Τα καλά νέα είναι ότι η ολιγοσπερμία δεν σημαίνει απαραίτητα στειρότητα. Ανάλογα με την αιτία και τη βαρύτητά της, μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, ενώ ακόμη και στις πιο δύσκολες περιπτώσεις η σύγχρονη ιατρική προσφέρει λύσεις που επιτρέπουν σε πολλούς άνδρες να αποκτήσουν βιολογικά παιδιά.
Πότε γίνεται ανησυχητική και ποιες είναι οι αιτίες
Η διάγνωση γίνεται με το σπερμοδιάγραμμα, μια απλή εξέταση που αξιολογεί τον αριθμό, την κινητικότητα και τη μορφολογία των σπερματοζωαρίων. Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, φυσιολογικός θεωρείται αριθμός από 15 έως και πάνω από 200 εκατομμύρια σπερματοζωάρια ανά χιλιοστόλιτρο σπέρματος. Η ολιγοσπερμία χαρακτηρίζεται ως ήπια όταν κυμαίνεται μεταξύ 10 και 15 εκατομμυρίων/ml, μέτρια από 5 έως 10 εκατομμύρια/ml και σοβαρή όταν ο αριθμός πέφτει κάτω από τα 5 εκατομμύρια/ml.
Ωστόσο, ο αριθμός δεν είναι το μοναδικό κριτήριο γονιμότητας. Εξίσου σημαντικές είναι η κινητικότητα και η μορφολογία των σπερματοζωαρίων. Έτσι, ακόμη και άνδρες με χαμηλό αριθμό μπορεί να επιτύχουν φυσική σύλληψη, εφόσον η ποιότητα του σπέρματος παραμένει καλή.
Η ολιγοσπερμία αποτελεί πραγματικό πρόβλημα όταν μειώνει τις πιθανότητες φυσικής γονιμοποίησης. Όσο λιγότερα είναι τα διαθέσιμα σπερματοζωάρια, τόσο δυσκολότερο γίνεται να φτάσει κάποιο από αυτά στο ωάριο. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και σε περιπτώσεις σοβαρής ολιγοσπερμίας δεν αποκλείεται η φυσική πατρότητα.
Η αναζήτηση της αιτίας αποτελεί το σημαντικότερο βήμα πριν από οποιαδήποτε θεραπεία. Η συχνότερη αναστρέψιμη αιτία είναι η κιρσοκήλη, δηλαδή η διόγκωση των φλεβών του όσχεου, που αυξάνει τη θερμοκρασία των όρχεων και επηρεάζει την παραγωγή σπέρματος. Εξίσου σημαντικό ρόλο παίζουν οι ορμονικές διαταραχές, οι λοιμώξεις του αναπαραγωγικού συστήματος, γενετικά σύνδρομα όπως το Klinefelter, αλλά και παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως η παχυσαρκία, το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η χρήση αναβολικών ή η συχνή έκθεση των όρχεων σε υψηλές θερμοκρασίες. Επιπλέον, ορισμένα φάρμακα, όπως τα σκευάσματα τεστοστερόνης και κάποια αντικαταθλιπτικά, μπορούν επίσης να μειώσουν την παραγωγή σπερματοζωαρίων.
Οι θεραπευτικές επιλογές
Η αντιμετώπιση εξαρτάται πάντοτε από την αιτία που προκαλεί την ολιγοσπερμία. Επειδή η παραγωγή ενός νέου σπερματοζωαρίου διαρκεί περίπου 74 έως 90 ημέρες, οποιαδήποτε αλλαγή στον τρόπο ζωής χρειάζεται τουλάχιστον τρεις μήνες για να αποδώσει.
Οι ειδικοί συνιστούν διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, τακτική άσκηση, διακοπή του καπνίσματος, περιορισμό του αλκοόλ, αποφυγή αναβολικών ουσιών και προστασία των όρχεων από την υπερβολική θερμότητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθούν αντιοξειδωτικά συμπληρώματα, όπως βιταμίνη C, ψευδάργυρος, συνένζυμο Q10 και φυλλικό οξύ, πάντοτε όμως μετά από ιατρική αξιολόγηση.
Εάν το πρόβλημα οφείλεται σε ορμονικές διαταραχές, εφαρμόζεται ειδική φαρμακευτική αγωγή, ενώ στις λοιμώξεις χορηγούνται αντιβιοτικά. Όταν υπάρχει κιρσοκήλη, η χειρουργική αποκατάστασή της μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τόσο τον αριθμό όσο και την ποιότητα των σπερματοζωαρίων.
Όταν η φυσική σύλληψη δεν είναι εφικτή, η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή προσφέρει ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά επιτυχίας. Η ενδομήτρια σπερματέγχυση (IUI) χρησιμοποιείται κυρίως σε ήπιες περιπτώσεις, η εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) πραγματοποιεί τη γονιμοποίηση στο εργαστήριο, ενώ η μικρογονιμοποίηση (ICSI), κατά την οποία ένας μόνο υγιής σπερματοζωάριος εγχέεται απευθείας μέσα στο ωάριο, έχει δώσει λύση ακόμη και σε άνδρες με εξαιρετικά χαμηλό αριθμό σπερματοζωαρίων.
Μπορεί να προληφθεί;
Αν και δεν μπορούν να προληφθούν όλες οι περιπτώσεις ολιγοσπερμίας, αρκετοί παράγοντες κινδύνου είναι τροποποιήσιμοι. Η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, η αποφυγή του καπνίσματος, της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ και των αναβολικών, η προστασία από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και η έγκαιρη αντιμετώπιση παθήσεων όπως η κιρσοκήλη μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη διατήρηση της ανδρικής γονιμότητας.
Εάν ένα ζευγάρι προσπαθεί να αποκτήσει παιδί για περισσότερο από έναν χρόνο χωρίς επιτυχία —ή για έξι μήνες όταν η γυναίκα είναι άνω των 35 ετών— η αξιολόγηση από ουρολόγο ή ανδρολόγο δεν πρέπει να καθυστερεί.
Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι η ολιγοσπερμία δεν αποτελεί καταδίκη για την ανδρική γονιμότητα. Με την έγκαιρη διάγνωση, τη σωστή διερεύνηση των αιτίων και τις σύγχρονες θεραπευτικές μεθόδους, οι περισσότεροι άνδρες μπορούν είτε να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα του σπέρματός τους είτε να αποκτήσουν παιδί με τη βοήθεια της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής
The post Ολιγοσπερμία: Πότε αποτελεί πρόβλημα και πώς αντιμετωπίζεται appeared first on SciNews.eu.
