Άνθρωποι που έχουν βρεθεί στα όρια της ζωής και του θανάτου, ασθενείς με σοβαρές νευρολογικές παθήσεις ή άτομα που πέρασαν έντονα ψυχολογικά επεισόδια περιγράφουν συχνά μια εμπειρία που μοιάζει να αψηφά κάθε λογική: αισθάνονται ότι βρέθηκαν σε μια «άλλη διάσταση», σε έναν διαφορετικό κόσμο όπου ο χρόνος, ο χώρος και η πραγματικότητα λειτουργούν με εντελώς διαφορετικούς κανόνες. Για όσους το βιώνουν, η εμπειρία είναι απολύτως αληθινή. Ωστόσο, η σύγχρονη νευροεπιστήμη υποστηρίζει ότι πρόκειται για αποτέλεσμα ιδιαίτερων καταστάσεων του εγκεφάλου και όχι για πραγματική μετάβαση σε έναν άλλο κόσμο.
Οι επιστήμονες γνωρίζουν σήμερα ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν καταγράφει απλώς την πραγματικότητα· τη δημιουργεί, συνδυάζοντας συνεχώς πληροφορίες από τις αισθήσεις, την ισορροπία, τη μνήμη και τις προσδοκίες μας. Όταν αυτό το πολύπλοκο σύστημα διαταραχθεί, η αντίληψη του κόσμου μπορεί να αλλάξει δραματικά.
Μία από τις συχνότερες εξηγήσεις είναι η διαταραχή αποπροσωποποίησης-αποπραγματοποίησης (Depersonalization-Derealization Disorder). Οι άνθρωποι που τη βιώνουν περιγράφουν ότι αισθάνονται σαν να παρακολουθούν τη ζωή τους από απόσταση, σαν να βρίσκονται μέσα σε μια ταινία ή σαν ο κόσμος γύρω τους να έχει χάσει τη ζωντάνια και το βάθος του. Πολλοί αναφέρουν ότι όλα μοιάζουν επίπεδα, τεχνητά ή ξένα, δημιουργώντας την εντύπωση ότι έχουν περάσει σε μια διαφορετική πραγματικότητα.
Εξίσου εντυπωσιακές είναι οι διαταραχές του συστήματος ισορροπίας, γνωστού ως αιθουσαίο σύστημα. Το σύστημα αυτό, που βρίσκεται στο εσωτερικό αυτιού, συνεργάζεται στενά με τα μάτια και τον εγκέφαλο για να μας δίνει την αίσθηση του προσανατολισμού. Όταν οι πληροφορίες που λαμβάνει ο εγκέφαλος δεν συμφωνούν μεταξύ τους, μπορεί να δημιουργηθεί έντονος αποπροσανατολισμός. Οι ασθενείς συχνά περιγράφουν ότι περπατούν σαν να βρίσκονται σε έναν ξένο πλανήτη, ότι το έδαφος κινείται ή ότι το σώμα τους δεν τους ανήκει.
Μια άλλη κατηγορία αφορά τις σύνθετες ψευδαισθήσεις, οι οποίες μπορεί να προκληθούν από ημικρανίες, επιληπτικές κρίσεις ή, σπανιότερα, από όγκους του εγκεφάλου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το λεγόμενο Σύνδρομο της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων, όπου οι ασθενείς βλέπουν αντικείμενα ή ανθρώπους να αλλάζουν ξαφνικά μέγεθος, να φαίνονται υπερβολικά κοντά ή πολύ μακριά, ενώ ο ίδιος ο χώρος μοιάζει να παραμορφώνεται. Παρότι η εμπειρία είναι συγκλονιστική, οι αλλαγές αυτές οφείλονται σε προσωρινή δυσλειτουργία συγκεκριμένων εγκεφαλικών κυκλωμάτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι λεγόμενες εμπειρίες κοντά στον θάνατο (Near-Death Experiences). Άνθρωποι που υπέστησαν καρδιακή ανακοπή ή βρέθηκαν σε κρίσιμη κατάσταση περιγράφουν ότι είδαν ένα έντονο φως, ένιωσαν να εγκαταλείπουν το σώμα τους ή ότι ταξίδεψαν σε έναν διαφορετικό κόσμο. Παρόμοιες εμπειρίες έχουν καταγραφεί ακόμη και σε καταστάσεις έντονου στρες, βαθύ διαλογισμού ή υπό την επίδραση ψυχοδραστικών ουσιών. Η επικρατέστερη επιστημονική ερμηνεία είναι ότι, σε ακραίες συνθήκες, ο εγκέφαλος παρουσιάζει ασυνήθιστα πρότυπα ηλεκτρικής δραστηριότητας, ενώ παράγοντες όπως η έλλειψη οξυγόνου και η μαζική απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών επηρεάζουν δραματικά την αντίληψη της πραγματικότητας.
Τα τελευταία χρόνια, η έρευνα δείχνει επίσης ότι πολλές από αυτές τις εμπειρίες σχετίζονται με περιοχές του εγκεφάλου όπως η κροταφοβρεγματική συμβολή (temporoparietal junction), η οποία παίζει καθοριστικό ρόλο στην αίσθηση του σώματος και της θέσης μας στον χώρο. Πειράματα έχουν δείξει ότι η ηλεκτρική διέγερση αυτής της περιοχής μπορεί να προκαλέσει την αίσθηση ότι κάποιος «βλέπει» τον εαυτό του από έξω ή ότι βρίσκεται σε διαφορετικό σημείο του χώρου.
Παρότι η επιστήμη έχει προχωρήσει σημαντικά στην κατανόηση αυτών των φαινομένων, εξακολουθούν να υπάρχουν αναπάντητα ερωτήματα. Οι ερευνητές δεν αμφισβητούν ότι οι εμπειρίες αυτές είναι εξαιρετικά έντονες και απολύτως πραγματικές για τους ανθρώπους που τις βιώνουν. Εκείνο που αμφισβητούν είναι η ερμηνεία τους ως απόδειξη ύπαρξης μιας άλλης διάστασης.
Η κυρίαρχη επιστημονική θέση είναι ότι πρόκειται για εντυπωσιακές εκδηλώσεις της λειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου. Με άλλα λόγια, όταν ο εγκέφαλος διαταράσσεται από ασθένεια, τραύμα ή ακραίες φυσιολογικές συνθήκες, μπορεί να δημιουργήσει έναν κόσμο που μοιάζει εξίσου αληθινός με την καθημερινή πραγματικότητα. Και ίσως αυτό να αποτελεί μία από τις πιο συναρπαστικές υπενθυμίσεις της δύναμης — αλλά και της ευαλωτότητας — του ανθρώπινου νου.
The post Οι ασθενείς που επέστρεψαν από έναν «άλλο κόσμο» appeared first on SciNews.eu.
