευρώ, το κόστος καλύπτεται πλήρως και δεν απαιτείται πρόσθετη ανάκτηση μέσω των ρυθμιζόμενων χρεώσεων.
Εάν όμως τα έσοδα της αγοράς ανέλθουν σε 7 εκατ. ευρώ, τότε απομένουν 3 εκατ. ευρώ προς ανάκτηση.
Σε αυτή την περίπτωση εφαρμόζεται ο επιμερισμός του CBCA, με περίπου 1,89 εκατ. ευρώ να αντιστοιχούν στην κυπριακή πλευρά και περίπου 1,11 εκατ. ευρώ στην ελληνική.
Αντίθετα, εάν η αγορά δημιουργήσει έσοδα 13 εκατ. ευρώ, δηλαδή περισσότερα από το επιτρεπόμενο έσοδο, δεν προκύπτει ανάγκη πρόσθετης επιβάρυνσης των χρηστών και το πλεόνασμα μπορεί να συμψηφιστεί σύμφωνα με το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο.
Η τελική επίπτωση στους λογαριασμούς
Η επίδραση ενός τέτοιου έργου στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος δεν εξαρτάται μόνο από το ποσό που ανακτάται μέσω των δικτύων.
Οι οικονομικές μελέτες που συνοδεύουν αντίστοιχα έργα εξετάζουν και τα οφέλη που δημιουργούνται από τη λειτουργία τους, όπως η μείωση των τιμών στη χονδρική αγορά ηλεκτρισμού, η αύξηση της ασφάλειας εφοδιασμού, η καλύτερη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ο περιορισμός του κόστους λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος.
Επομένως, ακόμη και αν προκύψει ένα μέρος κόστους προς ανάκτηση, αυτό μπορεί να αντισταθμιστεί από χαμηλότερο συνολικό κόστος ηλεκτροπαραγωγής και λειτουργίας της αγοράς.
MoneyMatters Insight
Η συζήτηση γύρω από τον GSI συχνά επικεντρώνεται στο συνολικό ύψος της επένδυσης, όμως οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί προβλέπουν έναν πολυεπίπεδο μηχανισμό χρηματοδότησης. Ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις, έσοδα από τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρισμού και διασυνοριακή κατανομή του κόστους λειτουργούν διαδοχικά πριν ενεργοποιηθεί οποιαδήποτε ρυθμιζόμενη ανάκτηση. Για τον λόγο αυτό, η πραγματική οικονομική επίπτωση ενός έργου όπως ο GSI δεν μπορεί να αποτιμηθεί μόνο από το συνολικό κόστος κατασκευής, αλλά απαιτεί αξιολόγηση του συνολικού ισοζυγίου κόστους και οφέλους που δημιουργεί για το ηλεκτρικό σύστημα και τους καταναλωτές.
The post GSI: Πώς ανακτάται πραγματικά το κόστος της ηλεκτρικής διασύνδεσης – Τι προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί appeared first on moneymatters.cy.
